İslam’ım diyen herkese vasiyet edilen ve sevilmesi istenen kutsalların kurandaki yerini ayetlerle bilmek, o kutsalları tanımak dini ve inançsal bir sorumluluktur. Onların tek amacı insanlara insanca değerlerle donanmayı ve insanca değerle yaşamayı öğretmekti.

Ehlibeyt sadece İslam dünyası için değil, insanlık âlemi için de büyük bir öneme sahiptirler. Çünkü onlar insanlığın kutsal temsilcileriydiler. Yaşamlarıyla insanlığa hizmet etmiş ve gecede yolunu kaybedenlere ışık olmuşlardır. Onlar ki kendilerine teslim olanları arıtmış, çiğken pişkine, hamdan hasa, eğriden, doğruya çevirmişlerdir. Onlar ki, ışığıyla kâinatı aydınlatanlardır.

Onlar ki, yüreği kinle dolu olanların yüreklerine sevgiyi, gözlerinde kem bakanların bakışlarına hoşgörüyü, bencil olanlara paylaşmayı, insanlar arasında barışçıl yaşamayı, merhameti ve şefkati öğretmiş insanca değerle donatmışlardır.

Onlar ki, güzel düşünüp güzel davranmayı ilke edinenlerin ilkesi olmuşlardır.

— Hamdı sana yüce Rab

— Selam sana iki cihan serveri Muhammed Mustafa

— Selam sana keremler sultanı Ali’yyel Mürteza

— Selamlar sana kadınlar seyidesi Fatıma-tül Zehra

— Selam sana barış temsilcisi Hasan’ı Müçteba

— Selam sana Piri Piryan şehitler Şahı Hüseyin’i Deşti Kerbela

Yüce Rab, bizlere yol gösterici olarak bu kutsalları gönderdiğin için sana şükranlarımızı sunuyoruz.

KURAN’DA EHLİBEYT

— HZ. MUHAMMED

— HZ. ALİ

— HZ. FATIMA

— HZ. HASAN

— HZ. HÜSEYİN

Ehlibeyt, bütün İslam âlemine ayet ve hadislerle Muhammed Mustafa’nın bir vasiyeti ve takip edilecek ışıktır. Ehlibeyt Aleviliğin temel kuralıdır. Ehlibeytsiz bir İslam ve Alevilik düşünülemez.

Kuran’da belirtilecek ve herkesçe kabul görülen ayetlerle sabittir ki bu kutsalların Allah katında ne kadar önemli bir yer tuttuğunu görmemiz açısından büyük önem taşır. Allah katında kutsal olan bu yüce insanlar elbette ki bize de kutsal ve rehberdirler.

AHZAB SÜRESİ 33. AYET:

Ey ehlibeyt Allah sizden her türlü pisliği, suçu, şüpheyi gidermek ve sizi tam bir temizlikle tertemiz hale getirmeyi diler.

Bu ayet TATHİR Ayeti olarak geçer. TATHİR (Temizlenmek) manasına gelir. Tathir’den kasıt ise yaşamı boyunca tek bir günahın yükümlülüğünü taşımayanlar için kullanılmasıdır.

Bu ayetlerle bildirilmek istenen, Ehlibeyt hakkında duyulan kuşkuların, şüphelerin yanlış olduğu, bu yüce insanların bütün varlığıyla temiz olduğudur.

Onlar ki ruhlarını ve bedenlerini kirletmeyenlerdir. Onlar ki ruhlarının temizliğiyle ruhları arıtıp temizleyenlerdir.

Bu ayet, Şehr Bin Hüseyb tarafından Ümmi Selemeden rivayet edilir.

Bir gün sevgili Peygamberimiz Fatıma anaya Hz. Ali’yi Hasan ve Hüseyin’i çağırmasını rica etti. Onlar gelince hepsini yanına çağırdı. Bu kutsalları abasını altına alarak, elini onların başının üstüne koyarak şunları söyledi.

 “Allah’ım her Peygamberin değer biçilmez bir ailesi ve yakınları vardır. Bunlar da benim ev halkım, ailem, yakınlarım ve Ehlibeytimdir. Onlardan bütün kuşkuları gider ve tertemiz kıl bereketini onların üzerinde kıl.

Ümmü Seleme onları izlerken, bende onlara yaklaştım. Abanın bir köşesini kaldırarak, abanın altına girmek onlara katılmak istedim. Bunu gören Peygamber güzel bir şekilde abayı elimden aldı bende ona bende senin ailen değimliyim?  Bunun üzerine bana şöyle dedi:

Senin sonun hayır üzerinedir. Ama bunlar benim gerçek ailemdir. Benim Ehlibeytim bunlardır.

Bundan anlaşılıyor ki Ümmü Selemeve diğerhanımları ayetle ifade edilen Ehlibeyt değillerdir.

ENFAL SÜRESİ 75. AYET:

“Allah’ın takdirinde sabit olduğu üzere bir kısım yakınlar bir kısımdan daha fazla velayete sahiptirler.”

ŞURA SÜRESİ 23. AYET:

“Bu Allah’ın inanan ve iyi işlerde bulunan kullarına müjdesi, deki sizden ecir (dünya malı ve nimetlerinden) istemiyorum. İstediğim ancak yakınlarıma (Ehlibeytime) sevgidir.

MEVEDDET AYETİ:

“El meveddetin karşılığı ise muhabbet, sevgi anlamına gelir. Bu mana ise yürekten sevip amel etmektir. Hz. Muhammed Medine’ye Hicretten sonra geçim sıkıntısı içinde bulunduğu bir zamanda Medine halkının varını yoğunu ona vermeye kalkışmaları nedeniyle inmiştir. Bu ayetteki yakınlar Peygamberin Ehlibeytidir. Hiçbir Peygamber ilettiğine karşılık istememiştir. Yalnız Ehlibeytine sevgi istemiştir.

Bu ayet indiğinde Ashap Hz. Muhammed’e “Ey Allah’ın güzel Resulü”  Rabbin bizlere muhabbet ve sevgi vacip kıldığı zatlar kimlerdir? Sorusuna

Sevgili Peygamberimiz bunlara Ali, Fatıma ve çocukları Hasan, Hüseyin’dir. Diye cevap vermiştir.

Meveddet muhabbet anlamına geldiğini, yürekten sevgiyle sevmek olduğunu ve Ehlibeyti yüreğimizin derinliğinden sevmemiz gerektiğini anlatan bir ayettir. Bilakis bu ayeti bilmemiz büyük önem taşır.

İmam Caferi sadık şu sözleriyle bu ayetin önemini ne kadar güzel açıklıyor. Bizi muhabbetle seven taraftarlarımız bizim sevincimize sevinir hüznümüzle hüzünlenirler.

Hz. Muhammed’in söylediği ve nakledilen rivayet şöyledir:

Yüce Allah, Peygamberleri çeşitli ağaçlardan yaratmıştır. Ben ve Ali’yi aynı ağaçtan yaratmıştır. Ben o ağacın kökü, Ali gövdesi, Fatıma dalları, Hasan ve Hüseyin meyveleri, sevenlerimiz ise yapraklarıdır. Kim o ağaç dallarının birine tutunursa yola kavuşur. Kim ondan yüz çevirirse kaybedenlerden olur.

“YÜREĞİMİZİN DERİNLİKLERİNDEKİ SEVGİYLE SEVDİK SİZİ. AŞKINIZIN ATEŞİYLE KAVRULDU YÜREĞİMİZ. HER GÜNDE VE GECEDE YAŞLAR DÖKÜLDÜ GÖZLERİMİZDEN ZİKRETTİKÇE İSMİNİZİ.

AL-İ İMRAN SÜRESİ 61. AYET:

“Sana (İsa’nın Allah katında mertebesi kul olduğu ve Hıristiyan inancının batıl olduğu hakkında) bilgi geldikten sonra gene seninle tartışmaya kalkışana artık deki. Gelin, biz oğullarımızı, siz de oğullarınızı, biz kadınlarımızı, sizde kadınlarınızı, biz kendimizi sizde kendinizi çağıralım. Sonra mübahalede bulunalım; artık Allah’ın lanetini yalancıların üzerinde havale edelim.”  

MÜBAHALE AYETİ:

Mübahale, iki kişinin veya iki grubun karşı karşıya gelerek lanetleşmesidir. Yalancı olanı, doğru olmayanın Allah’ın rahmetinden yoksun olmasını dilemesidir.

Necran’daki Hıristiyanlar; kuranda İsa Peygamber ve Hıristiyanlıkla ilgili söylenenlere karşı çıkıp vergi vermek istediler.

Bundan dolayı Necran Hıristiyanlardan üç kişi (Akip, Muhsin, Oskof) Peygamberin yanına gelerek şu soruları sordular:

—  Musa’nın babası kimdir?

—  Peygamber İman’dır diye cevap verdi.

—  Yusuf’un babası kimdir?

—  Peygamber Yakup’tur dedi.

—  Oskof heyecanla şöyle dedi

—  Babam ve annem sana kurban olsun. Senin babanın adı nedir?

—  Hz. Peygamber Abdullah İbn Abdulmuttalib.

—  Oskof

—  Peki, İsa’nın babası kimdir

—  Hz. Peygamber o Allah’ın kulu ve Resulüdür. Dedi.

—  Oskof itiraz ederek

—  Cesetsiz ruh olmaz.

Onların bu sorusundan sonra şu ayet nazil olmuştur.

ALİ İMRAN SÜRESİ 59.AYET:

“Muhakkak ki Allah katından İsa’nın babasız gelmesi, âdemin durumu gibidir. Allah Âdem’i topraktan yarattı. Sonra ona ol dedi oda hemen oluverdi.”

Oskof bu ayet üzerine

—  Ya Muhammed, biz bu sözleri ne Tevrat’ta, ne İncil’de, nede Zebur’da görmedik. O anda yüce Allah Resulüne Mübahale emrini bildiren ayeti nazil etti.

—  Oskof Hz. Muhammed’e homurdanarak

—  Görüş günümüz ne zaman dedi.

—  Sevgili peygamberimiz

—  İnşallah yarın sabah

Hz Muhammed o gün Hz. Ali, Hz. Fatıma, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin ile birlikte, Necranların bulunduğu yere gittiler. Dikkat edilecek olunursa, Hz. Muhammed Ehlibeytinden başkasının götürmemiştir. Ne amcaları, ne zevceleri nede Haşim oğullarından birini götürmemiştir.

Necranlar, Hz. Muhammed’i ve Ehlibeytini görünce, mübahaleden korkup pişman olmuşlardır.

Hıristiyan önderlerinden biri onlara şöyle demiştir.

Allah’a and olsun ki ben öyle simalar görüyorum ki; eğer Rabb’a yönelip dua etseler dağları yerinden oynatırlar.

MAİDE SÜRESİ 55. AYET:

“Sizin veliniz ancak Allah’tır ve Resulüdür. Ve iman edenlerdir ki onlar namaz kılar ve rükû halindeyken zekât verirler.”

VELAYET AYETİ:

Yahudilerden bir grup İslam dinini kabul edip Müslüman oldular. İçlerinden Abdullah İbn-i Selam, Esed ve Salebi İbn-i Süreyya Hz. Muhammed’in huzuruna gelip şöyle dediler:

— Ey Allah’ın Resulü Musa kendisinden sonra Yahudilere Yuşa İbn-i Nun-u vasi

Seçmiş ve tayin etmişti. Peki, sizin vasi be halifeniz kim olacak?

— Hz. Muhammed dilenciye

— Sana kimse bir şey verdimi?

— Evet, bu yüzüğü verdi.

— Peygamber

— Bu yüzüğü sana kim verdi?

— Dilenci

— Bu yüzüğü bana mescitte namaz kılan kişi verdi. Ve Hz. Ali’yi işaret ederek

Yüzüğü kendisine vereni gösterdi.

— Peygamber

— Bu yüzüğü sabah verirken ne hal üzerindeydi.

— Dilenci

— Rükû halinde idi.

Hz. Muhammed bir coşku bir sevinç içinde kendisinden sonra vasi ve velinin Hz. Ali olduğunu söyledi.

Mescide bulunanlar hep birden;

— Allah, Rabbimiz

— İslam, dinimiz

— Muhammed, Peygamberimiz

— Ali, Velimiz diye İslamiyet’te teslimiyetlerini bildirdiler.

Yüce Rab bu ayetiyle Hz. Ali’nin velayetini dile getirmiştir. Ancak temiz olanlar Veli olabilir. Temiz olanlar ancak bir topluluğa yol gösterebilirler. Çünkü onların işleri doğruluk üzeridir. Onlar yalnız hak ve adalet üzerindedirler. İşte İslamiyet’in vasi ve velisi Ali’dir.

Hz. Muhammed bir hadisinde Ya Ali sen tutulacak sağlam kulp ve benden sonra bütün müminlerin İmamı ve Velisisin.

— Ben kimin Mevlası isem sende onun Mevlasısın.

— Seni yalnız temiz rahimden doğanlar sever. Ve seni yalnız zinadan doğanlar sevmez.

Yine Peygamber;

— Ya Ali sen Allah’a giden doğru yolsun demiştir.

İNSAN SÜRESİ 8. AYET:

Onlar içleri çektiği halde yiyeceklerini yoksullara, öksüzlere ve esirlere verirler. Bunun karşılığında da bir teşekkür bile beklemezler yalnız Allah rızası için yaptık derler. Ne mutlu Rabbin yolunda bir lokmasını yoksullarla paylaşana.

Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin hastalanırlar. Hz. Ali ve Fatıma Ana’da, evlatlarının şifa bulması için üç gün oruç nezir ederler. Hasan ve Hüseyin iyileşir. Şahı Merdan ve Fatıma anada üçte birini un yapıp ekmek yapar.

İftarlarını açacakları zaman bir yoksul kapıyı çalar. O kutsal evin sahiplerine

— Selam olsun ey Muhammed’in Ehlibeyt’i ben yoksul ihtiyaç sahibiyim. Sizden bir parça yemek vermenizi rica ediyorum. Yüce Allah sizlere merhamet kapısını açsın ve sizi cennet nimetleriyle nimetlendirsin.

Kapıya gelen yoksulun bu durumunu kendi nefislerinden önde tutar ve hepsi kendi paylarını yoksula verirler. O akşam yalnız su ile iftarlarını ederler.

İkinci gün yine aynı şekilde iftarlarını açacakları sırada kapıya bir yetim gelir.

Ve kendilerinden yardım ister.

O kutsal hanenin sahipleri canları çektikler halde yiyeceklerini o yetime verirler.

Üçüncü gün ise kapıya bir esir gelir. Acıkmış olduğunu, kendisini doyurmalarını söyler.

Rabbin kutsalları o günde yiyeceklerini o esire verir yalnız su ile oruçlarını açarlar.

Rabbin yolunda onun rızası için verilenin mükâfatı elbet onun yanındadır. Siz yoksula fakire yardım ediniz ki Allah ta size yardım etsin. Ödülünü Rabbinden almak isteyenler onun karşılığını beklemezler. Yalnız biz Allah rızası için doyuruyor, giydiriyor, yardım ediyoruz derler.

Ehlibeyt son derece mütevazı bir yaşam ile yaşamıştır. Bir parça fazla yiyeceklerini muhtaç sahipleriyle paylaşmışlardır.

İnsanlığa bir örnek olan, Ehlibeytin yaşam biçimi paylaşımcı, bölüşümcü, eşitlikçi bir ruh yapısını oluşturmaya yöneliktir.

Ehlibeytin yaşam biçimi yoksulluğa çağrı niteliğinde değildir. Tam aksine yoksulluğu ortadan kaldırmak için elinde var olanın mallarının gönüllü bir şekilde bölüşmeyi, paylaşmayı önerir.

Kur-an’ın en değerli davranış biçimi olarak insanlığa önerisidir.

Ehlibeytin hedeflediği sistem hakkaniyetçi bir sistemdir. Kimsenin kimseyi ezmediği, kimsenin kimseyi sömürmediği, herkesin çalışıp üretime katıldığı, üretileni de paylaştığı sistemdir.

                                       GADİRU HUM OLAYI

MAİDE SÜRESİ 67. AYET:

“Ey Peygamber Rabbinden sana indirileni tebliğ et. Eğer bunu yapmasan onun elçiliğini yapmamış olursun. Allah, seni insanlardan korur doğrusu, Allah kâfirlere yol göstermez.”

TEBLİĞ AYETİ:

Bu ayet dikkatli okunduğunda Peygamberin insanlara iletmesi istenilen önemli bir mesaj olduğunu, ama bu mesajı açıklamada çekimser kaldığı anlaşılmaktadır. Buna karşın Allah seni korur, güvencesi veriyor.

O zaman kimdir, Peygambere ve İslam dinine zarar verebilecekler. Acaba Peygamber kendi yaşamından dolayımı tereddütte kalmış yoksa o güzel dinin önüne engel çıkartanların fitne, fesadından mı çekinmiştir.

Hz peygamberin vefatından sonra bu fitne ortaya çıkacak İslam’ı ikiye bölecek çok insanın kanının akmasına neden olacaktır.

Ehlisünnet âlimlerinin de kabul ettiği bu ayet, Hz. Resulullahın Kâbe yi son ziyareti ve bu ayet Gadir Hum denilen yerde nazil olmuştur. Bu ayetten sonra da bütün Müslümanlar bir araya toplandıktan sonra, deve semerlerinden yüksekçe bir yer hazırlanmıştır.

Sevgili Peygamberimiz Gadir Hum’da Allah’a şükredip senalarda bulunduktan sonra veda hutbesini okumuş en son olarak;

— Ey insanlar Ahiret’e göçmekte aranızdan ayrılmama yakın bir zaman içinde

Bulunuyorum. Orada benimle bir araya geldiğiniz de sizden paha biçilmez iki şey isteyeceğim bunlardan biri yüce Allah’ın kitabı, ikincisi ise Benim Ehlibeyt’imdir.

Kalabalığa şu soruyu sordu.

— Ben inanan her erkeğin ve kadının mevlasımıyım?

— Oradakiler evet Resulullah dediler.

— Hz Peygamber Hz. Ali’yi yanına çağırdı. Hz Ali’yi yanına alarak elini tutup yukarıya kaldırdı.

Ve şöyle dedi:

— Ben kimin Mevla’sı isem Ali de onun Mevla’sıdır. Diyerek Hz. Ali’yi kendi

Yerine müminlerin velisi olarak tayin etti.

Hz Peygamber:

— Allah’ım Ali’yi seveni sev, sevmeyeni sevme, ona yardımcı olana yardım et.

Gerçeği her yerde ona yoldaş kıl diye dua etti.

Hz Muhammed’in bu konuşmasından sonra herkes Müminlerin Emir’i Hz. Ali’yi kutlamaya başladı. Tebrikçiler arasında da Ebu Bekir ve Ömer de vardı.

Hatta bunlar herkesten önce gelip Hz. Ali’yi kutlayıp, ne mutlu sana Ey Ali, bizim ve her mümin erkek ve kadının Mevla’sı oldun.

                                   MAİDE SUREİ 3. AYET:

Aynı yerde zaman içinde inmiştir.

“Bu gün dininizi kâmil ettim, size nimetimi tamamladım ve din olarak sizin için İslam’ı seçtim”.

                                          BAKARA SÜRESİ 207. AYET:

“İnsanların öylesi vardır ki, Allah’ın rızasına kavuşmak için canını verir ve Allah kullarını pek esirgeyendir.”

Bu ayeti kerime Peygamberimiz Muhammed Mustafa’nın Mekke’den Medine’ye göç edeceği gece Hz. Ali’nin onun yatağına girmesi ve canını onun uğrunda seve seve verebilecek fedakârlıkta olduğunun kanıtıdır.

Hz. Ali şöyle demiştir:

 “Bin canım olsa da bini sana feda olsun”.

AHZAP SÜRESİ 25. AYET:

“Allah kâfirleri hiddetleriyle def etti. Hiçbir hayır elde edemediler ve Allah savaş konusunda inananlar yetti. Gerçekten Allah pek güçlü olandır, üstün bulunandır.”

Bu ayet Medine’nin kuşatılması sırasında Selman’ı Pak’ın önerisiyle şehrin çevresine hendek kazılmasıyla ismini alan hendek savaşında Hz. Ali’nin yiğitliğine inanan ayettir.

Mekkelilerin ordusunda bulunan Abdü Ved oğlu Amr ve bir bölüm namlı savaşçı hendeği geçerek, Müslümanlara meydan okumuş karşılarına savaşçı istemişlerdi. Amr’ın karşısına çıkmak gerçekten cesaret istiyordu. Hz Ali Peygamberden izin alıp Amr’ın karşısına çıkmıştır. Amr’ı öldürmüş Mekkelilerin yüreklerine korku salmıştı.

Hz Muhammed’in

“Ali’nin Hendek gününde ki bir kılıç vuruşu ümmetimin kıyamete kadar yapacağı ibadetlerden üstündür.”

ŞUARA SURESİ 214. AYET:

“Ey Muhammed önce en yakın akrabalarını uyar (dine çağır)”

Bu ayetin en belirgin özelliği, İslam’a ilk çağrılanların Peygamberin ailesi olduğu ifade edilmesidir. Bu Allah’ın bir emridir. Bu sebeple ilk Müslüman olanlar ve ret edenler bu aileden olmuşlardır. Bundan kasıt ise Ebu Bekir’in ilk Müslüman olan kişi olduğu görüşü çürütülmüş ve Kuran’da ters düştüğü açıkça görülmüştür.

NAHL SURESİ 214. AYET:

“Bilmiyorsanız, zikr ehline sorun artık”

Bu ayette ki zikir EHLİBEYTİN KENDİSİDİR.

KEREM KANİ EVLİYALARIN ŞAHIN’DAN BİR MAZUME

Senden iste sendedir. Gizli olan hazineler.

Yer, gök, varlık, yokluk, hepsi sendedir.

Neyi görmek ister isen kendine bak

Sen yaradılmışların aynasısın

Bu cihan vücut, sen vücudun canısın.

Hakk’ın istediği senin canındır.

Gönüldeki pası sil, Hakk’ın bak

Gönül aynasının pasını sil, Hakk’ı gör.

On da görünen her şey buradadır.

Sen sende her şeyi bilmeye geldin

Uyan, kendine gel, ey serseri kâfir.

1-) ‘’Benim Ehlibeytimi Nuh’un Gemisi gibidir.’’ Ona binenler nasıl selamet bulmuşsa Ehlibeytime bağlananlarda kurtuluşa ererek selamet bulacaktır.

Kim ki iman eder, Peygamberlerin getirdiği ilahi yasanın gereklerini yerine getir. Hırsını nefsini yener onlara tabi olursa kurtulur.

Ya ilahi Ehlibeytim Nurlu yolundan ayırma bizleri.

2-) Ehlibeytimi seven beni sever. Beni seven Hakk’ı sever. Ehlibeytimi sevmeyen beni sevmez. Beni sevmeyende Hakk’ı sevmez.

Demek ki Ehlibeyti sevenler güzel Muhammed’i sever Güzel Muhammed’i sevende yüce yaradanı sever. Ehlibeytin sevgisi kişiyi Hakk’a götürür.

3-) İki cihan serveri Âlemlerin Rahmeti Gönüller Sultanı Muhammed Mustafa Gadir Hum’da ümmetine iki emanet bırakıyor.

Ben sizin aranızda paha biçilmez iki emanet bırakıyorum:

Biri Allah’ın ilahi yasası olan kitabı Kur-an

Diğeri de Ehlibeytimdir. Bunlar hiçbir zaman birbirinden ayrılmazlar. Kıyamette birlikte bana gelirler.

Emanete hiyanet edenler ebedi yaşamın güzelliklerine Muaffak olamazlar. Hele ki bu emanetler o güzel Peygamberin emanetleriyse, vay o emanete hiyanet eden kişiye.

Topluluğa onlar gerçeklik yurdundan kovulanlar olacaklardır.

4-) Enbiyaların Sultanı, Evliyaların Şehri, Cebrail’in hizmet ettiği yüce Peygamber bir hadisinde.

‘’Ben ilmin şehriyim Ali de onun kapısıdır.’’

Şehre girmek isteyen Şahın kapısına gelecek, orda ikrar verecek ilimle irfanını açacak bakacak ki bir Sultan var şehrin içinde Nur saçmakta buraya gelen Ehlibeyt’e dâhil olacak. Çünkü burası Ehlibeyt’in evi, sevenlerin bir araya geldiği Rabb’ın Nuruyla aydınlığa kavuştuğu kendinde Muhammed’i Ali’yi gördüğü şehirdir. Gönül şehridir.

Kâinat’ın sahibi yüce Allah, Peygamberleri muhtelif şecerelerden yaratmıştır.

Ama beni ve Ali’yi bir şecere ve ağaçtan yaratmıştır.

Ben o ağacın kökleri mesabesindeyim. Ali ise o ağacın gövdesi, Fatıma ise o ağacın meyve vermesine bir vesiledir. Hasan ve Hüseyin de bu ağacın meyveleridir. Bize tabi olanlarda bu ağacın yapraklarıdır. Bu ağacın dallarından birine tutunan kurtuluşa erer, onu terk eden de ondan uzaklaşan kimse de helak olur. Birisi tam üç bin yıl Allah’a ibadet dahi etse riyazet ve ibadet sebebiyle su kırbası gibi kup kuruda olsa bizim aileyi sevmediği sürece Allah onu yüzü üste ateşe atacaktır.

Ehlibeyt’ime zulüm eden itretime eziyet etmekle bana eziyet eden kimseye cennet haram kılınmıştır.

Her kim ölürde kalbinde Ehlibeyt’imin sevgi ve muhabbeti olursa şehit olarak dünyadan göçmüştür.

Her kim Muhammed’in Ehlibeyt’inin sevgisi ile ölürse günahları bağışlanmış olarak ölmüştür. Ehlibeyt’imin sevgisi ile ölen kimse dünyadan tevbe olarak göçmüştür.

Her kim Muhammed’in Ehlibeyt’inin sevgisi ile ölürse imanı Kamilleşen bir mümin olarak ölmüştür.

Her kim Ehlibeyt‘imin sevgisi ile ölürse Azrail ve sonra da Nekir ve Münker onu cennetle müjdeler.

Her kim Ehlibeyt’in sevgisi ile ölürse gelinin damadın evine uğurlaması gibi o da cennete uğurlanır.

Her kim Ehlibeyt’in sevgisi ile ölürse kabirde onun için cennete iki kapı açılır.

Her kim Ehlibeyt’in sevgisi ile ölürse Allah onun kabrini rahmet Meleklerinin ziyaretgâhı haline getirir.

 Ali ve Muhammed sevgisi ile ölürse Peygamberin Sünnetine ve Hakk cemaatin yoluna uyarak ölmüştür.

Her kim de Ehlibeyt’in düşmanı olarak ölürse kâfir olarak dünyadan göçmüştür.

Her kim Ehlibeyt’e düşmanlık ettiği halde ölürse kıyamette mahşere geldiğinde alnına şöyle yazılacaktır. Bu şahıs Allah’ın rahmetinde mahrumdur.

İsim  D.Yei D. Tarihi  Annesi Babası V. Tarihi Yaşı Vefat Yeri Vefat Sebebı

Hz. Muhammed Mekke 17 Rebbiülevvel Amıne Abdullah 28 Sefer 63 Medine Ecel

Hz. Fatima Mekke 20Cemaziyelahir Hatice Muhammed 13 C.evvel 23 (1) Medine Üzüntü

Hz. Ali  Mekke Kâbe 13 Receb Fatma Ebu Talib 21 Ramazan 63 Necef Kılıc Darbesiyle

Hz. Hasan Medine 15 Ramazan Fatima Hz. Ali 28 Sefer 47 Medine Zehirlenerek

Hz. Hüseyin Medine 3 Şaban Fatima Hz. Ali 10 Muharrem 57 Kerbela İrak Yezid tarafından

Zeynel Abıdin Medine 5 Şaban Şehriban Hz. Hüseyin 25 Muharrem 57 Medine Baki Zehirlenerek

Muhammed Bakır Medine 3 Sefer Fatma Zeynel Abidin 7 Zilhicce 58 Medine Baki Zehirlenerek

Cafer’il Sadık Medine 17 Rebbiülevvel Necibe Muhammed Bakır 25 Şevval 64 Medine Baki Zehirlenerek

Musa’i Kazım Medine 7 Sefer Hamide Caferil Sadık 25 Receb 55 Kazimeyn Zehirlenerek

Aliy’yül Rıza Medine 11 Zilkade Necibe Musa’i Kazım Seferin sonu 55 Meşhed İran Zehirlenerek

Muhammed Taki Medine 10 Receb Ümmü Velat Aliy’yül Rıza Zilkadenin sonu 21 Kazimeyn Zehirlenerek

Aliy’yül Naki Medine 2 Receb Semmane Muhammed Taki 3 Receb 42 Samara İrak Zehirlenerek

Hasan’ül Askeri Medine 8 Rebbiyülahır Hunes Aliy’yül Naki 8Rebbiülevv el 28 Samara İrak Zehirlenerek

Muhammed Mehdi Samara 15 Şaban Nergis Hasan’ül Askeri Sır oldu Sır Sır oldu Sır oldu

MİLADİ TAKVİM İLE EHLİ BEYT VE 12 İMAM ÇİZELGESİ

İsim  D.Yei D. Tarihi  Annesi Babası V. Tarihi Yaşı Vefat Yeri Vefat Sebebı

Hz. Muhammed Mekke 20 Nisan 570 Amıne Abdullah 8 Haziran 632 63 Medine Ecel

Hz. Fatima Mekke 605veya18Ocak609 Hatice Muhammed 22 Kasım 632 23 Medine Üzüntü

Hz. Ali  Mekke Kâbe 21Mart598veya21Mart599 Fatma Ebu Talib 24Ocak661veya28Ocak661 63 Necef Kılıc Darbesiyle

Hz. Hasan Medine 11 Nisan 624 Fatima Hz. Ali 25Mart670veya18Eylül670 47 Medine Zehirlenerek

Hz. Hüseyin Medine 25 Şubat 625 Fatima Hz. Ali 10 Ekim 680 57 Kerbela İrak Yezid tarafından

Zeynel Abıdin Medine 10 Ocak 659 Şehriban Hz. Hüseyin 17 Ekim 713 57 Medine Baki Zehirlenerek

Muhammed Bakır Medine 16Aralık676veya10Nisan677 Fatma Zeynel Abidin 28Ocak733veya28Mart733 58 Medine Baki Zehirlenerek

Cafer’il Sadık Medine 28 Mayıs 699 Necibe Muhammed Bakır 10Mart765veya22Ocak766 64 Medine Baki Zehirlenerek

Musa’i Kazım Medine 8 Kasım 745 Hamide Caferil Sadık 1 Eylül 799 55 Kazimeyn Zehirlenerek

Aliy’yül Rıza Medine 29 Aralık 765 Necibe Musa’i Kazım 24 Ağustos 818 55 Meşhed İran Zehirlenerek

Muhammed Taki Medine 111 Nisan 811 Ümmü Velat Aliy’yül Rıza 25 Kasım 835 21 Kazimeyn Zehirlenerek

Aliy’yül Naki Medine 27Ekim827veya16Eylül829 Semmane Muhammed Taki 28 Haziran 868 42 Samara İrak Zehirlenerek

Hasan’ül Askeri Medine 27Ekim846veya2Aralık846 Hunes Aliy’yül Naki 27Eylül873veya2Ocak874 28 Samara İrak Zehirlenerek

Muhammed Mehdi Samara 30 Temmuz 869 Nergis Hasan’ül Askeri Sır oldu Sır Sır oldu Sır oldu

Dipnotlar:

 1. Hz. Fatma’nın doğum yılı konusunda 3 farklı tarih verilir. 605 yılı, 609 yılı ve 615 yılı gösterilir. Bunlar içinde, Hz. Muhammed’in diğer çocuklarının da doğum tarihleri göz ününe alındığında en akla yatkını 18 Ocak 609 yılıdır. Ayrıca Hz. Fatma bir rivayete 26 Ağustos 632, başka bir rivayete göre de 22 Kasım 632 yılında Hakka yürümüştür.

 2. Ehli Beyt ile ilgili derlemeler çeşitli Alevi ve Şiikaynaklarından derlenmiştir.

 3. Ehl-i Beyt ile ilgili doğum ve Hakka yürüme tarihleri konusunda net bir takvim vermek mümkün değildir. Bu çizelge en çok kabul gören tarihleri gözeterek derlenmiştir.

 4. Ehli Beyt Hakkında inen ayetler sadece bunlar değildir. Biz bunları sadece örnek olsun diyerek koyduk.

 5. Hz. Muhammed bir Hadislerinde “Ben İlim şehriyim, Ali onun kapısıdır. İlim isteyen kapısına gelsin” buyurmuşlardır. Hz. Muhammed’in bu Hadisini esas alan Ehli Beyt dostları bu vesile ile Hz. Ali’den ilim öğrenme çabasına girmiş ve ondan çok önemli bilgiler öğrenmişlerdir. Bu bilgiler daha sonra kendi yakınlarına aktarılmıştır. Bu nedendir ki İslam dini ile ilgili en sağlıklı bilgiler Ehli Beyt dostları tarafından belleklere yer edinmiş ve günümüze kadar aktarıla gelmiştir.

 6. Biz bu kitapta Hz. Ali’nin özel hayatını, savaşlarını ve yaşanılan tarihsel süreci işlemekten ziyade onun özelliklerini ele almak istedik. Diğer boyutları çok sayıda kitaplarda yeterince işlenmektedir.

 7. Hz. Ali ile ilgili de Kuran-i Kerim de bol miktarda ayetler mevcuttur. Biz o konuda da sadece bir kaç tanesini yerleştirdik.

 8. Batı Avrupa kaynaklarında 16. Yüzyılda kaleme alınan bir yazıda Hz. Ali’nin şehadet tarihi 24 Ocak 661 tarihi verilmektedir.

 9. Bu alıntı Hacı Bektaş Veli’nin Makalat adlı eserinden alınmıştır.

10. Bu alıntı da gene Hacı Bektaş Veli’nin Makalat adlı eserinden alınmıştır.

11. 4 Kapının Güzellikleri bir çok Alevi ve Bektaşi kaynaklarından esinlenerek ve biraz da bizim yorum katmamız ile hazırlanmıştır.

12. Zülfikâr bir rivayete göre Hz. Muhammed tarafından –kendisinden sonra müslümanlar arasında kan dökülmemesi için- Hz. Ali’den alınıp bir denize veya deryaya atılmıştır.

13. Bazı Sünni kaynakları ise Hz. Muhammed’in Veda Hutbesinde söylediklerini “Size 2 emanet bırakıyorum. Biri Kuran-i Kerim, diğeri de benim Sünnetimdir” biçiminde açıklarlar.

14. (el-Kunduzi “Yenabi ül Mevedde” Hutbetül Beyan’dan s.404-405)

15. Kaynak: (El-Kunduzi el- Hanefi “Yenabi’ül Mevedde” s.69 / Kemaleddin el-Halebi eş-Şafii’nin “ed-Darr’ül Manzum”)

16. Burada yaptığımız derlemeler muhakkak ki Hz. Ali gibi ulu bir deryayı tanıtmak için yetersizdir. Biz sadece bir takım örneklerle fikir vermek istedik.

17. Ünlü Hadis derleyicisi Tirmızi.

18. Aktaran: Rah-i Necat.

19. Bazı kaynaklara göre ise Hz. Ali’nin kabri Afganistan’dadır.

20. Menakıb-ı Hüvarezmi s.63-64; Enis Emir “Fazilet-i Ehl-i Beyt-i Resulullah” s.470-471)

21. Bazı Sünni kaynakları bu söylemleri red eder ve bu konuyu adeta bir tabu gibi görerek fazla irdelemezler.

22. Bu kitabın hazırlanmasında Sn. Dr. İsmail Engin’in Almanya’da hazırlayıp sunduğu Tahtacılar (www.alewiten.com ve www.aleviyol.com adlı internet sitelerinden, tahtacilar@yahoogroups.de meil gurubundan, ayrıca bu guruba yazan Sn. Metin Golbol (metogo74@hotmail.com) adlı dostumuzun ve bir çok değerli canlarımızın verilerinden, Sn. Dr. Ali Yaman’ın www.alevibektasi.org sitesinden bol miktarda yararlandık. Kendilerine bu vesile ile çok teşekkürlerimi sunarım.

23. Söz konusu 7 Ulu Ozan Alevilikte kutsal kabul edilirler.

24. Makalat, Hacı Bektaş Veli, Ayyıldız yayınları, s.42, 43.

25. Makalat, Hacı Bektaş Veli, Ayyıldız yayınları s. 87.

26. Başköylü Hasan Efendinin bu resmi gerçek bir resimdir. Hasan efendi olarak bilinen bu zat Erzincan ve çevresindeki Alevilerin Dede geleneğinden gelmektedir. Erzincan / Çayırlı / Başköy nahiyesindendir.Başköy Erzincan´a 145, Çayırlı ilçesine yaklaşık 25 km. mesafededir Bu coğrafyanın Dede´lerinin hepsinden daha tanınmış, saygınlığı, güvenirliliği ve otoritesi bu coğrafyanin ötesine taşmıştır.Hasan Efendi 1 Temmuz 1973 tarihinde Hakka yürüdü. Doğumu Hicri 1312, Miladi 1894 / 95 yıllarıdır. Hakka yürüdüğü tarihde yaşının 80 civarında olduğu görülüyor. Uzun saçlari ve sakalı vardi. Uzun yıllar HALKI AYDINLATMAK ve İKRARINI HATIRLATMAK için yörede ki tüm köy ve kasabaları dolasmıştır. Kendisine güvenen ve inanan insanların ona verdiği para, eşya, giysi gibi sadakalari hemen yanıbaşında yoksul insanlara dağıtırdı. Kendisinin İmam Musa-i Kâzım soyundan geldiği var sayılıyor. Mahmud Hayrani soyundan geldiği sanılan Seyyid Mevali evlatlarından, Seyyid Mustafa Dede´nin torunu, İbrahim Dede´nin oğludur.

27. Hz. Muhammed’in, Hz. Ali hakında söylediği sözler elbette çok daha fazladır. Biz bunları bir çok yerlerden derledik. Bazı sözler bir birlerine çok bezemelerine rağmen onları olduğu gibi aktarmaya çalıştık.

28. Hz. Ali efendimizin güzel sözleri çok fazla olmasına rağmen, onların Hutbe ve mektuplarda olanlarla kendilerini ilgilendiren bölümlerini bu bölüme almadık.

29. Hz. Ali efendimizin bu bölümde derlenen sözleri genellikle daha uzun olanları veya belli bir konuya yönelik olanlardır.

30. Rıza Şehri kavramı Alevilikte bilinç altına son derece oturmuştur. Bu yüzdengönüllülüğedayalısöylemlerde sürekli “Rızalık alma”deyimi kullanılır.

31. Hz. Ali’nin Hutbeleri ile ilgili bol sayıda kaynak bulunmaktadır. Bunların bir kısmını buraya alarak onun Halka yönelik açılımlarından örnekler sunmak istedik.

32. (el-Kunduzi “Yenabi ül Mevedde” Hutbetül Beyan’dan s.404-405)

33. Kaynak: (Şeyhülislam el-Kunduzi el-Hanefi’nin, Yenabi ül Mevedde kitabı. İstanbul bas. Sayfa: 404-405-406)

34. Bu mektup her insanın ve her yöneticinin ev ve dairesinde asılması gereken olağanüstü bir mektuptur. Ve Nehcül Belage adlı kitaptan derlenerek alınmıştır.

35. Beyanname ile Hz. Ali’nin bürokratlarına gönderdiği Mektupları, okuduğu hutbeleri ve yaptığı sözlü beyanları bir birleri ile kıyaslandığında Hz. Ali’nin durumu daha iyi görülür.

36. Hz. Ali’nin adaleteverdiği önem o kadar hassastır ki, kendisini şehit eden İbni Mülcem isimli katili için bile “O bana bir defa vurdu, şayet ölürsem siz de ona bir defa vuracaksınız. Ona ayrıca işkence etmek yok. Şayet hayatta kalırsam onun cezasını kendim veririm” diyecek kadar adildir.

37. Mevlâna’nın Hz. Ali konusunda ki bu beyanları, diğer Anadolu Evliyaları gibi onun da Hz. Ali’ye gönülden bağlı bir Evliya olduğunu göstermektedir.

38. Hz. Ali’nin ne kadar büyük alim olduğunu Kuran ayetleri, Hadisler, onun bürokratalrına gönderdiği Mektupları, okuduğu Hutbeleri ve onu şahsen tanıyan diğer alim ve din önderlerinin değerlendirmelerini bir araya getirerek değerlendirirsek daha kapsamlı tanıma olanağımız olur.

39. Kaynak: İmâm Muhammed Bâkır’dan aktaran Muhammed bin Müslim.

40. Bu sözü Hz. Ali, kendisi hakkında beyan etmiştir.

41. Misbâh ül Hidâye, S.142.

42. el-Meclisi “Bihar’ül Envar” kitabı, C.26, S.2,3,4.

43. El-Kunduzi el-Hanefi “Yenabi’ül Mevedde” s.69, Kemaleddin el-Halebi eş-Şafii’nin “ed-Darr’ül Manzum”

44. Bir çok insan Hz. Ali’yi yakından tanımadığı için, İslam ülkelerinin çoğunda uygulanmakta olan mevcut İslama bakarak “Hz. Ali bu İslam için mi çabaladı?” gibi bir yanılgıya düşmektedirler. Bu nedenle “Dünyada uygulanan mevcut İslam anlayışı ile Hz. Ali’nin İslamiyet anlayışının farklılıklarını” derleyerek sunmak ihtiyacı duyduk.

45. Hz. Ali’yi anlatan Ulu’ların ve önemli şahsiyetlerin beyanları sadece bu kadar değildir. Biz sadece buraya çok az bir kısmını aktararak bir fikir vermeye çalıştık.

46. Burada bu ayetin Hz. Ali hakkında indirildiği söylenmek isteniyor.

47. Mustafa Kemal Atatürk, burada Hz. Ali’yi kast ediyor.

48. Mustafa Kemal Atatürk, burada Ehl-i Beyti kast ediyor.

49. Mustafa Kemal Atatürk’ün, Emevi devletini ağır bir dille eleştirmesi, Hz. Ali’yi dolaylı olarak takdir ettiği anlamına da gelebilir.

50. Aktaran ünlü Hadis derleyicisi Tirmızi.

51. Kaynak: Esseyyid Abdulhakim Arvası, Rabita-i Şerife, s. 94-96.)

52. Hz. Ali aynı zamanda iyi bir şairdir. Ancak bu şiirlerin günümüze kadar kalanları az olduğu gibi, Türkçeye çevrildiğinde şiirlerdeki uyarlanış, özelliğini önemli ölçüde kaybeder.

53. Pir Sultan Abdal’ın şiir, deyiş, beyit ve düvazlarının neredeyse tamamına yakınında Ehli Beyt ve Hz. Ali sevgisi işlenir, ona bağlılık ve sevgi vurgulanır.

54. Fuzuli’de öyle derin ve içten bir Ehli Beyt, Hz. Ali sevgisi vardır ki, belli bir dönemden sonra ömrünü Necef’te Hz. Ali, ve Kerbelâ’da, Hz. Hüseyin’in türbelerinde hizmet ederek geçirir.

55. Fuzuli Divanı, Abdülbaki Gölpınarlı, İstanbul / İnkılap Kitapevi. s.15)

56. Sivas / Divriği / Örenik köyünde 19. Yüzyılda yaşayan ve asıl adı İbrahim olan, Halk Müziğinde ismi Kul Himmet Üstadım geçen ozan ile Alevilerin 7 Ulu Ozanlarından olan Kul Himmet ayrı kişilerdir, karıştırmamak gerekir)

57. Bu eser bir şiir olmayıp Alevi Cemlerinde okunan bir düvazdır. KaynağıAlevilerin 7 Ulu Ozanlarından biri olan Virani’ye ait olmakla birlikte bunu derleyen Nesimi Çimen’dir. Budüvaz çok uzundur. Biz sadece kısa bir bölümünü aktardık.

58. Alevi Halk Ozanı ve Şairlerinin neredeyse tamamı Ehli Beyt ve Hz. Ali üzerine şiirler okur, Beyitler çalar, bağlamalarında onu dillendirirler. Onların hepsinden birer örnek buraya almak yer açısında mümkün değil. Sadece bir kaç örnek vererek, onların da gönüllerinde Hz. Ali sevgisi olduğunu aktarmak istedil.

59. Aşık Daimi Hayatı ve eserleri, Can yayınları, İstanbul, Hazırlayan kızı Yadigâr Aydın Orhan

60. Haydar adı, Alevi inancında Hz. Ali’nin bir ismi olduğundan bu deyişte kast edilen vurgu Hz. Ali’dir.

61. Bu Gülbenki bize ulaştıran canımız isminin anılmasını istemediğini, şayet yazılacaksa Ali Budak olarak belirtmesini bizden rica etmiş. Biz de teşekkür ederek dileğini yerine getirdik.

62. Bu Gülbengi, Viyana Alevi Kültür Birliği Başkanı, Babamansur ocağından Dersim’li Hasan Ayık canımızdan bize ulaştırdılar. Ayrıca yanına “O hangi Düvazdır ve o hangi duadır ki, Hz. Ali’nin ismi içinde zikr edilmiyor. O Şahı Merdan’ın bin bir türlü ismi var ve bütün Düvazlar da, bütün dualarda Hz. Ali’nin ismi okunur” sözü eşliğinde bir Düvazdan şu dörtlüğü eklemiş. “Yer yok iken gök yok iken, Kandilde nur idi Ali. Mimar olup bu cihanın, Bünyesini kurdu Ali.”

63. Bu Gülbeng duasını Erzincan / Çayırlı ilçesi, eski adı Mırcıga, yeni adı ile Sınırtaş köyünden olan Kureyşan ocağından Seyyit İbrahim Aydemir aktardılar.

64. Bu dörtlüğü de bize Erzincan / Çayırlı ilçesi, eski adı ile Şefkâr, yeni adı ile Tosunlar köyünden Derviş Cemal ocağının genç Seyyitlerinden olan Taner (Murat) Yeşilbaş aktardılar.

65. Burada geçen Lahmike lahmi kelimesi Gadirhum’da Hz. Muhammed’in Hz. Ali için hadisin içinden alınmış arapça bir kelimedir.

Yararlanılan Kaynaklar:

? MEDİNE VESİKASI: Toplum Tasarımında Bir Alevilik Belgesi. İsmail Onarlı

? BUYRUK Hakiki Din Yolu, Ayyıldıy Yayınları, Bir Heyet Tarafından Hazırlanmıştır

? Bergama’da Alevi Gelini ve İnançları, İzmir, Teknik Kitap ve Mecmua Basımevi. 1957, Osman Bayatlı

? Anadolu ve Balkanlarda Alevi Yerleşmesi Ocaklar-Dedeler-Soyağaçları, İstanbul, Alev Yayınları., (1992) Nejat Birdoğan

? Anadolu’da Yaşayan Dergahlar, İstanbul. (2000) Eraslan Doğanay

? Geleneksel Anadolu Aleviliği, Ankara, Ervak Yayınları. (1998) Piri Er

? Tarih Boyunca Alevilik, İstanbul, Varol Matbaası. (1954) Hasan Basri Erk

? Türkiye’de Alevilik Bektaşilik, İstanbul. (1977) Mehmet Eröz

? Yunus Emre ve Tasavvuf, İstanbul, Remzi Kitabevi. (1961) Abdülbaki Gölpınarlı,

? Alevilik Olayı, Cemal Şener, Ant Yayınları, 1990 İstanbul

? Divriği Evliyaları, Sivas, Dilek Ofset Matbaacılık. (1997) Kutlu Özen

? Alevilik İnanç Edeb Erkan, 4.b., Ufuk Matbaası, İstanbul. (1995) Mehmet Yaman

? Alevilikte Cem, Ufuk Matbaası, İstanbul. 2001, Mehmet Yaman

? MAKALAT, Hacı Bektaş Veli, Ayyıldız Yayınları

? Hanedanı Ehli Beyt neden Hor görüldü. Can yayınları, 1993Ali Ağa Varlık

? Osmanlı da Alevi Ayaklanmaları, Ant Yayınları. 1992 Baki Öz

? Anadolu’nun Gizli Kültürü Alevilik, Berfin Yayınları, 1995, Nejat Birdoğan

? Aleviler ne yapmalı, Yön Yayıncılık, 1993, Rıza Zelyut

? Değişen Koşullarda Alevilik, Doğan Kitapçılık A.Ş. Ant Yayınları, 1993, Reha Çamuroğlu

? Alevilerde Semah, Ant Yayınları, 1996, İlhan Cem Erseven

? Tahtacılar, Ant Yayınları, 1998. Dr. İsmail Engin

? Aleviliğin Sosyal Mücadelede Yeri, Pencere Yayınları, 1996, Rıza Algül

? Kumru, Kenzül- Mesaib, Can Yayınları, 2003. Adil Ali Atalay Vaktidoldu

? Ozanlar Ocağı, 1999, Prof. Dr. Fuat Bozkurt

? Pir Sultan Abdal, De Yayınevi, 1977, Memet Fuat

? Müminlerin Emiri Hz. Ali. Zaman Yayınları No 7, 1978, Abdülbaki Gölpınarlı,

? Anadolu Erenleri ve Anma Törenleri, Can Yayınları No 195, 2003, Arzu Kahraman

? Aşık Daimi Hayatı ve Eserleri, Can Yayınları No 111, İstanbul 1999, Yadigar Aydın Orhan

? Ehli Beytin Mucizeleri, Can Yayınları, 2003. Adil Ali Atalay Vaktidoldu

? Kuran’da Hikmet, Tarihte Hakikat, Kuran’da Hikmet, İncil’de Hakikat. Can Yayınları, 1990, Halil Öztoprak

? Hz. Ali’nin Faziletnamesi, Can Yayınları No 15, Yemini, 2003, Hazırlayan Adil Ali Atalay Vaktidoldu.

? İslam Tarihinde Ehli Beyt ve Eshab. Can Yayınları No 204, Enis Emir

? Ehli Beyt Nesli, Seyyit Mahmud Hayrani ve Evlatları, 1993 Ufuk Matbaası. Seyyit Hacı Mustafa Aklıbaşında

? Fuzuli Divanı, İnkılap Kitabevi, 1995, Abdülbaki Gölpınarlı,

? Alevi İslam Yolu, Cem Vakfı Yayınları No 10,2004, Dç, Dr, Hüseyin Bal

? Saadete Ermişlerin Bahçesi, Karacaahmet Sultan Yayınları No 3, 2000, Fuzuli

? tahtacilar@yahoogroups.de İnternet Meil Zinciri, Moderatör Dr. İsmail Engin

? www.aleviyol.com İnrnet Sitesi, Moderatör Dr. İsmail Engin

? www.alewiten.com/ İnrnet Sitesi, Moderatör Dr. İsmail Engin

? tahtacilar@yahoogroups.de üyesi [metogo74@hotmail.com] Metin Golbol

––––oOo––––

İLİM İLİM BİLMEKTİR

İLİM KENDİN BİLMEKTİR.

SEN KENDİNİ BİLMEZSEN,

YA NİCE OKUMAKTIR.

OKUMAKTAN MANA NE,

KİŞİ HAKKI BİLMEKTİR.

ÇÜN OKUDUN BİLEMEDİN,

HA BİR KURU EMEKTİR.

    (Yunus Emre)

Ahir zaman Peygamberi, Hz. Muhammed Mustafa, hakka yürüyeceğini anlayınca 23 Şubat 632 tarihinde Gadirhum denilen bir alanda, rivayetlere göre 80 bini kişiyiaşkın bir topluluğa, Deve semerlerinden bir mimber oluşturarak bunun üstüne çıkıp tarihi Veda Hutbesini okudu. Hz. Muhammed Mustafa, ümmetine seslenerek 2 emanet tavsiye etti.

 1- Allahın kelamı Kuran-ı Kerim,

2- Ehl-i Beyt’i.

Hz. Muhammed şöyle dedi. “Kuran ve Ehl-i Beytimeipine sım sıkı sarılın. Kevser Havuzunda her iki emanet bir birinden ayrılmadan bana ulaşacaktır. Ehl-i Beyt’im, Nuh’un gemisi gibidir. Gemiye binenler kurtuldular, binmeyenler helak oldular”.

(Ehl-i Beyt, Hz. Muhammed’in ailesi demektir ve 1- Hz. Muhammed, 2- İmam Ali, 3- Ana Fatma, 4- İmam Hasan ve 5- İmam Hüseyin olmak üzere toplam 5 kişidirler).

Kur’an-ı Kerim düşünce, kanun ve değerler kaynağıdır... Kur’an, hayat programını düzenlemek ve hayat kanunlarını belirlemek üzere inen ilahî vahiy ve sözlerdir...

Kur’an-ı Kerim’de,Ehl-i Beyt’denbahsedilirken iki üslup kullanılmıştır:

1- Onlara özel bir unvan vererek onlardan bahsetmiştir. Tathir Ayeti’nde “Ehl-i Beyt” olarak, Meveddet Ayeti’nde de “Kurba” (Peygamber’in yakınları) olarak onlardan söz edilmesini buna örnek olarak verebiliriz. Bu konuda birçok ayet nazil olmuş ve Sünnet-i Nebevî o ayetleri açıklamıştır; müfessirler ve raviler de, onları kendi hadis ve tefsir kitaplarında nakletmişlerdir.

2- Onlarla ilgili olaylar ve vakıaları kaydetmiş, onların fazilet ve makamlarını anlatmış, onları övmüş ve ümmeti onlara yöneltmek istemiştir. Bu konularda birçok ayet inmiştir. Bu ayetlerin bazılarında, Mübahele Ayeti (Âl-i İmran, 61) ve İt’am Ayeti’nde (İnsan, 8) olduğu gibi, Ehl-i Beyt’den toplu olarak söz edilmiş, bazılarında ise Ehl-i Beyt’in bazı fertlerinden bahsedilmiştir. Örneğin; Maide Sûresi’nin 55. ayeti olan ve “Velâyet Ayeti” diye adlandırılan, “Sizin veliniz, yalnız Allah, O’nun Peygamberi ve iman eden, ibadet eden ve rükû halinde zekât verenlerdir.” ayetinde Hz. Ali’den bahsedilmektedir.

 Ehl-i Beyt Hakkında Nazil Olan Ayetler⁽⁴⁾

1- Tathir Ayeti⁽⁵⁾

“Allah, yalnızca siz Ehl-i Beyt’ten her çeşit pislik ve kötülüğü giderip sizi tertemiz kılmak ister” (Ahzab: 33)

Birçok tefsir ve Hadis kitaplarında bu ayet-i kerimedeki “Ehl-i Beyt”ten maksadın, Peygamber’in Ehl-i Beyti ve onların da, “Hz. Ali, Hz. Fatıma, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin” olduğu açıklanmıştır.

Suyutî, ed-Dürr’ül-Mensur adlı tefsirinde, Taberanî’nin, Ümmü Seleme’den şöyle tarif ettiğini bildiriyor: “Peygamber, kızı Fatıma’ya şöyle buyurdu: “Kocanı ve çocuklarını benim yanıma getir.” O da gidip onları getirdiğinde, Peygamber, Fedek’ten getirilmiş olan abasını onların üzerine attı ve mübarek ellerini onların üzerine koyup şöyle buyurdu: “Allah’ım, bunlar Muhammed’in ailesi ve soyudur, kendi rahmet ve bereketlerini Muhammed’in ehli ve soyunun üzerine indir; nasıl ki İbrahim’in soyuna indirdin. Şüphesiz ki sen, övülensin, yücesin.”

Ümmü Seleme: “Ben de abanın altına girmek ve onlara katılmak istedim ve bunun için abanın bir ucunu kaldırdım. Peygamber abayı benim elimden çekti ve abanın altına girmeme müsaade etmedi ve şöyle buyurdu: “Sen hayır ve saadet üzeresin”. Demektedir.

Peygamber’in eşi Ümmü Seleme’den nakledilen diğer bir hadiste de şöyle geçer: “Peygamber, Ümmü Seleme’nin evinde bir yatakta yatmıştı ve üzerine de bir Hayber abası örtmüştü. O sırada Fatıma biraz yemek getirdi. Peygamber buyurdu: “(Ey Fatıma!) Kocanı ve çocukların Hasan ve Hüseyin’i benim yanıma çağır.” O da onları çağırdı. Yemeği yedikleri sırada Peygamber’e şu ayet nazil oldu:

“Allah, yalnızca siz Ehl-i Beyt’ten her çeşit pislik ve kötülüğü giderip sizi tertemiz kılmak ister.”

Peygamber üzerindeki abanın fazlasını onların (Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyin’in) üzerine örttü, daha sonra elini abadan çıkarıp göğe kaldırarak şöyle dua etti:

“Allah’ım, bunlar benim Ehl-i Beytim ve bana ait olan kimselerdir; öyleyse her türlü pisliği ve kötülüğü onlardan gider ve onları tertemiz kıl .”

Hz. Peygamber, bu sözü üç defa tekrarladı. Ümmü Seleme diyor: “Bende başımı o örtünün altına soktum ve dedim: “Ya Resulullah! Ben de sizinle miyim?” Peygamber iki defa buyurdu: “ Sen hayır ve saadet üzeresin.”

Hz. Peygamber, devamlı olarak bu ayetin manasını ümmetine açıklıyor ve bu ayette açıklanan nur ve hidayetten ayrı düşmemeleri için sürekli olarak onların dikkatini bu ayete çekiyordu. Örnek olarak şu hadis-i şerifi zikredebiliriz:

Hz. Muhammed buyuruyor ki:

“Bu ayet (Tathir Ayeti) beş kişinin hakkında nazil olmuştur: Ben, Ali, Fatıma, Hasan, ve Hüseyin”. Bu ayetin tefsirinde, Ehl-i Beyt’den maksadın kimler olduğu hakkında Aişe’den şöyle bir rivayet eder.

“Bir gün Peygamber üzerinde siyah yünden dokunmuş nakışlı bir kumaş olduğu halde dışarı çıktı. O sırada Hasan bin Ali geldi, Peygamber onu o kumaşın altına aldı; sonra Hüseyin geldi, Peygamber onu da o kumaşın altına aldı; sonra Fatıma geldi, Peygamber onu da o kumaşın altına aldı; daha sonra da Ali geldi, geldi, Peygamber onu da o kumaşın altına aldı ve şu ayeti okudu: “Allah, yalnızca siz Ehl-i Beyt’ten herçeşit pislik ve kötülüğü gideripsizi tertemiz kılmak ister.” (Ahzab: 33)

Kur’an-ı Kerim, Ehl-i Beyt’den bahs ederken onların her türlü fenalıktan pâk ve temiz olduklarını belirtmektedir.

Peygamber, sabahları Hz. Ali ve Hz. Fatıma’nın kapısına gelerek onları “ Ehl-i Beytim” diye çağırıyor, böylece onların şahsiyetini ümmetine tanıtıp anlatarak, dikkatleri onlara çekmek ve Ehl-i Beyt’e sevgi, itaat gösterilmesini amaçlıyordu.

Sahabe’den Taberanî, Ebu’l-Hamra’dan şöyle rivayet ediyor: “Altı ay Peygamber’in, Ali ve Fatıma’nın kapısına gelip şöyle dediğine şahit oldum: “Allah, yalnızca siz Ehl-i Beyt’ten herçeşit pislik ve kötülüğü gideripsizi tertemiz kılmak ister.” (Ahzab: 33)

Fahr-i Razî de bu Hadisi şöyle naklediyor:

“ Resulullah, Hz. Ali ve Hz. Fatıma’nın evine gelip; “Ey Ehl-i Beyt! “Allah, yalnızca siz Ehl-i Beyt’ten her çeşit pislik ve kötülüğü gideripsizi tertemiz kılmakister.” derdi.

 2- Meveddet Ayeti

“(Ey Peygamber! Müslümanlara) De ki: Sizden tebliğime karşılık bir ücret istemiyorum; istediğim, ancak yakınlarıma (Ehl-i Beytime ) sevgidir.” (Şûra: 23)

Hz. Peygamber, bu ayetten kimlerin kastedildiğini ve sevgileri ve itaatleri farz olanların kimler olduğunu Müslümanlara beyan etmiştir.

İslam Hadis ve tarih yazarları bu ayetteki “Kurba” (Peygamber’in yakınları) kelimesinden maksadın, “Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyin” olduğunu nakletmişlerdir.

Dönemi yansıtan gelişmelere bakılırsa inanmayanlar kendi aralarında konuşurlarken “Acaba Muhammed, yaptıklarından dolayı karşılık olarak bir şey isteyecek mi? ” diye konuşurlar. O zaman; “De ki: Sizden tebliğime karşılık bir ücret istemiyorum; istediğim, ancak yakınlarıma (Ehl-i Beytime ) sevgidir.” (Şûra: 23) ayeti nazil olur.”

“Meveddet ayeti nazil olduğunuda “Ya Resulullah! Sevgi ve muhabbetleri bize farz olan yakınların kimlerdir?” diye sordular. Resulullah: “Onlar Ali, Fatıma ve onların iki evladıdır.” Diye buyurdular.

Hz. Peygamber, kızı Hz. Fatıma’yı çok seviyor ve şöyle buyuruyorlar:

“Fatıma benim vücudumun bir parçasıdır; onu inciten, rahatsız eden beni incitiprahatsız etmiştir.”

İslam kaynaklarına göre ve yaşanılan Aleviliğe yansımasına bakılırsa, Hz. Muhammed’in, Hz. Ali, Hasan ve Hüseyin’i çok sevdiği görülmektedir.

Ehli Beyte inanan, aradığı çoğu erdemi onlarda bulan ve dolayısı ile sonsuz sevgi duyan Peygamber’in ümmeti de onları sever ve yüreğinde hisseder. Kur’an-ı Kerim de buyurulur: “(Ey Peygamber! Müslümanlara) De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız, bana uyun ki Allah da siz sevsin.” (Âl-i İmran: 31)

“... Ve ona (Peygamber’e) uyun ki doğru yolu bulmuş olasınız.” (A’raf: 158)

“Onun (Peygamber’in) emrine aykırı hareket edenler, Allah’ın azabından sakınsınlar.” (Nur: 63)

“(Ey Müslümanlar!) Andolsun ki, Allah’ın Resulü’nde sizin için uyulacak güzel bir örnek var. (O, sizin için en güzel örnektir) “. (Ahzab: 21)

Hz. Peygamber’in, Hz Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyin’i sevdiği ve onlara önem verdiği için, Müslümanların da Peygamberine uyarak onları sevmesinin, onlara önem vermesinin Allahın emir olduğu da böylelikle anlaşılır.

Ehl-i Beyte dua edip salâvat göndermek, büyük bir makama sahip olan Ehl-i Beyt’i anmak ayrıca büyük bir ibadettir..

İmam Şafiî bir şiirinde şöyle diyor:

“Ey yolcu! Mina kumluğunda biraz dur; seher vakti hacılarMina’ya akın yaptıklarında, büyük bir ırmak gibi coşup gittiklerinde, Hif’in sakinlerine ve ayaktakilere seslen; onlara de ki:EğerMuhemmed’in Ehl-i Beyti’ni sevmek rafizilik ise (dini terketmkse), öyleyse bütün insanlar vecinler tanık olsunlar, ben rafiziyim.”

İbn-i Abbas adlı Sahabe’ninrivayet ettiği hadiste: “Meveddet Ayeti nazil olduğunda Müslümanlar Resulullah’a: “ Muhabbeti ve sevgisi bize farz olan akrabaların kimlerdir ya Resulullah?” diye sordular. Resulullah, “Ali, Fatıma ve onların iki evladıdır .” diye buyurdular.”

Hz. Peygamberin ümmetine: “Ben sizden peygamberlik ve Allah’ın ahkâmını tebliğ etme yolunda çektiğim zahmetler ve zorluklara karşılık Ehl-i Beytimi ve yakınlarımı sevmekten başka bir şey istemiyorum.” Hadisinin, gerçekte, ümmetin takip edeceği yolu öğrenmekte kime başvuracaklarını göstermektedir.

 3- Mübahele Ayeti

“(Ey Peygamber!) Sana gelen bilgiden sonra, kim seninle bu hususta tartışacak olursa, de ki: Gelin, çocuklarımızı ve çocuklarınızı, kadınlarımızı ve kadınlarınızı, kendimizi ve kendinizi çağıralım, sonra Allah’ın lânetini yalancıların üzerine kılalım.” (Âl-i İmran: 61)

İslâm tarihinde “Mübahele” olarak rivayet edilen çok önemli bir olaya göre: “Hıristiyan olan Necran kabilesinden bir heyet, Hz. Muhammed’in yanına gelip onun peygamberliği hakkında bahsedip delil isteyince, Allah bu ayeti göndererek Hz. Muhammed’e; Hz. Ali, Fatıma, Hasan ve Hüseyin’i yanına alıp çöle çıkmasını, Hristiyanlara da kendi hanım ve çocuklarıyla birlikte çöle çıkmalarını, sonra da Allah’tan yalancıların üzerine lânet ve cezasını indirmesi için dua etmeleri emredilir.”

Zemahşerî, Keşşaf adlı tefsirinde şöyle yazar:

“Hz. Peygamber, Necran Hıristiyanlarını mübahele etmeye çağırdığı zaman dediler ki: “Müsaade edin, dönüp bu konuda biraz düşünelim. Kendi aralarında toplanıp konuştukları zaman, fikir sahipleri olan (Necran papazı) Akıb’e dönerek: “ Ey Mesih’in kulu! Senin görüşün nedir?” diye sordular. O da şöyle dedi: “Ey Hıristiyan Cemaati ! And olsun Allah’a ki, siz Muhammed’in Allah tarafından gönderilen bir peygamber olduğunu ve O’ndan hak bir kitap getirmiş olduğunu biliyorsunuz. Allah’a andolsun ki, Peygamberi ile mübahele eden hiçbir ümmetin büyükleri diri kalmamış ve küçükleri de büyümemiştir. Eğer onunla mübahele ederseniz, gerçekten hepimiz helâk oluruz. Bununla beraber yine de kendi dininizin üzerinde kalmak isterseniz, bu şahısla (Muhammed’le) vedalaşın ve kendi diyarınıza dönün.”

Bu arada Hz. Peygamber, Hz. Hüseyin’i kucağına almış, Hz. Hasan’ın elinden tutmuş, peşi sıra Hz. Fatıma ve onun peşi sıra da Hz. Ali olduğu halde geldi ve: “Ben dua ettiğim zaman siz de amin deyin.” diye buyurdular.

Necran papazı bu manzarayı görünce, Hıristiyanlara dönerek şöyle dedi:

“Ey Hıristiyan topluluğu! Ben öyle simalar görüyorum ki, Allah bir dağı onların hürmetine yerinden koparmak istese, koparır. Onlarla mübahele etmeyin. Eğer mübahele ederseniz, helâk olursunuz ve kıyamet gününe kadar yeryüzünde bir Hıristiyan kalmaz”. Bunun üzerine Hristiyanlar , Hz. Peygamber’e dediler ki: “Ey Ebe’l-Kasım! Biz seninle mübahele etmemeye karar verdik; sen kendi dininde kal, biz de kendi dinimizde.”

Hz. Peygamber’ de şöyle buyurdu: “Eğer mübahele etmiyorsanız, öyleyse İslâm dinini kabul edin ve Müslüman olun ki, Müslümanların menfaat ve zararlarına ortak olasınız”. Hıristiyanlar bunu kabul etmeyince, Peygamber şöyle buyurdu:

“Öyleyse sizinle savaşacağım.”

Onlar şöyle dediler:

“Bizim Arap milleti ile savaşmaya gücümüz yoktur. Fakat seninle bir anlaşma yapmaya hazırız. Eğer bizimle savaşmaz, bizi ko rkutmaz ve bizi kendi dinimizden döndürmezseniz, her yıl size iki bin tane elbise veririz. Bunların yarısını safer ayında ve yarısını da recep ayında veririz. Bundan başka, bir de demirden dokunan otuz adet zırh veririz”.

Peygamber’de buna razı oldu ve daha sonra şöyle buyurdu:

“Canım elinde olan Allah’a andolsun ki, Necran ehlinin helâk olma vakti gelip çatmıştı. Eğer onlar mübahele etmiş olsalardı, şüphesiz ki suret değişip maymun ve domuz olacaklardı ve bu sahra onlar için ateşten bir cehenneme dönecekti. Hatta ağaçların üstündeki kuşlar da dahil olmak üzere Necran ehlinin hepsi helâk olacaktı ve bir yıl bile geçmeden bütün Hıristiyanlar yok olup gideceklerdi.”

Zemahşerî, bu olayı naklettikten sonra, Mübahele Ayetinin tefsiriyle ilgili olarak Ehl-i Beyt’in büyüklüğü hakkında Aişe’den rivayet ettiği bir hadis ile Ehl-i Beyt’in makamını açıklıyor:

“Allah-u Teala bu ayette, onları ‘kendimiz’ diye tabir edilen kimseden de önce zikretmiştir ki, onların Allah katındaki özel makamlarını ve yakınlık derecelerini açıkça bildirsin. Bu ayet, ‘Ashab-ı Kisa’nın fazilet ve üstünlüğüne en büyük ve en güçlü bir delildir”.

“Aynı zamanda bu olay, Hz. Resulullah’ın nübüvvetinindoğruluğuna da güzel bir delildir. Zira ister dost olsun, ister düşman, hiçbir şahıs, Hıristiyanların, Hz. Peygamber’in mübahele isteğini kabul ettiklerini nakletmemiştir.”

İslam ile inanmayanların ordusunun karşı karşıya geldiği bu olayda sadece bunların öne çıkması, onların hidayet önderleri, ümmetin seçkinleri, ileri gelenleri ve ümmet içinde duları geri dönmeyen, sözleri yalanlanmayan en temiz ve en kutsal kişiler olduklarını göstermektedir.

Fahr-i Razî, Tefsir-i Kebir adlı eserinde Zemahşerî’nin naklettiği rivayeti aynen nakletmiş ve söz konusu ayetin tefsirinde Zemahşerî’nin sözlerine katılarak şunu da eklemiştir: “Bil ki, bu hadisin doğru olduğuna tefsir ve hadis ehli ittifak ve icma etmişlerdir.”

 4- Salâvat (Salât) Ayeti

“Şüphe yok ki Allah ve melekleri Peygamber’e salât (rahmet) ederler. Ey inananlar, siz de ona salât edin ve tam teslimiyetle ona selâm verin.” (Ahzap: 56)

Kuranı Kerim, Ehl-i Beyt’in pak ve tertemiz olduğunu, açıklamıştır. Din Alimleri de Kur’an ayetleri ve Hadislerden faydalanarak Ehl-i Beyt’in kimler olduğunu isimleriyle belirlemiş, onların “ Hz. Muahmmed, Hz. Ali, Hz. Fatıma, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin” olduklarını beyan atmişlerdir.

Fahr-i Razî, Tefsir-i Kebir’inde adlı eserinde şu Hadisi naklediyor: “Hz. Peygamber’den: “Ya Resulallah! Sanane şekilde salâvat getirelim?” diye soruldu. ‘Peygamber, “Bana şöyle salâvat getirin” buyurdu: “Allah’ım, Muhammed’e ve Muhammed’in Ehl-i Beyti’ne salât et, nasıl ki İbrahim’e ve İbrahim’in Ehl-i Beyt’ine salât ettin; Muhammed’e ve Muhammed’in Ehl-i Beyt’ine bereket ver, nasıl ki İbrahim’e ve İbrahim’in Ehl-i Beyt’ine bereket verdin. Şüphesiz, sen beğenilmişsin, yücesin.”

Eğer. “Allah ve melekleri Peygamber’e salât ediyorlarsa, artık bizim salâvat getirmemize ne gerek var?” diye sorulursa, deriz ki: “Hz. Peygamber’e salâvat getirmek, onun salâvata ihtiyacı olduğu için değildir. Yoksa Allah’ın salâtından sonra meleklerin salâvatına da ihtiyacı kalmazdı. Salâvat , Peygamber’e karşı bizden taraf bir tazim ve saygıdır. Bu vesile ile sevap kazanabiliyoruz. İşte bunun içindir ki, Hz. Peygamber buyuruyor: “Kim bana bir defa salâvat getirirse, Allah da ona on defa salât eder.”

Suyutî de, ed-Dürü’ül-Mensur adlı tefsirinde şöyle yazıyor:

“Abdurrezzak, İbn-i Ebî Şeybe, Ahmed, Abd bin Hamid, Buharî, Müslim, Ebu Davud, Tirmizî, Nesaî, İbn-i Mace ve İbn-i Merdeveyh, Ka’b bin Umre’den şöyle nakletmişlerdir: “Bir gün adamın biri, Hz. Peygamber’e: “Ya Resulallah! Sana selâm vermenin usulünü öğrendik, bize sana salâvat getirmenin şeklini de öğretir misin?” diye sordu. Hz. Peygamber buyurdular: “De ki: Allah’ım , Muhammed’e ve Muhammed’in Ehl-i Beyti’ne salât (rahmet) et, nasıl ki İbrahim’e ve İbrahim’in soyuna salât ettin. Gerçekten sen övgü ve izzet sahibisin.”

Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur:

“Cimri, benim ismim yanında anıldığı zaman, bana salâvat getirmeyen kimsedir.”

5- İnsan (Dehr) Sûresi: 5-22)

• 5.  İyiler ise, kâfûr katılmış bir kadehten (cennet şarabı) içerler.
• 6.  (Bu,) Allah’ın has kullarının içtikleri ve akıttıkça akıttıkları bir pınardır.
• 7.  O kullar, şiddeti her yere yayılmış olan bir günden korkarak verdikleri sözü yerine getirirler.
• 8.  Onlar, kendi canları çekmesine rağmen yemeği yoksula, yetime ve esire yedirirler.
• 9.  “Biz sizi Allah rızası için doyuruyoruz; sizden ne bir karşılık ne de bir teşekkür bekliyoruz.”
• 10.  “Biz, çetin ve belâlı bir günde Rabbimizden korkarız” (derler).
• 11.  İşte bu yüzden Allah onları o günün fenalığından esirger; parlaklık, sevinç verir.
• 12.  Sabretmelerine karşılık onlara cenneti ve ipekleri lütfeder.
• 13.  Orada koltuklara kurulmuş olarak bulunurlar; ne yakıcı sıcak görülür orada, ne de dondurucu soğuk.
• 14.  (Cennet ağaçlarının) gölgeleri, üzerlerine sarkar; kolayca koparılabilen meyveleri istifadelerine sunulur.
• 15.  Yanlarında gümüşten kaplar ve billûr kupalar dolaştırılır.
• 16.  Gümüşten öyle kadehler ki onları istedikleri ölçüde tayin ve takdir etmişlerdir.
• 17.  Onlara orada bir kâseden içirilir ki (bu şarabın) karışımında zencefil vardır.
• 18.  (Bu şarap) orada bir pınardandır ki adına Selsebîl denir.
• 19.  O insanların etrafında öyle ölümsüz genç nedîmler dolaşır ki, onları gördüğünde, etrafa saçılıp dağılmış inciler sanırsın.
• 20.  Ne yana bakarsan bak, (yığınla) nimet ve ulu bir saltanat görürsün.
• Bu ayetlerde cennet ile müjdelenen Ehl-i Beyt’tir.

Zemahşerî, bu ayetlerin tefsirinde şöyle diyor:

“İbn-i Abbas nakletmiştir: “Bir gün Hasan ve Hüseyin hasta olmuşlardı. Hz. Peygamber ashaptan bir grup ile birlikte onları görmeye gittiler. Bu ziyaret esnasında: “Ey Ebe’l-Hasan, çocuklarının şifası için bir adak ada” buyurdular. Ali, Fatıma ve hizmetçileri Fizze, her üçü, “Hasan ve Hüseyin şifa bulurlarsa, üç gün oruç tutacağız.” diye nezrettiler. Hasan ve Hüseyin şifa buldular. Fakat o günlerde evlerinde yiyecek herhangi bir şey yoktu. Ali, Şem’un isimli bir Yahudiden üç sa’ miktarında arpa borç aldı. Hz. Fatıma onun bir sa’ını öğütüp kendi sayılarınca beş adet ekmek pişirdi. Onları iftar vakti yemek için önlerine koydukları sırada, bir dilenci kapının önünde durup şöyle seslendi: “ Selâm olsun size Ey Muhammed’in Ehl-i Beyt’i! Ben bir fakirim; bana yiyecek verin, Allah size cennet sofralarından yedirsin.” Bunun üzerine, hepsi fedakârlık edip ekmeklerini dilenciye verdiler ve kendileri suyla iftar edip o geceyi öylece sabahladılar. Ertesi gün yine oruç tuttular. Akşam vakti sofra başına oturup iftar edecekleri sırada, bu sefer bir yetim kapıya gelip yiyecek istedi. Onlar da ekmeklerini ona verdiler ve o gün de aç kaldılar. Üçüncü gün iftar vakti bir esir gelip yiyecek istedi. Onlar da iftarlıklarını ona verdiler. Ertesi gün Hz. Ali, Hasan ve Hüseyin’ın ellerinden tutup Hz. Peygamber’in huzuruna geldiler. Hz. Peygamber, onları açlıktan titrer halde görünce şöyle buyurdu: “ Sizi bu halde görmek bana çok ağır geliyor.” Daha sonra onlarla beraber Fatıma’ın evine geldiler. Hz. Peygamber kızı Fatıma’ı mihrabında açlıktan karnı vücuduna yapışmış ve gözleri çukurlaşmış bir halde gördü. Bu manzara, Peygamber’i çok üzdü. Bu sırada Cebrail nazil oldu ve: “Ey Muhammed! Allah böyle Ehl-i Beyt’ten dolayı seni müjdeliyor .” dedi ve İnsan Sûresini Peygamber’e okudu.”

Bu ayetler, Hz. Ali, Hz. Fatıma, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin için inmiş ve Cennetle müjdelenenler olduğunu İslam kaynakları ortaya koymakta, Hadislerle de aktarmaktadır.

8.yüzyılın ortalarından 9.yüzyılın ilk yarısını sonunda Ortodoks İslam mezheplerininin Sunnilik adı altında kuruluşları tamamlanmış, yani dört Sünni İslam hukuk anlayışı ortaya çıkmış; artık  bu dört farklı (şer’i) hukuk anlayışlarını kurucularının inanç ve görüşleri doğrultusunda geliştirip değişmez kurallara (dogmalar) bağlayacak olan din bilginlerinin (ulema)  çıkışı dönemi başlamıştır. Buna karşılık Ali ve Ehlibeyt yandaşlığı muhalefet olarak büyüyüp gelişerek çok sayıda kollara ayrılmış erken Şiiliğin ılımlı kesimi yönetimle uzlaşma içine girmiş. Ardından 9.yüzyılın sonlarından itibaren kendilerine İmamiye (Oniki İmamcı) demeye başlamışlardır.

İmamiye, yüzyıllar sonra  sert bir ortodoks Şiiliğin temsilcisi Caferi mezhebine dönüşecektir. İncelediğimiz konuyla içiçeliği ve çok yakından ilişkisi dolayısıyla buna aşağıda genişçe değinilecektir. Ancak önce Sünni İslam hukuk okullarını kısa birkaç paragraf içinde vemek yerinde olacak. Bu paragrafları Paris’teki “Arap Dünyası Enstitüsü”nün(l’nstitut du Mode Arabe) web sitesinden (“Les Ecoles juridiques de l’Islam”, www.imarabe.org.com) özetledik.

1. Sünni İslam Hukuk (Fıkıh) Okullarına  Kısa Bir Bakış

 Kuran herşeyi kesin bir biçimde belirleyip çözüm göstermediği için ilk yüzyılların Müslümanları, tamamlayıcı yasaları Muhammed’in ve onun sahabilerinin uygulama örnekleri içinde araştırdılar. Bundan başka, hukuk bilginleri Kuran’ı ve hadisleri tamamlamak için diğer bazı (adalet) ilkeleri soktular. Bir dönemin bilginlerinin, verilen bir sorun üzerinde  uzlaşması (icma), ortaklaşa çıkarsama (istislah), kişisel yorum (rey) ve karşılaştırmayla (kıyas) karara varmayı, bazıları tartışarak ya da aynı zamanda  diğer bazıları (bir çoğunu) reddetmesine rağmen, çoğunlukla kullanıldılar.  Muhammed, benzer bir dava, bir soruna karşı eğilimlerin çoğalması hakkında şöyle söylemişti: “Benim topluluğum-ümmetim içinde fikirlerin  ayrışması-farklılaşması, Esirgeyen-Bağışlayan Tanrının bir işaretidir.” Fakat, onun hadislerinden bir başkası, tartışmaların ve kavgaların sonucunu da saptıyordu: “Benim ümmetim asla bir yanlış üzerinde anlaşma yapamaz, karar veremez.”

Özellikle yargılama ve yargı yöntemleri hedefinde dört yasa yapıcı ya  da hukuk okulu güçlendi. Bu okullar adlarını kurucularından almaktadır.

1. a  Hanefi  Hukuk Okulu

Bu okul, Abu Hanîfa al Nu'man ibn Sâbit’in (ö.767) öğretisi sonucudur. Hanefi hukuku kişisel yargı ve zamana uygunluğuna ( o anın yararına) ve haklılığa göre davada daha iyi bir çözüm için adım atmakta  araştırmada ısrarlıdır. Günümüzde bu okul Arap olmayan çok sayıda ülkelerde (Hindistan, Çin, Türkiye, Balkanlar, Afganistan, Pakistan).önde gelmektedir.

1. b  Maliki Okulu

İmam Mâlik ibn Anâs’ın (ö. 795) öğretisine dayanır. Bilginlerin uzlaşması ve anlaşmasına ilişkin araştırma yapmaya  eğilimlidir. Kuzey Afrika ülkelerinde çoğunluktadır

1. c  Şafii Okulu

İmam Muhammad ibn İdrîss al-Shâfi'inin (767-820) doktrinine dayanır. O hukuk kaynaklarının kullanılışını sistematize eder, kişisel fikri/görüşü ve hangi dönemin hukukçu bilgini olursa olsun onların  uzlaşım gücü ya da zorlamasına ayrıcalık tanımayı birbirinden ayırır. Bugün bu okul Güney Arabistan, Bahreyn,  Malezya takımadaları, Doğu Afrika, Dağıstan ve Orta Asya’nın bazı bölgelerinde geçerli bir yaygınlaıktadır. Ama, Mısır, Ürdün ve Lübnan’da daima ayrıcalıklı bir durumdadır.

1. d  Hanbeli Okulu

Ahmad ibn Hanbal (ö. 855) öğretisinden doğan bu okul akılcılığın ya da  yeniliğin her biçimine karşı çıkar. Geleneksel (hadis) kaynaklarına geri dönüşü öğütler ve  kuramsal teoloji ve batıni tasavvuf ilkelerine aynı düşmanlığı gösterir. Hanbeli hukuku özellikle Arap yarımadasında temsil edilir.

Ortodoks görüş noktasından bakan bu okullar,  Kuran ve  Sünnetin yorum ve inceleme çalışmalarını (ictihatlarını) karşılaştırıp duraganlaştırır. Onların sistemlerinin tamamlanması sonunda  bu çalışmaların(ictihatların) artık kapılarının kesin olarak kapanmış olduğu düşünülmektedir.

1. e Ve Diğerleri

Bir sonuca  varmak için bir beşinci hukuk okulunu zikretmek  gerekiyor. Bu okul Şiiliğe aittir. Bu dört hukuk okulu, Abbasi yönetiminin ilk yüzyılı esnasında( içinde) İslamda birer mezheb olarak kurumlaştı. Özetlersek:  Muhammad İbn İdris as-Şafi'i’nin (Şafii okulu), Mâlik ibn Anas’ın (Maliki okulu), uzlaşma (icma) ve kişisel karar (rey) temelinde kurdukları Medine okulu; kıyas, yani karşılaştırmalı hüküm vermede ısrar eden Abu Hanifa’nın (Hanefi okulu) İran okulu; taklid üzerinde ısrarlı İbn Hanbel tarafından Hanbeli okulu!. Aynı zamanda, içlerinde en önemlisi Caferi ve Zeydi (hukuk okuları) olan pekçok Şii okulları da vardır. Aynı web sitesinde Şii İmamiye hukuk okulu hakkında da şu kısa bilgi geçildikten sonra bir sonuca bağlanıyor:

“İmamiye okulu İmam Cafer Sadık’ın (ö. 765) öğretisinden doğdu. İslamda  Caferilik beşinci okul olarak düşünülmektedir. Bu Şii hukuk okulu da öncekiler gibi yasal kaynakları (Kuran’ı ve Sünneti, yani Peygamberin sözleri ve  eylemleri) tanıyor, fakat İmamların yorum yetkisi üzerinde ısrar ediyordu. İmamlarınki dışında, önceki örneklerin ve uzlaşmaların (icma) kullanılışını sınırlandırmakta.  İmamiye okulu, İran, Lübnan, Afganistan ve eski Sovyetler Birliği’nin bazı Cumhuriyetlerinde yerleşmiş durumdadır.”

“İslam hukuk okulları konusunu bazı görüşlerle tamamlamak, sonlandırmak gerekirse:Bu okullar ya da  mezhepler, dinin kendisi değildir. Bir ülkede  aynı zamanda bir kaçı  mevcut olabilir ve bir müslümanın birinden diğerine geçmesine  hiçbirşey ters düşmez. İlke olarak yoruma bırakılan yerde farklılık gösterir. Şu halde, aynı hukusal sistemin merkezinde, aklın ve kişisel firkin önemi üzerinde  bütün bir alışkanlık dizisi  (serisi) sağlanabilir. Müslüman devletlerin çağdaş hukuku,  pozitif düzenlemelerle, bir veya birçok okullardan ödünç alınmış anlaşma koşullarını birleştirir   Buna karşılık, aynı zamanda Şeriatın katı uygulamasını zorunlu gören devletler şeri yorumlamaları eyleme  geçirebiliyorlar.”  (www.imarabe.org.com)

2. İmam Cafer Sadık ve Caferi  Mezhebi Üzerinde Görüş ve Düşünceler

Önce şunu belirtmek gerekir: Yukarıda kısaca değinilen Sünni ve Şii fıkıh okullarına adları verilmiş İslam hukukçuları ve bilginlerinin hiçbiri kişisel olarak bir mezhep (Arapça zahab’dan çekilen mezhep sözcüğü ‘tutulan-gidilen, izlenen yol; inanç ve felsefede okul’ anlamındadır) kurma çabasında bulunmamıştır. 8. yüzyılın ilk yarısından 9.yüzyılın ortalarına  kadarki yüzyıllık dönem içindeki halifelik yönetim çevresi, askeri aristokrasilerin ve etkili büyük toprak sahiplerinin siyasal ve toplumsal  çıkarları doğrultusunda mezhepler geliştirilip kurallara bağlanmıştır. Bu iktidar ve büyük çıkar güçleri değiştikçe onların tuttukları mezhebin yükselişi ve egemenliği sağlanmış. Bunların tuttuğu mezhebin yeni bilginleri yetişerek gelişmeleri tamamlamıştır. Ortodoks Şii İmamiye de aynı süreçlerden geçerek, özellikle  9.yüzyılın ortalarından itibaren (büyük Şii vezirler, eyalet valileri, askeri komutanlar yetiştirip) iktidara ortaklık yapabildiği sürece yetişen Şii bilginler aracılığıyla gelişmesini sürdürdü. Ama asıl İmamiye’yi mezhep olarak kurumlaştıran 10.yüzyılın başlarından itibaren güçlü Şii Nevbahti ailesi içinde yetişen bilginler oldu. Onların iktidara yakınlığı ve halifelikle uzlaşıya girmiş olmaları kurumlaşmayı sağladı. Şii Buveyh Oğuları’nın Bağdad’da iktidarı ele geçirmeleriyle İmamiye daha da güçlendi.  İmam Cafer Sadık’ın gizli yürüttüğü Batıni Şiilik tamamıyla yeraltına çekilmiş, yaşama mücadelesi verirken; Caferin takiyesi, yani görüntüdeki açık dinsel uygulamaları İmamiye mezhebi olarak İslam tarihinde yerini aldı.

Oniki İmamcılığa düşünsel çehresini verenler,  bir devlet adamı olan Abu Sehl İsmail bin Ali en-Nevbahti (ö.923) ve aynı aileden Kitab Firaku’ş-Şia’nın yazarı al-Hasan bin Musa en-Nevbahti  olmuştur. (Prof. Dr. W.Montgomery Watt, İslam Düşüncesinin Fikri Teşekkülü, Çev.Prof.Dr. Ethem Ruhi Fığlalı, 2.Basım, İstanbul, 1998, s.338-343)

2. a Malikiler ve Hanbelilerin İmam Cafer Sadık ve Caferi Düşmanlığı

Geniş biçimde Maliki Sünni mezhebinin yaygın olduğu Kuzey Afrika’da ulema arasında  (özellikle) Şiiler ve Vahhabi Hanbelilerle  çekişme ve tartışma yaşanmaktadır. Şeyh Ahmet Al-Tijani (1739-1815) 18.yüzyılın ikinci yarısında Cezayir’de kurduğu ve Sudan dahil kuzey ve kuzey batı Afrika ülkelerinde yayılmış bulnan Tijani tassavufi tarikatı ılımlı Şiizme yakın, daha doğrusu Ehlibeyt ve İmamlara çok yakın durmaktadır. Tunuslu Tijani yazarlardan  al-Tijani Samavi’nin, birçok dinsel, mezhep ve tarikat web sitelerinde(www.oneummah.net/tasavvuf; www.allahuakbar.net/shiites; www.islamic-paths.org; www.fortunecity.com; www.imamali.i12.com; home.earthlink.net vb.)  tamamı yayınlanmış ve hakkında pek çok karşıt-eleştiri yazısı bulunan,  “Then I Was guided” (Böyle Yetiştirildim ya da Bana böyle yol gösterildi?) kitabı bu konuda ilgimizi çekti ve onu inceledik. Kitapta Muhammed’in sahabileri, özellikle Ebubekir, Ömer, Osman , Talha, Zubeyr, Muaviye vb.nin çok eleştirildiği ve Peygamberin  getirdiği İslamın tüm kurallarının onlar tarafından değiştirildiğinin eski Sünni ve Şii yazarların anlattıklarıyla belgelemesi; ayrıca onların eski, İslam öncesi inançlarına döndüklerini iddia etmesi Sünni ulemayı çileden çıkarmış; Al-Tijani’yi eleştirilerinde, kendisiyle birlikte Şii inancına da hakaretler yağdırmışlar.

Khalid Askalani tarafından “Indeed, You Have Misguided”  (Doğrusu, Yanlış Yetiştirilmişsin) adını taşıyan bir karşı kitap yazılarak onun iddialarını eleştirinin ötesinde  saldırı biçiminde yanıt verilmiş. Ansar Al-Huseyin tarafından bu kitabın bazı bölümleri İngilizce olarak çeşitli Web sitelerinde bulunmaktadır.  Al-Tijani Samavi’nin ,  yirmi beş yaşlarında Necef Şii topluluğu önderi al-Sayyid al-Khui  ve Şii bilgini al-Sayyid Muhammed Bakır al-İbn Sadr’ın dinsel eğitim verdiği bir Necef Şii Okulu öğrencileryle tartışırken, onların(dolayısıyla hocalarının) Caferilik ve diğer mezheblere ait görüşlerini içeren bir paragrafı ele alıp ona karşılık veren Askalani’nin kitabından Ansar Al-Husain’in (aynı yazı Abu Suleyman adıyla da verilmiştir) Arapçadan çevirdiği İngilizce metni (www.islamicweb.com ) Türkçeye aktardık. Aşağıya aldığımız bu kısa yazıda, aynı zamanda Maliki’lerin Caferilik hakkındaki düşüncelerini bulmaktayız. Khalid Askalani’nin kitabından alınan bu bölüm, “Answering Al-Tijani In His Claim that Four Sunni Imams learned Knowledge From Imam Jaffar Al-Sadıq” (Al Tijani’nin dört Sünni İmamının, İmam Cafer Sadık’tan ilim öğrendiği iddiasına yanıt) başlığını taşımaktadır:

“Al-Tijani, kitabında  bazı çocuklarla yaptığı tartışmayı anlatıyor:

‘ Oğlanlardan biri bana sordu, ‘Tunus’ta hangi Mezhep izlenilir?’. ‘Maliki Mezhebi’ dedim, genç çocuklardan bazıları güldüklerini farkettim, ama fazla önemsemedim. Bir soru daha sordu: ‘Caferi Mezhebini bilirmisin?’ ‘Hayır, dedim, bu benim için yeni bir isim. Ben dört mezhep bilirim ve onlardan başka İslamda mezhep yoktur.’
‘Benim yanıtım üzerine o güldü ve, ‘Caferi mezhebi İslamın özüdür. İmam Abu Hanifa’nın ondan ders aldığını, ilim öğrendiğini ve Abu Hanifa’nın, o iki yıl olmasaydı al-Numan bin Sabit mahvolacaktı, dediğini biliyor musun?’ Ben sessiz kalıp, yanıtlamadım. Çünkü daha önce hç duymadığım bir adı duymuş; fakat onların İmam Cafer Sadık’larının İmam Malik’in öğretmeni de olmadığına şükretmiştim; çünkü biz Hanefi değil, Malikiyiz. Oğlan konuşmasını sürdürdü: ‘Dört mezhep kurucusu birbirinden ders aldı; yani Ahmed bin Hanbal al-Şafii’den, al-Şafii Malik’ten, Malik Abu Hanifa’dan, Abu Hanifa da İmam Cafer Sadık’tan bilgi öğrendi; işte bunun için onları hepsi, büyük büyük dedesi Tanrının Elçisinin mescidinde ilk İslam Üniversitesini açmış olan İmam Cafer İbn Muhammed’in öğrencisiydi. İmam Cafer’e dörtbin kadar hadis uzmanı ve fıkıhçı öğrencilik yaptı.’

 “İddiaları yanıtlıyorum: Abu Hunayfah’nın (Hanifa) yaşamı hakkında birşeyler  okumuş olan herhangi bir kimse bilir ki, onun  Cafer Sadık’ın öğrencisi olduğu bir yalandır. Bilinen ve meşhur olan Abu Hanifa’ın döneminin en büyük bilginlerinin bazıları tarafından  eğitim aldığıdır ve özellikle onun öğretmenlerinden en seçkini İsmail bin Hammad Abu Süleyman al-Kufi’ydi. Bunlara ek olarak Abu Hanafi İbrahim bin Muhammed al-Muntashir, İbrahim bin Zeyd al-Nakhei, Ayyub al-Sikhtiyani, Al-Harith Rabia al-Madani, Salim bin Abdullah bin Omar bin al-Hattab’dan ve Suleyman al-Hilalay, Asım bin Kaleb gibi daha birçoklarından ders almıştı. (Abu Hanafi bütün bu kişilerin rahlesinden geçtiği halde gerçek olgunluğa ulaşamadığından dolayı  yukarıdaki sözü söylemiş olmalıdır! I.K.) “Cafer Sadık Abu Hanifa’ya ders vermiş olsaydı bile, bu onun Cafer’den bilgi elde etmiş olmasından fazla bir şey değildir; yani Abu Hanifa’nın bir Caferi olduğu anlamına gelmez. Bundan başka bir varsayım olarak söylüyorum, Abu Hanifa’nın Cafer Sadık’ın babasının (İmam Bakır) zamanında dinsel kararlar verdiği kabul edilmektedir.(Yazarın çelişkileri rahatlıka anlaşılabilir durumda: Abu Hanifa’nın Cafer Sadık’a öğrencilik yaptığı iddiasının yalan olduğunu söyleyen kişi, onun Cafer’den bilgi öğrenmiş olmasından sözetmez. Ayrıca insan bir konu üzerinde bir varsayım, bir tahmin ileri sürerken, onun peşinen kabul edildiği ve onay gördüğünü söyleyemez. İ.K.)  Ve al-Tijani’nin (kitabın yazarı  kastediliyor İ.K.) dört tanınmış Sünni okulunun Caferi okulunu izlediğini söylemesi oldukça alçaltıcı, rezilce bir sözdür.”

“Ahmed bin Hanbal al-Şafii için okumadı, bir öğrenci olarak kuvvetli hadisleri kendisi için okudu, fakat onun yanında yeraldı(oturdu). Al-Şafii Malik hakkında “Al Muwti”yi okudu ve kitapta, Cafer Sadık tarafından nakledilen sadece dokuz hadis vardı. Ayrıca hiç kimse İmam Malik’in Abu Hanifa’ın öğrencisi olduğunu söylemedi, fakat  Malik’in Hanifa ile çağdaş olduğunu herkes söyler.(Bu iddialara karşılık  aşağıda görüşlerini okuyacağımız bir Hanefi yazar Muhammed Cemal Abdul Vahid Hanifa Kadiri,  Cafer Sadık’a ve Ehlibeyt mezhebine sahip çıkıyor:“ İmam Cafer Sadık’in ilmi de sadece İmam al-Azam Abu Hanifah ve imam Malik bin Anas’da bulunabilir; dolayısıyla da, kurulmuş bir mezhebe sahibolacak, yalniz İmam Cafer Sadık’ın bu iki öğrencisidir. Şu halde, gerçek “Ehli Beyt Mezhebi”, Hanefi ve Maliki Mezheplerinin içinde yerleşmiş, yaşamaktadır. Ehli Beytle kıyaslama her ikisi içinde de gelenekseldir, etkindir. Maliki Mezhebi Cafer Sadık ile ilişkilidir. Hanefi Mezhebinin ise Ehli Beyt arasından toplam dört imam ile ilişkisi vardır. İmam Abu Hanifa,İmam Cafer Sadık’tan ilim öğrenmesine ek olarak, İmam Muhammed Bakır ve İmam Zeyd bin Ali’den bilgi elde etmiştir”diye yazmaktadır.İK).

 “Şiilerin kendileri Abu Hanifa’nın,, bırakınız Cafer Sadık’ı, babasının da asla öğrencisi olmadığını ispatlayan en güvenilir kitaplarından naklederler. Onun yerine Şia, Abu Hanifa’nın kendilerinin düşmanı olduğunu ileri sürmektedir. Burada, bizim için Al-Buhari neyse, Şiilerin ona eşit gördükleri ustaları Al-Kolayni(ö.940), onların en güvendikleri “Usul al-Kafi” kitabında şunları anlatmaktadır”:
‘Sadeer anlattı: ‘ Barış onun üzerine olsun Abu Cafer’den işittim; çıkarken evin önünde durdu ve elimi tutarak şunları söyledi: ‘Ey Sadeer, halkın işi bu; onlar bu kayalara gelir ve onların çevresinde dönerler. Sonra da bize gelip, bizi velayetleri olarak tanır, yani bizim veliliğimize (inanırlar). ‘İnanan ve tövbe etmiş kimseler için en büyük bağışlayıcı benim Hayırlı iş yapanlar ve sonra itaatkar olanların(yol göstericilik yapanları) da bağışlayıcısıyım’ Tanrının sözüdür.  Abu Cafer göğsünü gösterdi ve ‘yolgösterme-rehberlik bizim veliliğimizde (vilayetimizde)’ dedi. Sonra ‘Ey Sadeer!,Tanrının dinine engelolan o kimseleri sana göstereyim’ diyerek, o anda camideki halka içinde bulunan Abu Hanifa ve Sufyan al-Thuwray’a doğru baktı ve sürdürdü: ‘Allahtan bize verilmiş rehberlik-yolgöstericiliğimize ve açıkçası kitaba, Allahın dinine engel olanlar işte bunlardır.  Eğer o bozguncular (pislikler?) evlerinde otursalardı (If those dirts sat in their houses),  o zaman, Ulu Tanrı ve onun Peygamberi hakkında onlara anlatacak birini bulmak durumunda kalan halk bize gelecekti. Ve onlara, Tanrıyı ve Peygamberi biz anlatacaktık.’ “Ve Al-Tijani (Samavi)’nin Cafer Sadık’ın dört binden fazla  hadis uzmanı ve hukukçu yetiştirdiğini söylemesine gelince, bu çok normal birşeydir derim. Şianın naklettiği şu bilgiye bakılırsa(!), neden olmasın?:

‘Kentin çevresinden gelen bazı insanlar, kendisiyle görüşmek için Cafer Sadık’tan izin isterdi. Al-Sadık da onların yanına girmesine izin verirdi. Böylece o insanlar huzuruna girer, ona sorular sorup bilgilenirlerdi. Bir keresinde bir oturumda otuz bin soru sorulmuş kendisine; (barış üzerine olsun) o henüz on yaşındayken bunların hepsini yanıtlamıştı.’

O zaman bu bilginlere nisbeten dört Sünni İmamının ilminin değerinin ne olduğu (bellidir)!…”

Khalid Askalani’nin son verdiği örneğin yorumu ve bilgisinin değerine saygısızlık,  Cafer Sadık’a karşı küçültücü, hatta düşmanca yaklaşımdır. Oysa Maliki mezhebinin Malik bin Anas’ın Ehlibeyte yakınlığı, dahası onun  762 yılında İmam Hasan’ın torunlarından Muhammed ve İbrahim kardeşlerin başkaldırılarını onaylaması yüzünden Abbasi yönetimi tarafından üçyüz kırbaç cezasına çarptırıldığı tarihsel olarak bilinmektedir.

Kolayni’nin Usul al-Kafi yapıtından verilmiş bir önceki alıntıda   Cafer Sadık’ın öfkesine bakılırsa, al-Hanifa iki yıl derslerine katıldığı hocası Cafer Sadık’tan uzaklaşmış, hatta ona ihanet  etmiş sayılmaktadır. Anadolu Alevi-Bektaşi inanç topluluğu arasında elden ele dolaşan ve çok önemsenen, Ehlibeyti anlatan bir başka Şia kitabı “Tam  Hüsniye”de rastladığımız Abu Hanifa’ya ilişkin anlatılanlar da bunu onaylıyor. Kitap,Cafer Sadık’ın evinde ve onun eğitimi altında büyümüş güzel bir köle kız (cariye) olan Hüsniye’in Halife Harun al-Raşid’in (786-789) huzurunda dönemin Sünni bilginleriyle Muhammed, Ali, Sahabiler, Kuran, Ehlibeyt ve onların hakları üzerinde tartışmalarını içermektedir. Olasılıkla 1950’li yıllarda basılmış ‘Ayyıldız Kitabevi’ yayını olan kitabın 193.sayfasında Hüsniye, Hanifa’nın öğrencisi ve Hanefi mezhebinin kurallarını oluşturarak kuruluşunu tamamlayanlardan olduğu bilinen  Abu Yusuf’a şu sözleri söylemesi düşündürücüdür. :

“Ey Ebu Yusuf, Resul’un Ehl-i Beyti hakkında söylenen faziletleri işittin  ve inkar da etmiş değilsin. İtikat ettiğiniz imam ve halifelerle hadisçilerin ve tefsircilerin dahi hareketlerini, işlediklerini işitip bildin. Ebu Hanife, ‘Ehlibeyt-i Resul tarikatına salik olanlar rafazi ve şiadırlar  onların katli helal (herhalde vacip olmalı İ.K.) ve malları helaldır, diye fetva verdi. Eğer o mezhepten tövbe etseler bile, yine şer’an had vurulup o vakit cenazesine namaz kılınır.’ …bu fetvayı hangi ayet ve hadislere tatbik ederek vermiştir? Bu fetvadan nice fitneler meydana gelip, kıyamete kadar nice adamların öldürülmesine sebep olmuş. Kendisi dahi lanet kazanmakla dünya ve ahiretten kovulmuştur”

Acaba Cafer Sadık’ın Abu Hanifa’ya bu kızgınlığı ve onun da  -baskı ve işkenceyle yapmışsa bile ki öyledir- Ehlibeyt yandaşları için verdiği fetva, acaba  ikisi arasındaki siyasal görüş farklılığından olabilir mi? İmam Hasan’ın torununun oğlu Muhammed an-Nafs az-Zakiya ve kardeşi İbrahim’in  Alisoyluların siyasal önderi olarak harekete geçmeleri ve  762 yılında Abbasi yönetimine karşı Medine ve Basra’daki  yenilgi ile sonuçlanan başkaldırılarını İmam Cafer  onaylamamış, buna karşı Abu Hanifa ve Kolayni’de adı geçen diğer Sünni bilgin al-Sufyan ise onların tarafını tutmuş halkı Muhammed’i desteklemeye çağırmışlardı. Amcası Zeyd (743) ve oğlu Yahya’nın (744) başkaldırı hareketlerinden  uzak kalmış olması, ayrıca beş yıl sonra (749) Abbas soylu İbrahim adına  çalışmış olmasına rağmen Abu Muslim’in  kendisine önerdiği halifeliği “sen benim seçtiğim adam değilsin” diye geri çevirmesinden beri, zaten İmam Cafer Sadık’ın siyasal pasivizmi bilinmektedir. Buna karşılık Abu Hanifa’nın Zeyd ve Yahya hareketlerini de tuttuğu  tarihsel gerçekler arasındadır. Onun Muhammed ve İbrahim kardeşlere de destek vermiş olması, bu büyük ama iyi planlanmamış başkaldırıların bastırılmasının ardından tutuklanmasına neden oldu. Bize göre, ömrünün son yıllarını Abbasi zindanlarında geçiren ve orada ölen (767) Abu Hanifa, yönetimin istekleri doğrultusunda işkence altında bu tür bir fetva vermiş olabilir.

2. b Ve İki Hanefi  Görüşü

Bir Sünni İslam web sitesindeki (www.ummah.net/Al_adab) ‘the Myth of a Jaa’fari Madhhab’( Caferi Mezhebi Masalı) başlıklı makale yazarı Muhammad Jamaal Abdul Wahid Hanifa Qadiri’nin çelişkili düşünceleri arasında yer alan, Cafer Sadık’a ilişkin ve çoğunlukla Hanefilerin paylaştığı “Ehlibeyt Mezhebini kendilerinin temsil ettiği yönünde” görüşlerini  içeren iki kısa paragrafında ise şöyle deniliyor:  

“...Çok iyi bilindiği gibi İslam Hukukunun (Şeriatin) dört imami (İmam al-A’zam Abu Hanifah, İmam Malik bin ‘Anas, imam Muhammad al-Shafii ve imam Ahmad bin Hambal), İslam hukuku, öğretisi ve ibadetine ilişkin bir çok kitap yazmışladır… İmam Cafer Sadık’in ilmi de sadece İmam al-Azam Abu Hanifah ve imam Malik bin Anas’da bulunabilir; dolayısıyla da, kurulmuş bir mezhebe sahibolacak, yalniz İmam Cafer Sadık’ın bu iki öğrencisidir. Şu halde, gerçek “Ehli Beyt Mezhebi”, Hanefi ve Maliki Mezheplerinin içinde yerleşmiş, yaşamaktadır. Ehli Beytle kıyaslama her ikisi içinde de gelenekseldir, etkindir. Maliki Mezhebi Cafer Sadık ile ilişkilidir. Hanefi Mezhebinin ise Ehli Beyt arasından toplam dört imam ile ilişkisi vardır. İmam Abu Hanifa,İmam Cafer Sadık’tan ilim öğrenmesine ek olarak, İmam Muhammed Bakır ve İmam Zeyd bin Ali’den bilgi elde etmiştir. İki dostu ve öğrencisi İmam Muhammed al-Şaybani ve İmam Abu Yusuf al-Ansari de İmam Musa Kazım bin Cafer al-Kazim’dan ders almışlardır...”

“Ancak İmam Cafer Sadık İslam hukuku, öğretisi ve ibadetine ilişkin konularda herhangi bir kitap yazmadi; fakat Asmaa’ul Mu’aliufeen’de belirtildiği üzere; 1.) Taqseemi-Ru’ya, 2.) Jami’atu fil-Jafr, and 3.) Kitabul-Jafr adlarını taşıyan üç kitap İmam Cafer tarafindan yazılmıştır. Jafr sözcüğü “dört aylık kuzu” anlamındadır. Bilimsel terminoljide ise ‘jafr’, gelecekteki olayları önceden görme, yani kehanette bulunmayla ilintili bir daldır. Kamusul- A’lam’da, bu bilimle(jafr) ilgili ilk kitabın, iki yüzü Tanrıya dönük, bilimin kapısı Abu Talip oğlu Ali tarafından yazıldığı anlatılır. İmam Cafer’in hazırlamış olduğu üç kitaptan ikisi kuzu derisinden parçalar üzerine yazılmış olduğu için, bu kitaplar içindeki bilimin adına ‘Jafr’ denilmektedir.”

Bir Türk Hanefisi, Uludağ Üniversitesi  İslam Hukuku Prof.ü Hamdi Döndüren ise kısaca ve  bilim adamından çok bir din adamının anlatımı içinde şunları söylemektedir İmam Cafer Sadık’ı anlatan kısa bir yazısında:

“Ebû Hanife, imam Mâlik ve Süfyân-i Sevrî gibi büyük bilginler Câ'feri Sâdık'tan ilim öğrenmiş ve hadis rivayet etmişlerdir. Câ'fer-i Sâdık fazla konuşmazdı. Süfyan-i Sevrî, Câ'fer'i ziyarete gitmiş; uzun süre sustuğunu görünce konuşmasını rica etmiş; bunun üzerine Câ'fer söyle demiştir: ‘Allah’ın nimetine şükret; şükür, nimetin artmasına vesîle olur. Nimet verildiği zaman da istiğfara devam et. Devletin zulmüne karşı da Lâ havle velâ kuvvete illâ billah de.’  Ebû Hanife de, Hicaz'a gidip, iki yıl Câ'fer'in yanında kalmış, ondan çok seyler öğrenmis ve bu iki yil için ‘Eğer bu iki yıl olmasaydı Nûman mahvolurdu’ demiştir (Ebû Zehra,  s. 37-39). imam Câ'fer'in ilmi önce kesbî (dünyayı ilgilendiren, yaşamsal )olarak başlamış, sonra vehbî(Tanrı vergisi, tanrısal) ilimle desteklenmiş, ilhâma mazhar olmuştur. Bu yüzden imâmiye mezhebi mensupları, imamların ve bu arada Câ'fer-i Sâdık'ın hatadan sâlim olduğu inancındadır. Her biri yıldızlar gibi olan ashab-i kiram'ın bile görüş ve ictihadlarında zaman zaman hata ettikleri olmuştur. Sahabeden sonra gelen imamlarin ilham dışındaki sözlerinde yanılmasi mümkündür. Câfer-i Sâdık da insandır, masum değildir. (Çünkü Tanrının arzusu budur; Kur’an’da (33,33)“Ey Peygamberin ev halkı (Ehlibeyt)! Tanrının arzusu sizden günahları uzaklaştırma ve sizi tertemiz kılmaktır”diye buyurur. İmamlar da Ehlibeyt  soyundan gelen kutsal kişilerdir. Sünni din bilginleri Kuran’ın bu ayetini görmek istemiyorlar İ.K.) Çünkü ismet (masumluk) sıfatı yalnız peygamberlere mahsustur. Câ'fer-i Sâdık, ahlâk, fazilet ve takvada ileri idi. imam Mâlik onun hakkında söyle der: ‘O, üç halde bulunurdu: Ya namaz  kılar, ya oruç tutar, veya Kur'an okurdu. Hiç bir zaman temiz olmadan Allah'ın Rasûlü'nü ağzına almazdı. Boş yere konuşmazdı. Kendisini her gördüğümde kalkar, altındaki minderi bana verirdi.” (Ebû Zehra, s. 77).

2. c  Şiilere Göre Cafer Sadık ve İmamiye-Ehlibeyt ya da Caferi Mezhebi

Sufiliği öne alan ve tasavvufi inançlarını, şeriat uygulamalarıyla birlikte tarikatçı anlayışla   Aleviliğe yaklaşan bir tutum içindeki  bazi Şiiler Caferi Okulu (Caferilik) ya da Ehlibeyt Okulunu (mezhebi) genel olarak aşağıdaki biçimde  açıklıyorlar. Hiçbir değişikliğe uğratmadan  aşağıya aldığımız paragraflar Karacaahmet Derneğinin web sitesinde yayınlanmış Şeh-i Şah Pir-i Aşk Safevi’ye aittir. Kendisi biraz daha derinlemesine incelemesi gerekli olan Alevi-Bektaşiliği, Şiilik ve  Caferi mezhebi çerçevesinde değerlendirmektedir. Aleviliği Şiilik gibi  görmekle birlikte ,  babasından ve özellikle dedesinden  almış olduğu  eğitimden kazandığı geniş zahiri ve batıni bilgi birikimiyle tasavvufi yönü ağır basan henüz yirmiyaşın altındaki bu genç bilge, Şah İsmail Safevi soyundandır. Ancak kendisinin özellikle atalarından Şah İsmail Hatay’iyi (ö.1524) yetiştirip, Kızılbaş Safevi devletini kurmuş olan Anadolu Aleviliğinin Kızılbaş siyaseti tarihini ve inançsal uygulamalarını çok iyi inceleyip  öğrenmesi gerekmektedir. “Caferilik ve Caferiliğin Doğuşu” yazısının içinde “İmam Sadık (a.s)'ın İlmî Mektebi” alt başlığı altında şunları yazıyor:

“O, Mescid-i Nebevî'de büyük bir Ehl-i Beyt okulu kurmak için babası İmam Muhammed Bâkır(a.s.)  ile birlikte çalıştı. Böylece İmam Muhammed Bâkır ve Cafer Sadık(a.s.) o dönemdeki fakih (hukukçu), müfessir(Kuran yorumcusu) ve muhaddislerle(hadis toplayıcılar ile) birlikte çeşitli ilim erbabına İslâmî ilimleri öğretmeye başladılar ve tefsir, hadis, ahlâk ve inanç gibi İslâmî ilimlerin yanı sıra, diğer mevzularda bile o dönemin büyük bilim adamlarının müracaat ettiği yegane merci hâline geldiler. İmam Bâkır (a.s) ve İmam Sadık (a.s) İslâmî ilimleri yaymada o kadar çaba harcamışlardır ki, hiçbir İslâm büyüğünden tefsir, hadis, fıkıh ve ahlâk gibi İslâmî mevzularda bu iki imamdan geldiği kadar bilgi bizlere ulaşmamıştır. Büyük fakihler fıkhı bu iki imamdan öğrenmişlerdir, büyük muhaddisler hadisi bu iki imamdan almışlardır, büyük ilim ve irfan erbabı ilim ve irfan hususunda bu iki imam huzurunda diz çökmüşlerdir. Bu iki imamın gayretleri sonucunda ilim ve marifet ağacı her yere köklerini ulaştırmayı başardı. Bundan dolayı görüyoruz ki dönemin bütün büyük alimleri, fakihleri, muhaddisleri, kelâmcıları, filozofları ve hatta tabiat bilginleri bile, İmam Sadık (a.s)'ın yüce ilmi karşısında saygıyla eğilmiş ve onun ilimdeki yüce mevkiini itiraftan kendilerini alamamışlardır.”

“Şunu da belirtmeliyiz ki İmam Sadık (a.s), kendi görüşüyle hareket eden bir müçtehit değildi, o sadece Peygamber (s.a.a)'in ve Ehl-i Beyt'in Allah Resulü'nden aldığı ilim mirasını taşımaktaydı. Müslümanlar, ondan fetva alıyor ve görüşlerine ittiba ediyorlardı. Onun mektebi, Peygamber'in sünnetlerinin devamı ve vahyin muhtevasının keşfi niteliğindeydi. İmam Sadık (a.s)'ın döneminde, birçok fıkhî ve itikadî mezhepler ortaya çıkmıştı ki, İmam (a.s)'ın bunlar karşısındaki tavırları, fikrî yönlendirme, ilmî tartışma ve şer'î eleştiri niteliğini taşımaktaydı.”

“İmam Sadık (a.s)'ın ilmî çalışmalarında kullandığı yöntemi incelendiğinde başlıca iki hedefi güttüğü anlaşılmaktadır :İmam Sadık (a.s)'ın birinci hedefi, kendi döneminde yaygınlık kazanan sapık kelâmî ve felsefî fırkaların tevhide aykırı batıl inançlarına karşı İslâm'ın öz tevhit inancını korumaktı. İmam Sadık (a.s), tevhit inancının asaletini muhafaza edebilmek için tevhit inancıyla ilgili en cüz'î konuları bile açıklığa kavuşturmuştur.  İmam Sadık (a.s), tevhit inancını cebir ve tevfiz gibi sapkın düşünce akımlarına karşı savunabilsinler diye, Hişam bin Hakem gibi öğrencilerini felsefe ve kelâmda uzmanlaştırmış, münazara ve tartışma adabını onlara öğretmiştir. İmam Sadık (a.s)'ın, ilmî eserleri ve münazara yöntemine göz atan herkes bu gerçeği net bir şekilde görecek ve gerçek tevhidi tanıma şansı bulacaktır...”1

Pir-i Aşk Safevi, çeşitli kaynaklardan gelen bilgilere göre dört bin kadar İslam bilgininin feyz alıp yetiştiği İmam Cafer Sadık akademisinin, yani Ehlibeyt okuluna ilişkin özellikleri şöyle bağlıyor:

“…Ehl-i Beyt mektebinin başlıca özelliklerinden biri de, Ehl-i Sünnet mezheplerince, içtihat ilkeleri olarak kabul gören kıyas(karşılaştırma), istihsan(güzel bulma, beğenme), sedd-i zerayi(?) gibi ilkeleri reddetmektir. Elbette bu ilkeler, Ehl-i Sünnet mezheplerinin tamamı tarafından da ittifak edilen ilkeler değildir. Ehl-i Beyt mektebinde, Kur'ân-ı Kerim ve Peygamber-i Ekrem'in sahih sünneti, fıkhî içtihatta(hukuksal uygulamada) en önemli iki temel kaynak olarak kabul edilir. Akıl ve Ehl-i Beyt alimlerinin icması ise, Kur'ân ve sahih sünnetin açık beyanlarının bulunmadığı yerlerde ikinci dereceden kaynaklar sayılır. Bu mektebin önemli özelliklerinden birisi de, Ehl-i Sünnet mezheplerinin aksine içtihat kapısının kapandığını reddetmesidir. Bu yüzden Ehl-i Beyt mektebinin önde gelen alim, fakih ve filozoflarının İslâm düşüncesinin zenginleştirilmesi ve İslâmî değer ve ilkelerin savunulmasında önemli rolleri olmuştur...”

“Burada şunu da vurgulamalıyız ki, bu okula Caferi mezhebi denilirken, onun da İslam camiası içerisinde ortaya çıkan Hanefi, Şafii, Maliki, Hambeli,  Zahiri, Sevri ve diğer İslami mezhepler türünden bir mezhep olduğu anlaşılmamalıdır. Çünkü mezhep, belli bir bilimsel kariyer ve koşullara sahip olarak içtihat derecesine ulaşan bir bilginin, İslam dini üzerinde ortaya koyduğu yorum ve fetvalar toplamına denir. Oysa bu okul, kendisini bağlı kıldığı İmam Cafer Sadık ve diğer İmamları müçtehit olarak kabul etmiyor. Çünkü İmamlarin Allah’ın  buyruğu ve Peygamberin açıklaması ile tayin edilen birer tanrısal  hüccet (tanık) olduklarına inanılır. Dolayısıyla da İmam Cafer Sadık da dahil olmak üzere,  Caferi Şiiler Oniki İmamın din konusunda yaptıkları açıklamaların, onların kendi içtihatları, çalışma ve uygulamaları sonucunda verdikleri şahsi fetva ve yorumlarına değil de, bizzat Tanrının Muhammed Peygamber aracılığıyla indirdiği dinsel öğretinin özü olduğuna inanır.”

“Zaten bu okula ‘Caferi mezhebi’ ismini veren de okulun  kendi mensupları değil, İslam camiasında her hangi bir müçtehidin fetvalarına uyan diğer islami fırkalardır. Onlar, kendi yöntemlerine mezhep ismini verdikleri gibi, bu mektebin öğretilerinin daha çok İmam Cafer Sadık'tan geldiğini ve onun da kendilerinin bağlı olduğu müçtehitlerden biri gibi olduğuna inandıklarından, kendi mezheplerine kıyasla bu mektebe de Caferi mezhebi demişlerdir.”

Pir-i Aşk Safevi’nin aynı makalesinden  özet olarak verdiğimiz bu son betimlemelere karşın, Muhammad Jamaal Abdul Wahid Hanifa Qadiri, yukarıda alıntı yaptığımız yazısında şunları söylemektedir:

“Din eğitimi görmemiş olan bilgisiz Müslümanlarin çoğunu, İmam Cafer Sadık’tan sonra onun adına atfen “Caferi” olarak isimlendirilen mezhebe bir “Beşinci Mezhep” masalı gibi kabul etmeğe götürdü. Böyle bir mezhebin mevcut olmadığının farkında olmayan insanlar,  Müslümanlar tarafindan bir  “Beşinci Mezheb” kabul edilmez ve bu, bir İslam fıkıhı okulu kisvesi altında Müslümanlardan kabul görmesi için Şiiler tarafindan yapılmış bir girişimdir.  Oysa açıktır ki, “Caferi Mezhebi” sadece (yasal olarak  ya da)  bir İslam fıkıhı okulu olarak varolmadığı bir yana, İslam fıkıhçılarının  çoğu yapıtlarını kendilerine maleden ve onların üzerine Cafer’in adını koyan ulemasıyla  birlikte Şiiler trafindan yalnızca bir paravan gibi kullanılmıştır. Gerçekte eğer bir kimse İmam Cafer al-Sadık fıkıhını öğrenmek, tanımak istiyorsa, o zaman onun Hanefi ya da Maliki mezhebinden başkasına bakmasi gerekmez.”

Görüldüğü gibi  herkes kendi inanç ve görüşlerine uygun kaynaklara ve hayal güçlerine dayanarak düşünce belirtiyorlar. Oysa gerçekte Pir-i Aşkı Safevi’nin açıkça belirttiği gibi Caferi okulu  ya da mezhebi mensuplarının inancına göre, Oniki İmamın, on ikisi de aynı statüye sahiptir ve hepsinin öğretileri aynı olup, Tanrının  ve elçisi Muhammed’in söyledikleridir. İmamların açıklamaları, Sünni müctehitlerininki gibi İslam üzerinde yapılan yorumlar ve oluşturulmuş kişisel  kurallar değil, bizzat Kuran ve hadise dayanan  İslamın kendi öğretileridir.  Konuya oldukça hakim durumda olan Safevi soylu genç bilge, Muhammed Bakır Maclisi’nin (1628-1699) Bihar al Anvar (Cilt II, s. 172-178) yapıtından derlediği İmam Cafer Sadık ve babası İmam Muhammed Bakır’ın bazı  sözleriyle bunu kanıtlamaktadır:

İmam Cafer Sadık,

“Benim sözüm babamın sözüdür; babamın sözü ceddim Zeynelabidin’in sözüdür; ceddimin sözü de Hüseyin’in sözüdür, Hüseyin’in sözü de Hasan’ın sözüdür; Hasan’ın sözü ise Ali bin Abu Talib’in sözüdür; Ali’nin sözü  Resulullah’ın sözüdür ve Muhammed’in sözü ise Allah’ın sözüdür”diye buyurmuştur.

Yine kendisine bir soru yöneltmiş bir kişiye şunları söylemiştir Cafer Sadık:
 
“Andolsun Allah’a ki biz, kendi zevk ve isteklerimize, görüşümüze dayanarak bir şey söylemeyiz; biz Rabbimizin dediğinden başka bir şey de demeyiz. Eğer sana bir hususta bir şey söylediysem, mutlaka bu Resulullah’tandır. Biz kendi reyimizle bir söz söylemeyiz.”
 
İmam Muhammed Bakır ise bunun için bir açıklama getirmiştir:

 “Eğer biz size kendi reyimizle bir şey söylersek, bizden öncekilerin saptıkları gibi biz de saparız; hayır, biz ancak Rabbimizin Peygamberi’nin bize açıkladığı şeyleri size söyleriz.”
 
Sonra şöyle sürdürüyor konuyu İmam  Muhammed Bakır:

“Eğer biz sizlere, kendi rey, heva ve hevesimize dayanarak bir şey söylersek, helak olmuş kimselerden oluruz; hayır biz, diğerlerinin altın ve  gümüşlerini toplayıp sakladığı gibi,  Resulullah’dan alarak toplayıp saklamış olduğumuz hadisleri söyleriz.”

Yine İmam Sadık kendisine bir soru soran kişiye yanıt verdiğinde adam,

“eğer bu konuda şöyle-böyle söylenirse, o nasıl bir görüş olur?” deyince;  İmam ona, “dur bakalım, ben bir hususta bir cevap verirsem, bu,  Peygamberin kendisindendir. Biz, şöyle-böyle olur şeklinde görüş belirtenlerden değiliz” cevap vermişlerdir.

Ortodoks Caferi Şiilerin kendilerini tanımlamaları çerçevesinde  Pir-i Aşk Safevi’nin sözlerini yinelersek :
“Ehlibeyt mektebi (ya da Caferi Şiilik), (gerçekte) diğer İslami mezhepler gibi, rey ve görüşe dayalı olan bir mektep değildir. Ehlibeyt mektebi, Resulullah’dan alınan İslam dininin hiçbir yoruma tabi tutulmaksuzın sunuluşudur”.

3. Caferi Mezhebinin İki Yüzü: Ortodoks İran Şiiliği ve  Heterodoks Kızılbaşlık-Alevi-Bektaşilik

3. a  Caferi Mezhebinin Birinci Yüzü:  Ortodoks İran Şiiliği

Ancak yukarıdaki açıklamalar günümüz ortodoks Caferi Şiiliğin oluşturulması ya da ortaya çıkışını anlatmamaktadır.  Oniki İmamcı Caferi Şiiliğin tam anlamıyla şeriatçı-ortodoks  karakterle ortaya çıkışı ve Safevi Şahlığının resmi dini olması 17.yüzyılın sonlarında gerçekleşmiştir. Belki tek cümle ile diyebiliriz ki, Şah İsmail döneminde Kızılbaş sufiliği siyaseti çerçevesinde ad verilip oluşturulan Caferilik, Muhammed Bakır Maclisi’nin Şeyhülislam’lık ve ölümüne değin süren Molla Başı’lık yıllarında (1687-1693)bu yeni karakterine bürünmüştür. Belki bu değişimi ya da başkalaşım sürecini anlatmaya geçmeden önce, Anadolu Alevi-Bektaşilerinin mensubu olduklarını düşündükleri, Kızılbaş sufiliği siyaseti Caferiliğinin oluşumu ve onun simgesi olan İmam Cafer Buyruğu üzerinde geniş durmak gerekecektir. Ama biz bunu son bölüme bırakıp, sadece Buyruk üzerine yeni bir görüşü belirterek, üzerinde düşüncelerimizi söyledikten sonra Ehlibeyt mezhebinin ya da İmamiyenin ortodoks Caferiliğe dönüşümünü kısaca açıklamaya çalışacağız.

Muhammad Jamaal Abdul Wahid Hanifa Qadiri (Muhammed Cemal Abdülvahid Hanife Kadiri)yukarıda birkaç alıntı yaptığımız yazısında, Caferi Mezhebi’nin bir İslam fıkıh okulu olarak varolmadığını ve İslam fıkıhçılarının  çoğu yapıtlarının üzerine Cafer’in adını koyan Şii ulemasının onu paravan gibi kullandıklarıbiçiminde kendi özel yargısını verdikten sonra, şu ilginç saptamayı yapıyor:

“Şiilerin bugün ellerinde bulunan “İmami Caferi Buyrugu ” adını taşıyan kitap, Şii inancındaki dinsel uygulamalar üzerinde ilk kez yazan Cafer bin Hüseyin al-Kummi (ö. 951) adlı bir adam tarafindan yazılmıştır. Daha sonra, Abu Cafer Muhammed al-Tusi (ö. 1068),  Risala-i Jafariyya başlığının taşıyan ve bir bölümlük bir yorum içeren diğer bir kitap yazdı. İki Cafer (al-Kummi ve al-Tusi) tarafindan yazılmış bu kitapları ileri sürerek Şiiler kendilerine “Caferi” demektedirler. Böylece onlar İimam Caferi Sadık’ın doğrudan  kendisini izledikleri planını kurmaya girişmişlerdir. Oysa bu yol, sırasıyla Hanefi ya da Hanbeli, yani imam Abu Hanifa ya da imam Ahmed bin Hambal’a bağlı (daha önceki paragraflarda Malik bin Anas’a, diyordu. İ.K.) Müslümanların yoludur . Şiiler, ‘jafar’ ve ‘jafr’ sözcüklerinin benzerliğini kötüye kullanarak, yazarları Cafer al-Kummi ve Cafer al-Tusi olan bu kitapların İmam Cafer Sadık tarafindan yazıldığını ileri sürmektedir. Caferi Mezhebi, sadece bir kelime oyunudur.”

Abdülvahid Hanifa Kadiri’nin Türkçe adıyla “İmam Caferi Buyruğu”ndan sözetmesi, İran’da bu kitabın nüshalarına rastlamış olduğunu gösteriyor. Ancak kitabın  içeriği Türkçe olsaydı, yazar bunu açıklamak ve belki Şiilerle karıştırarak Türkiye’deki Alevi inançlı toplumdan da sözetmek zorunda kalacaktı.

Türkçe “İmam Cafer ya da Şeyh Safi Buyruğu” adı altında     derlenmiş buyruk metinlerinde en azından bazı bölümlerin “Farsçadan Türkçeye çevrildiği ya da anlaşılsın diye Türkçe söylendiğini” belirten cümlelere rastlanmaktadır. Örneğini “İmam Cafer-i Sadık Buyruğu”, (Derleyen: Ali Ocaklı, İstanbul, 1989, s. 235): ‘Naadı Ali’ bölümünün son paragrafında, “…Ali Aba’nın silsilenamesidir. Bunu Farisi lisan üzere buyurmuştu. Horasan erenleri Rum’a kadem bastıklarında, Farisiden Türkiye tercüme eylemişlerdir. Ve bunu tarikat erenleri canı gibi aziz saklayalar…” denilmektedir. Buradaki Horasan erenleri nitelemesi, Safevi Kızılbaş yönetiminin Anadolu’ya gönderdiği  görevlilerdi, yani hadim dedikleri hizmet sahiplerinden başkası değildir. Ayrıca “Erdebilli Şeyh Safi ve Buyruğu”, (Der. Mehmet Yaman, İstanbul, 1994, s.53): “Farsça bilmeyen talipler için üstat Hatayi buyurmuştur ki; ‘Hatayi hal çağında/Hak gönül alçağında/Yüzbin kabe yapmakta/Bir gönül alçağında’.

 Hanife Kadiri’nin İmam Cafer Buyruğu’nun, Cafer adlı iki Şii yazarın yazılarından derlendiği ve Şiilerin bu kitapların İmam Cafer tarafından yazıldığını ileri sürerek kendilerine Caferi adını taktıkları savı doğru değildir. Üstelik yazarın birinci Cafer olarak bildirdiği, Kitab al-Makalat ve’l- Firak’ın  yazarı al-Kummi, Sad bin Abdullah al Aşari’dir; Abu Cafer Muhammed bin Yakup al-Kolayni (ö.940-41) ile karıştırmıştır. Ancak Caferilik ya da Caferi mezhebi deyiminin kullanılışı ile İmam Cafer Buyruğu’nun sıkı ilişkisi vardır ve bize göre ikisi de Safevi Kızılbaş siyasetinin ürünüdür.

Buyruk’ta  “ Eğer sorsalar, ikrar-ı tercüman nedir?” sorusuna şu yanıt verilmektedir: ‘Cevap: Şah-ı Merdan kuluyum, Al-i aba nesliyim, İmam Cafer Sadık mezhebindenim. Rehberim Muhammed, mürşidim Ali’dir.”( İmam Cafer-i Sadık Buyruğu, Der. Ali Ocaklı, s.225) İmam Cafer Buyruğu’nun elde bulunan Farsçasını görmediğimiz için, Türkçe mevcut metinler dikkatlice incelendiğinde, bu kitabın hazırlanmasınıda Abu Cafer Muhammed  Kolayni(940-41) ve Abu Cafer Muhammed bin al-Hasan al-Tusi’nin(1067-8)  kitaplarından, başta İmam Cafer Sadık olmak üzere İmamların Kuran ayetlerinden yorumları, hadis nakilleri ve kendi sözlerini seçkiler yaparak  yararlanıldığı anlaşılır.
 
Ayrıca erken Türkçe Buyruk metinlerinin içinde Ortodoks Şii ögelere rastlanmaz ve bunlardaki Caferilik de batıni anlamdadır; Caferi Aleviliktir  Aşağıda daha ayrıntılı anlatacağımız gibi 17. yüzyılın ortalarından itibaren, İran’da Şii ulemanın usuli ve akhbari tartışmaları sonucunda Ortodoks Caferi Şiilik resmileşmiş. 10.yüzyıldan sonra İmamiye ya da İsna aşariye (Oniki İmamcılık) mezhebi olarak kurumlaşmış olan ortodoks Şiiliğe, Caferilik adı altında dönüş yapılmıştır. Bu dönemden sonra Anadolu’ya gönderilen Buyruk’larda şeriat ağırlığını hissettirmeye başladı. Ancak Safevi soylu Şahların siyaseti gereği,  Anadolulu Kızılbaşları kendilerinden tamamıyla uzaklaştırmamak için  kitaptaki batıni ögeler atılmamıştır. Buna karşılık İran içlerinde Horasan’da kızılbaş katliamı ve koğuşturmalar sürdürülmüş. Kızılbaş Türkmenler,  İsmaililerle birleşerek yeraltına çekilmiş ve onlar da Caferi Şii takiyesi uygulamak zorunda kalmışlardır.     

Yukarıda İmamiye’nin çıkışı ve kurumlaşmasına ilişkin şunları söylemiştik:

Asıl İmamiye’yi mezhep olarak kurumlaştıran 10.yüzyılın başlarından itibaren güçlü Şii Nevbahti ailesi içinde yetişen bilginler oldu. Onların iktidara yakınlığı ve halifelikle uzlaşıya girmiş olmaları bu kurumlaşmayı sağladı. Şii Buveyh Oğulları’nın Bağdad’da iktidarı ele geçirmeleriyle (945) onların koruması altında İmamiye daha da güçlendi. İmam Cafer Sadık’ın gizli olarak yürütmüş olduğu Batıni Şiilik artık tamamıyla yeraltına çekilmiş, (İsmaili Aleviliği olarak) yaşama mücadelesi verirken; İmam Caferin takiyesi, yani görüntüdeki zahiri, yani açık dinsel uygulamaları İmamiye mezhebi olarak İslam tarihinde yerini almıştı.

17. yüzyıl içinde Ortodoks Şiiliğe, Caferilik adı altında dönüşü sağlayan büyük çapta  o dönemde yetişmiş aşağıdaki yazarların yapıtlarının yeniden ele alınıp yorumlanması olmuştur demekle yanılmış olmayız. Bu yapıtlarıve yazarları
şöyle sıralayabiliriz:

Oniki İmamcılığa düşünsel çehresini veren yazarlar olarak,  devlet adamı Abu Sehl İsmail bin Ali en-Nevbahti (ö.923) ve aynı aileden Kitab Firaku’ş-Şia’nın yazarı al-Hasan bin Musa en-Nevbahti (ö.922).

Abu Cafer Muhammed Yakub al-Kolayni’nin (ö.940-41)  on altı bin yüz doksan dokuz hadisi içeren  Al-Usul Min al-Kafi.

Şeyh al-Saduk adıyla tanınan  İbn Babeveyh’in (ö.991-92) İmamların yaşamı ve yine İmamlardan geniş sure ve hadis yorumları veren inançlar kitabı    Risaletu’ul İtikadat (Şii İmamiyenin İnanç Esasları, Çev. Ruhi Fığlalı, Ankara 1978) ve Men la-Yehzuruhu’l- Fakih.

Heresiograf Sad bin Abdullah al-Aşari al-Kummi’nin( ö.951-52) Kitab al-Makalat ve’l- Firak’ı. 

Şeyh al-Taifa olarak tanınan Abu Cafer Muhammed bin al-Hasan al-Tusi’nin (ö.1067-68) At-Tazhib ve al-İstibsar’ı Ortodoks Oniki İmamcı, yani Şii İmamiye fıkıhı ve öğretisinin belli başlı adlı yapıtlarıdır.

(Prof. Dr. W.Montgomery Watt, İslam Düşüncesinin Fikri Teşekkülü, Çev.Prof.Dr. Ethem Ruhi Fığlalı, 2.Basım, İstanbul, 1998, s.338-343;  Aşk Safevi, ayn. Makl.; Farhad Daftary, The Ismailis: their History and doctrines, Cambridges 1992, s.86, 127, 250-252; 59, 92-93 )

3. a1  17. Yüzyılın Başlarından  İtibaren İran’da Şii Şeriatının Güçlenmesi, Ortodoks Şii Kümeleşmesi ve Her Türlü Sufiliğin Ezilmesi

 17. yüzyıl İran’da Ortodoks Şiiliği, İmamiye mezhebinin Caferilik adı altında  egemen olmasında etkili olan yetkin bilgin ve din adamları ortaya çıkardı: Şii hukuku (fıkıh) üzerinde birçok kitaplar yazan Mir Damad namıyla tanınmış olan Mulla Muhammad Amin Astrabadi, Akhbari olarak bilinen bir düşünce akımı kurmuştur. Bu akım ictihad doktrinlerine inanan Şii düşüncesine karşıydı. Akhbari Şii grubu sadece Kutsal Kuran, Hadis ve diğer yetkin kaynak olarak Oniki İmamların sözlerine bağlıydılar. Tam tersine Usuli olarak tanınan diğer Şiiler Kuran, Hadis ve Kıyas’a inanmaktaydılar. Birbirleriyle tartışma halindeydiler ve onların bu karşılıklı tartışma (polemik) yazıları İran’da zamanın büyük bir iş alanı oldu. İşte bu dönemde, Muharrem ayında rawda-khani anma törenleri (İmam Hüseyin’in şehit edilmesinin anılması) ve mersiye (matem ağıtları) okunmasının başladığı bilinmektedir.

Bunlara ek olarak ilm al-kalam (theology), hikmat (akılcılık ve felsefe), irfan (gnosis) ve  Sufilik düşüncesine de hız kazandırıldı. İran felsefe ve akılcı düşüncenin gelişmesi için verimli bir topraktı ve bu dönemde tanınmış Şii bilginler yetiştirmiştir; örneğin, Mir Dad (ö.1631), Muhammad Bakır Maclisi (ö.1699), Mulla Sadra (ö.1640), Mohsin-i Fayd Kashani (ö.1680), Abdur Razzak Lahiji (ö. 1661), Rajab Ali Tabrizi (ö. 1699) vb.

 Roger Savory  “Iran under the Safavids” (New York, 1980, s. 91) kitabında,
“1501’de Safevi Devletinin kuruluşundan, 1588 yılında Şah Abbas I’in tahta çıkışına kadarki dönemin bir değişim ve deneyim olduğunu  görmüş olduk; Safevi düzeninin özgün Sufi örgütünü devlet yönetimi yapılanmasında birleştirmek için bir girişimde bulunuldu, deneme yapıldı”diye yazmaktadır.

Bize göre  Savory’nin bu saptaması yerinde olmasına rağmen, adlandırmasında eksiklik bulunmaktadır. Başından beri Kızılbaş Safevi yönetimi yapılanmasında birleştirilmek, daha doğrusu devletin yaşamına geçirilmek istenen ya da denenmiş olan Ortodoks Şii Sufizmi ve onun örgütü değildi. Batıni Alevi inanç ve felsefesi, Alevi-Bektaşi Görgü Cemlerinde uygulanan tapınma kurumları ( Sorgulama, Dar’a, Musahiblik, Sitemden geçirme vb.) tümüyle devletin yaşamına geçirilerek bir Kızılbaş yönetim düzeni oluşturulması denendi.

1501’den 1508’e kadar Şah İsmail’in saltanatı döneminde ve 1524’den 1533/4’e kadar Şah Tahmasp’ın ilk yıllarında, bu devleti kuran Kızılbaş Türkmen boyları dedebeglerinin oluşturduğu Ehli İhtisas kurulu, Şah Vekili (vekil-i nefs-i nefis-i humayun ) başkanlığında bunu başardı. B.S. Amoretti’nin belirttiği gibi,

 “Kızılbaşlık bir halk dinsel inancı olarak, başkaldırıcı ve örtülü komünistik doğasıyla Anadolu’dan İran’a geçmiştir...Onların başlarında bulunan, yüksek ayrıcalıklı Kızılbaş Sufilerin her lokması şefaat etme özelliğine sahipti. Ehli İhtisas Kurulundan Halifeler Halifesi, genel toplantılarda-cemlerde günahlarını itiraf edip pişmanlık duyanları, Anadolu Kızılbaşları ve Bektaşilerin ayin ve geleneklerine uygun biçimde (tarık) çubuğuyla vurarak, (yani sitem çektirerek İ.K.) bağışlıyordu. Günahkarların bağışlanmaları için yalvaranların secdeye kapanmaları tarikat-yol usülünce yapıldığı açıktı.”

 Amoretti bu satırları, Şah Tahmasp’ın ilk yıllarında, onun sarayını ziyaret etmiş olan Venedik Cumhuriyeti elçisi Michele Membre’in günlüğünden (Relazione..s.48) almıştır. Görüldüğü gibi Kızılbaş-Alevi-Bektaşi, yani Batini sufiliği sözkonusudur. (Geniş bilgi için bkz. B.S. Amoretti, “Pre-Safavid religious Topography” The Cambridge History of Iran Vol. VI, yeni basım, Cambridge-1993, s.632 ve 637’den aktaran İ.Kaygusuz, Görmediğim Tanrıya Tapmam,İstanbul 1996,s.204-208; 260-278) Kızılbaş yönetimin ise niteliği de açıktır; Karmatilerden ve erken Alamut İsmaililerinden, Babai ve Bedredinilerden sağılıp gelen, şahın ve padişahın değil “dünya mülkü halkındır”, iktidar onunla paylaşılmalıdır siyasetinin devlet yaşamına geçirilmesi...

Tahta çıkarıldığından bir yıl sonra 1589’da, kendisine yardımcı olan Kızılbaş önderlerini öldürten Şah Abbas I, Kızılbaş güçleriyle birlikte yönetimdeki Alevi-Kızılbaş inanç örgütlenmesini de uzaklaştırmış ve onlar hakkında korkunç bir  koğuşturma başlamış bulunuyordu. Onun yeni hayat verdiği ve yönetimle birleştirmeyi denediği ılımlı olarak nitelenen Ortodoks Şii  sufizmi örgütlenmesiydi. Onu sufi ögeleri yönetim yapısı içine eklemlemesi ve koğuşturmaların sonucu olarak, Anadolu’ya dönmeyip İran’da kalan  bir kısım  Kızılbaşlar bu ılımlı Sufizmin içinde göründüler.  Hatta İsmaili dailer sufi hırkası içinde dolaşarak  vaızlarını vermeye başlamışlardı. Ayrıca çoğu Kızılbaşların, İsmaili İmam Nizar II(ö.1628)  zamanında gizlice İsmaililiğe geçmiş olduklarına ilişkin birçok  kanıt bulunmaktadır. Hatta İmam Nizar’ın oğlu ve ardılı İmam Sayed Ali’ye (1628-1660) de onlar kendi aralarında  Sayed Abul Hasan Beg diye çağırıyorlardı. Sayed Ali Şah’a, “Seyid Hasan Beyin Babası” diye  oğlunun adıyla seslenmelerinden anlaşılıyor ki; Safevi yönetiminden dışlanıp koğuşturulmakta olan Kızılbaş Türkmenler, İmam Hasan Ali Şah’ın (1660-1694) İmamlık döneminde de, kendi inançlarından farklı olmayan İsmaililikle yoğun bir biçimde buluşmuş ve birlikte hareket etmeyi sürdürmüşlerdi. Bu durumun Anadolu’ya yansımamış ve İsmaili dai’lerin Alevi-Bektaşilerle  buluşmamış olduğu  elbette düşünülemez.

Şah Abbas I’nin 1629’da ölümüyle birlikte ılımlı Sufiler de koğuşturulmaya ve öldürülmeye başlandı, Hankah’larının (tekkeleri) tamamı yıktırıldı. Roger Savory aynı yapıtında (Iran under the Safavids, New York, 1980, s. 237) şu kısa bilgiyi geçmektedir:

“Şah Abbas I’nin ölümünden sonra  Sufilerin toplumsal itibarı düşmeye devam etti. Oysa Sufi coşkusu/gayreti ve inancı (aslında Kızılbaşlık, yani batıni sufiliği demesi gerekiyordu İ.K.) Safevileri iktidara taşımıştı. Sufilik, 17. yüzyılda müctehid (ayet ve hadisten kıyas yoluyla hüküm çıkaran) Muhammed Bakır Maclisi tarafından, murdarlık ve cehennem kötülüğünün büyümesi olarak suçlandı.”

Şah Safi (1629-1642) ve Şah Abbas II’ın (1642-1666) saltanat yıllarında sufiler her köşede araştırılıp ortaya çıkarıldı ve (devlet) din servislerinin bir eylemi olarak ölümle cezalandırdı. Nimetullahçı Sufiler dahi bağışlanmadı ve Horasan ve Kirman’da Ataullahiler adıyla tanınan İsmaililerin katliamından önce, İmamları Sayed Ali Şah (1628-1660) onlara, kıyım belasından uzak kalsınlar diye krallık ordusuna katılmalarını buyurdu. Böylece Horasan ve Kirman’da oluşturulmuş olan İsmaili birliği Safevi ordusu içinde küçük bir Ataullahi alayı olarak tanındı.

İmam Hasan Ali (1660-1694) İsmaili davasını, İran’ın değişen durumuna göre yönlendirdi. Örneğin, İsmaili dailerinin Pir Mihrab Beg, Pir Ali Asghar Beg ve Pir Ali Akbar Beg gibi yerel ad taşıdıkları bilinmesine rağmen, haklarında fazla bilgi yoktur. Bununla birlikte Dai adlarının sonlarındaki Türkçe “beg” sözcüğü gösteriyor ki, onların  İran’ın Türkmenler tarafından iskan edilmiş bölgelerinde inançsal hizmet vermekteydiler; İran’daki Kızılbaş çevre ile çok yakın ilişki içinde bulunuyorlardı.

Günümüze ulaşan İsmaili kaynakları aracılığıyla bu kırık-dökük bilgilerin temelindeki gerçek şudur: Kızılbaş Safevi Devletinin kuruluşundan, İranlı feodal aristokratların Şahların çevresinde kümeleşip, ortodoks Şiiliği devlet dini yaparak sufiliği yönetimden uzaklaştırıncaya kadar Kızılbaşlar,  İsmaililerle birlikte hareket ettikleri gibi, Şah Abbas I’nin ölümünden sonra başlayan Kızılbaş ve sufi kıyımlarında da yaşamları biribirine karışmıştır. Aynı ilişkinin Anadolu’da da sürmüş olması, olasılılıkların ve kuşkuların ötesindedir. 

17.yüzyılda  Şah Abbas I’nin ölümünden sonra Şii fıkıh anlayışının iki yönde geliştiğini görüyoruz: Çoğunluk, birinci ilkelere, bütün şeriat kaynaklarına (usul) değişmez referanslar olarak ağırlık veriyordu; yukarıda kısaca değindiğimiz gibi bu kaynaklar Kuran, Peygamberin sözleri (hadis) ve ( müctehidlerin) kıyas hükümleriydi. Bu gruba Usuli denilmekteydi. Fakat karşı çıkan, onları protesto eden bir hareket yükseldi; bu hareket şeriatın bağımsız bir kaynağı olarak (görülen) akıl ve mantığın geçerliliği üzerinde kuşku duyuyordu; Peygamber ve İmamlardan duyulup gelen haberlerin (akhbar) yoğun kullanılışına çok önem verilmekteydi. Onun  için bu grup akhbari adıyla tanınıyordu. Bu dönemin en önemli özelliklerinden biri, bir bütün olarak, dinsel sınıfların etkisinin büyüyerek artmış olmasıdır; zira onlar, Usuli ve Akhbari kümeleşmelerin içsel farklılıklarından  ayrı olarak, politik denetlemelerden de serbest kalmışlardır. Bu dönemde ortaya çıkan güçlü dinbilginlerinin tipik örneği Muhammed Bakır Maclisi, 1687 yılından itibaren Şeyhülislam makamında  ve ölümüne kadar Mulla-Başı olarak kaldı. Dikkat çekici önemli  nokta, Usuli ve Akhbari Şii grupların sadece Sufilerin katledilmesinde ortaklaşa hareket etmeleridir. Bizce işte bu ortaklaşa hareket içinde, ılımlı Sunnilikten de fazla şeriatçılığa yönelmiş bir Ortodoks Şiilik olarak Caferilik (mezhebi) benimsenip, tam anlamıyla İran Safevi devleti yönetimine yerleşti.a

Alevilerin inandığı tarih kaynaklarına göre Hz. Muhammed, 20 Nisan 571 tarihinde dünyaya gelmiştir. Başka bir deyimle Alevilerin büyük çoğunluğu Hz. Muhammed’in doğum günü olarak bu tarihi esas alır. Hicri tarih sonradan oluştuğu için Aleviler Hz. Muhammed’in doğumunu Hicri tarihe uyarlama ihtiyacı duymamışlardır.

Hz. Muhammed’in doğum tarihinin bu gün olarak kabul edilmesi inancın temel ilkesi olan 4 Kapı, 40 Makama uyarlandığında ilk 3 Kapı olan Şeriat, Tarikat, ve Marifet Kapılarında böyle kabul edilir. Son Kapı olan Hakikat Kapısında ise Hz. Muhammed’in doğumu yoktur. O ezelden bu yana (Kalü Bela) vardır ve yüce Yaratan, Kainatı yaratırken Hz. Muhammed ve Hz. Ali’ye kendi Nurundan bir Nur kattı ve Kainatı o Nur ile yarattı. Dolayısı ile onların doğumunun ezeli ve ebedi yoktur. Biz Hz. Muhammed’in doğumunu ilk 3 Kapıyı esas almak kaydı ile biraz irdeleyelim / yorumlayalım.

Bir insan dünyaya gelir ve bir dönem sonra vefat eder. Aleviler insanın vefat etmesine genellikle ölüm demeyip Don değiştirme veya Hakka yürüme derler. Bir kişi yaşamından sonra kendinden yaptıkları ile (Amel) ile bahsettirir. Kişi eğer geride iyi veya kötü bir eser bırakmışsa o eseri ile anılır. Eserinin güzel olması ile kişi, bıraktığı eseri sahiplenen insanların kalbinde taht kurar. Sevenleri onun eserine sahip çıkarak onu anar ve ileriki zamana taşırlar.

Bir Peygamber de elbette ümmeti ile ileri taşınır ve sahiplenilir. Onun inanç ve felsefesini rehber edinen insanlar onun eserine sahip çıkarak bir cemaat oluşturur ve bu cemaat süreç içinde esere günün şartlarına göre yeni yorumlar katarak onu sahiplenir ve ileri taşır.

Bir esere Yeni yorumların eklenmesi genellikle bölünmelere de sebep olur. Cemaatler yeni yorumların içeriği doğrultusunda ayrı ayrı Mezhep ve Tarikatlar oluşturarak söz konusu kişiyi sahiplenirler. Yeni yeni yorumlar aynı zamanda o yorum etrafında birleşen toplulukların inanç değerleri ve öncelikleri olur. Onların yaşam biçimi olur. Onların özlemi ve orada bulunma kriteri olur.

Alevilerin de elbette Hz. Muhammed hakkında yorum ve kanaatleri vardır. Söz konusu yorum ve kanaatler de elbette onların inanç kriterleri olur. Bu kriterler elbette İnanç kaynakları, temel esaslar, kudsiyetler ve inanç ritüelleri olarak yeniden kendi içinde şekillenirler.

Aleviler 3 Temel inanç kaynağına inanırlar.

• Kuran’ı Kerim,
• Rıza Şehri / Medine Şehri Beyannamesi,
• İmam Cafer Buyruğu.

Kuran’ı Kerim, Kutsal Kitaptır. Peygamberimiz Hz. Muhammed bu Kutsal Kitabı insanoğluna tebliğ etmek için gönderilmiştir. Bu yüzden de Peygamberlerin içinde Resul (Kendisine ayrıca Kitap inen) olarak değerlendirilir.

Kuran’ı Kerim,  İnsanları yeni dine davet eden bir çağrı (davet) kitabıdır. Bu Kitap 3 ayrı kategoriye bölünerek değerlendirilir.

• Kuran çağrı kitabı olduğu için tüm insanları yeni dine (İslam) çağırır. Tüm insanlar bu yeni dine davet edilir. Herkesin Kuran’ı Kerim’e iman etmeleri beyan edilir. Böylece içeriğin bir bölümü çağrı olarak kabul edilir. ‘’ O halde (Resûlüm), öğüt ver. Çünkü sen ancak öğüt vericisin. (Gasiye : 21)’’
• Kitabın ikinci bölümü Kuran’ı Kerim’den önce inen diğer Semavi dinleri anlatır. Kuran’ın diğer Semavi dinlerin devamı olduğu beyan edilir. Daha önce gelen diğer Peygamberlerin de varlığı kudsiyetle anılır ve diğer Kitapların da Allahın buyruğu olduğu teyid edilir. Ancak daha önceki Semavi dinlere inanan Cemaatlerin süreç içinde Kutsal kitabın içeriğinden ayrı düştükleri için, diğer inançların artık doğruyu temsil etmediği için hükümlerinin kalmadığı izah edilir. Aleviler Kuran’da ismi geçen diğer Semavi din Peygamberlerini de kendi Peygamberleri olarak kabul ederler. Tüm Kitaplar , Suhuflar (Kutsal sayfalar) ve Peygamberlerin aynı Allahın elçisi olduklarına, ve hepsininde aynı kudsiyeti içerdiğine, bu inanç bütünlüğünün ezelden bu yana (Kalü Bela) aynı doğrultuda olduğuna inanırlar. ‘’ İşte siz öyle kimselersiniz ki, onlar sizi sevmedikleri halde siz onları seversiniz. Siz, bütün kitaplara inanırsınız.. (Ali İmran : 119)’’
• Kuran’ı Kerim pek çok Sure ve ayetinde güncel sorunlara yönelik çözümler içerir. Ancak bizzat Kuran’ı Kerim’in iniş dönemi içerisinde, daha önce inen bazı ayetler, yeni inen ayetlerle hükümsüz kılınır. Başka bir deyimle, koşulların değişmesi sonucu daha önceleri geçerli olan ayetler, aynı konu hakkında yenileri geldiği için devreden çıkarılır. Bu da yaşamın yorumlanmasının durağan olmadığını, Kudsiyetin yaşama ve olgulara çağdaş persfektik sunulmasına açık olduğuna işarettir. Hz. Ali bir sözünde ‘’Çocuklarınızı şimdiki zamana değil, onların geleceği zama göre eğitin (hazırlayın)’’ buyurmuşlardır. Kuran’ı Kerim’in bu bölümünde gelecekle ilgili bazı vurguların ve değerlendirilmelerin (çözümlemelerin) yapılması da aynı bakış açısı ile irdelendiğinde bütünlük arz eder.

• Bu vesile ile Kuran’ı Kerim esasta yeni bir dine çağrı kitabı olarak da algılanabilir.

Rıza Şehri / Medine Şehri Beyannamesi ise bu çağrıyı dikkate alan, ancak buna rağmen kendi örf gelenek ve inaçlarını devam ettirmeyi isteyerek gelen toplulukların bir arada yaşama beyannamesidir. Başka bir deyimle, yeni dinden rahatsız olmayan ancak ona tabi olmayan, onu benimsemeyen insanların da bulunduğu bir ortak platformdur. Kuran’ı Kerim’in hükümleri bu konuyu destekleyicidir. ‘’Dinde zorlama yoktur... (Bakara : 256) ‘’ ‘’Sizin dininiz size, benim dinim banadır. (Kâfirun : 6)’’. Herkesin kendi içinde kendi dini kurallarına uyan ancak ortak platformda diğerinin inancına dokunmayan ve onu yadırgamayan bir yapılanmadır. Hz. Ali’nin sözlediği ve daha sonra Hacı Bektaş Veli tarafından da teyid edilen ‘’Biz 72 Millete aynı nazarla bakarız’’ deyimi bu şehrin insanlarına, bu platforma dahil olmuş topluluklar için söylenmiştir. Hz. Muhammed ve Hz. Ali, 622 yılında Mekke’den Medine’ye göç (Hicret) ettikten sonra orada çok ciddi açılımlara öncülük ettiler. Bunlardan biri Musahiplik, diğeri ise 200 kadar kabile, topluluk, gurup, aşiret ve inanç gurubu ile bir platformda anlaşıp onları Rıza Şehri kapsamı etrafında bir arada tutmaktır.  

Rıza Şehri Beyannameleri ve uygulamalarında hukukun üstünlüğü esas alınır. Bu toplulukta Peygamber Hz. Muhammed dahil, hiç kimsenin ve gurubun başka kişi ve guruplar üstünde hükümranlığı yoktur. Hiç kimseye fazladan ayrıcalık ve üstünlük tanınmamıştır. Guruplar içerde serbest, ortak platformda eşit statüde konuşlandırılmışlardır. Sadece Hz. Muhammed için, guruplar arasında uzlaşmaz çelişkiler oluştuğunda ‘’Hakem olma’’ hakkı tanınmıştır. Gurup ve topluluklar, tasa da ve kıvançta aynı kader ortağı olmuş ve bu pratikte de uygulanmıştır. Bu yüzden günümüzün deyimi ile Rıza şehrine, Demokrasi ve Hoşgörü platformu da diyebiliriz.

İmam Cafer Buyruğu ise, Hz. Muhammed’den çok sonra 12 İmamlardan İmam Cafer Sadık tarafından günün şartlarına göre yeniden derlenip dizayn edilen bir İnanç Rituel Kitabıdır. Bu kitap sadece inananlara yöneliktir. Rıza Şehrinde ortak platformda birleşen gurupları kapsamaz. İçeriği onları bağlamaz. Onlara her hangi bir sorumluluk yüklemez. Sadece ve sadece Ehli Beyt dostlarına (Tevella), başka deyimle Hz. Muhammed’in getirdiği İslam dinine İnananlara yöneliktir. (Aleviliğin temel inanç kaynaklarına İmam Cafer Buyruğu dışında ayrıca Erdebil’li Şeyh Safi’nin ‘’Menakubu’l Esrar Behcetü’l Ahrar’’ adlı Buyruğu da ekleyebiliriz.)

Bu durumda Hz. Muhammed’i getirdiği yeni din ve sunduğu Kutsal Kitap Kuran’ı Kerim dışında onu icraatleri ile anmak gerekecektir. Aleviler Rıza Şehrini o denli benimsemiş ve bilinçaltına yerleştirmişlerdir ki, en ufak bir sorunda içeriği sevgi ve hoşgörü içeren ‘’Rızalık‘’ kelimesini kullanırlar.

• Konu hakkında birkaç Örnek verelim.  
• Herhangi bir delikanlı herhangi bir kızı sevmektedir ve onunla evlenmek istemektedir. Ailesi önce kızın, sonra ailenin Rızalığını arar. Rızalık almak burada gönüllülük anlamında kullanılır.
• İki komşu arasında sorunlar çıkmıştır. Ortaya Dede veya başka sözü dinlenilir aracılar girerler ve her iki tarafı Rızalık noktasında uzlaştırır ve barıştırırlar.
• Ortada bir Cenaze vardır ve Cenaze kaldırılacaktır. Konu, komşu ‘ ’Rızalık vermeye gider’’. Cenaze de Rızalık verilir ve öyle uğurlanır.
• Lokma dağıtılacaktır, aş yenecektir. Tüm lokmalar dağıtılır ve cemaate sorulur. ‘’Elimde yoktur Tart (veya turt) ile terazi, herkes hakkına oldu mu Razı?’’ Cemaat Rızalık verir ve lokmalar yenir.
• İş gücüne ihtiyaç vardır ve ortak iş gücü sergilenecektir. Her ailenin gücüne göre Rızalık alınarak İmece yapılır ve diyelimki köy yolu tamir edilir. İşgücü verme durumundan yoksun bulunan ailelere Rızalık verilir ve sorun edilmez. Bu Örnekler çoğaltılabilir.

• Tarihe Rıza Şehri / Medine Vesikası olarak geçen ve toplam 47 maddeden oluştuğu bilinen ortak anlaşma metni Hz. Mumammed tarafından şekillendirilmiş ve Hz. Ali kaleme almıştır. Alevi Ozanlarının deyişlerinde dile getirdiği ‘’Okuyan Muhammed, Yazan Alidir’’ betimlemelerinden biri de bu vesikadır.

Pir Sultan Abdal bir deyişinde şöyle buyurmaktadır.

‘’Pir Sultan’ım eydür şad olup güldü,

Kabe’i Şeriften bir nida geldi.

Hakk’ın emri ile 4 kitap indi

Okuyan Muhammed, yazan Ali’dir’’

Rıza Şehri uygulamalarına kısaca göz attığımızda bu birlikteliğin özünün sevgi, hoşgörü ve demokrasi olduğunu görürüz. Hz. Muhammed Rıza Şehri Beyannamesini 622 yılında oluşturdu ve 632 yılında Hakka yürüdü. Bu süre içinde bir tek defa olsun Rıza Şehri Beyannamelerinin dışına çıkılmadı. Orada sevgi ve barış ortamı oluşturuldu. Komşu hakkı yerleştirildi. Hz. Muhammed bir Hadisinde ‘’Komşusu aç olarak yatan bizden değildir’’ buyurarak ortaya ciddi bir konu, komşu hakkı yerleştirildi. Dikkat ediniz Hz. Muhammed burada ‘’Müslüman Komşusu aç olarak yatan bizden değildir’’ demiyor. Sadece komşu diyor.

Kapı, komşu hakkı olarak kültürel değerlerimize yansıyan, orada yer bulan ve benimsenerek günümüze kadar süregelen pek çok uygulama Rıza Şehri uygulamalarından kalmadır. Bu uygulamaların bir kısmı dinsel kavramlar içinde yer buldu ve zaman zaman dini r itüellere kadar girdi. Örneğin bir insan kurban kestiğinde bu kurban etinin bir kısmı bölüştürülüp kapı komşuya Hakk Rızası için ikram edilir. Kapı komşuya ikram edilen Kurban eti için o komşunun İslam dininden olma zorunluluğu yoktur. Rızalık denilen uygulama Cemlerde de görülür. Örneğin bir konuda suçu / kusuru görülen bir kişinin yargılanması Rızalık esasın göre uygulanır. Kusurlar Ceme katılan Canların önünde ve onların fikri alınarak, sorumlulukda onların da söz sahibi olma esasına dayanarak sağlanır. Rızalık o kadar hassas temeller üzerinde kuruludur ki, Cem de suçu sabit görülen kişiye verilen Ceza da ailesinin mağdur olmaması, ailesine ve çocuklarına olan sorumluluklarını devam ettirmesi için kişi sadece toplumdan izole edilir. Başka bir deyimle kişi Cem de kendisi hakkında verilen izole yaptırımı sonucu, Rıza Şehri insanlarının kendi aralarında ki ilişki ve muhabbetlerinin dışında tutulur. Kişi Rıza Şehri kurallarını ihlal ettiği için o şehrin özellik ve güzelliklerinin dışına alınır.

Pir Sultan Abdal bir deyişinde şöyle buyurur.

Güzel aşık cevrimizi
Çekemezsin demedim mi?
Bu bir Rıza lokmasıdır
Yiyemezsin demedim mi?

Kurban Bayramı ve benzeri özel günlerde konu komşunun bir birleri ile bayramlaşmaları, helâlleşmeleri, bir biri ile barışık olmaları hepsi Rıza Şehri uygulamalarıdır. Alevi geleneklerinin çoğu oradan kalmadır. Bu ilişki toplumda sosyal bir ihtiyaç olduğu için kültürümüzde de geniş bir etki alanı bulmuş ve ‘’Konu Komşu bir birinin külüne muhtaçtır’’ sözleri ile güncel yaşamın önemli bir yerini işgal etmiştir.

Rıza Şehri uygulamaları tamamen Gönüllülük esasına göre sağlanmıştır. Kişinin Rıza Şehrine girmesi için herhangi bir zorlama olmadığı gibi, girmeyenler için bir dışlama da söz konusu değildir. Ancak Rıza Şehrinin hoşgörü, paylaşım ve sevgi kurallarının o şehre dahil olan insanlar tarafından ihlal edilmemeleri için kişi veya guruplar sorumlulukları konusunda bilgilendirilirler.

Rıza Şehrinde Dış Kapılar Kilitlenmez.

Rıza Şehrinde Şiddet yoktur.

Rıza Şehrinde Mutluluk ve Acılar paylaştırılır.

Rıza Şehrinde Zorlama yoktur.
Rıza Şehrinde Yalan, dolan, fesat, kin ve iftira yoktur.

Rıza Şehrinde insanlar eşit statüdedirler, kimsenin üstünlüğü ve önceliği yoktur.

Rıza Şehrinde her şey Rızalık ile olur, Rızalık ile sağlanır.

Rıza şehri tasa ve kıvançta birleşen insanların şehridir. Rıza şehrine yoksullar doyurulur, çıplaklar giydirilir, yüzler güldürülür.

Rıza Şehri, Rızalığa Razı olanların şehridir.

Rıza Şehri uygulamaları Hz. Muhammed’in Hakk’a yürümesinden sonra Ehl-i Beyt ve onu seven dostları ( Tevella) tarafından sürdürülerek günümüze kadar geldi. Alevilerin, Ehl-i Beyte bu denli bağlı olmalarının bir nedeni de Rıza Şehrinin sevgi şehri olmasıdır. Tüm farklı fikirlerin orada bir değişik çiçek tarlası gibi sergilenmesi ve kabul görmesidir. Alevilerin temel İnanç Kaynaklarının içinde Rıza Şehrinin de bulunması bu güzellik ve muhabbetten dolayıdır. Orası Kamil insanların şehridir.

Rıza Şehri insanlarının farklı etnik köken ve inançlardan olması bu şehrin ayrı bir güzelliğidir. Hz. Muhammed ve Hz. Ali toplumsal uzlaşmayı orada sağladılar. Orada oluşturdular ve orada oturttular.

Musahiplik bu şehirde kabul gördü ve kudsiyete bürünerek günümüze kadar geldi.

Hz. Muhammed ile birlikte Hicret eden Canlar orada ayrı ayrı mekânlara yerleştirildiler.

Hz. Muhammed ile birlikte olan Canlar oradan çıktılar. Onun için canını seve seve veren insanlar oradan çıktılar.

Rıza Şehri ilk İnsan Hakları Evrensel Beyanname şehridir.

Rıza Şehri Barış ve demokrasi şehridir. Hukukun üstünlüğü en geniş anlamda ilk defa orada sağlandı.

Rıza Şehrinin bu güzelliklere sahip olması Hz. Muhammed ve Hz. Ali ile sağlandı. Oranın ilk toplumsal barış ve sevgi mimarları onlardır.

Hz. Muhammed’in ve Hz. Ali’nin geride bıraktığı en önemli eserlerinden biri işte bu şehrin örnek uygulamalarıdır. Bu güzel insanlar o güzide eserleri ile sevilir ve gönüllerde taht kurarlar. Alevilerin derin Ehli Beyt sevgisinin temelinde bu güzellikler yatar.

Rıza Şehri uygulamalarından 1326 yıl sonra Batı dünyası öncülüğünde çok övündükleri Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi ( 1948 yılı) hazırlanmıştır. Ancak hemen peşindenBirleşmiş Milletlerde Kurucu Konsey üyesi 5 Ülkeye (ABD, Rusya, Çin, Fransa ve İngiltere) Veto Hakkı vardır, ama Rıza Şehri Mimarı olan Hz. Muhammed ve Hz. Ali, bu metni kendileri hazırladıkları halde metne böyle bir ayrıcalık konulmamış, pratikte de uygulanmamıştır. Kendilerine Veto hakkı koyan ülkelerin en büyük yanlışlığı da buradadır. Dünya barışının halen sağlanmamasında Rıza Şehri uygulamalarının bulunmamasıdır. Bu da Hz. Muhammed ve Hz. Ali’nin ne kadar büyük ve çağdaş şahsiyetler olduklarının ayrı bir delilidir.

Kâzım Balaban

Ali Fatima’nın nazlı çiçeği Yolundu gülzardan güller ağladı Dedesi Muhammed’in gözbebeği Şah Hüseyin’im diyen diller ağladı

Ölüm döşeğinde çağ’rıp yanına Muaviye dedi Yezid oğluna: “Hasan’ı ben yedim Hüseyin sana” Duyan işiten kullar ağladı O Yezid ki Şam’a halife oldu Medine valisine buyruk saldı Şah Hüseyin’ı biata zorladı Bu zulmü gören gözler ağladı Göçedip bir sure Mekke’de kaldı Ali ailesi kedere daldı Küfeliler gel diye haber saldı Ona mektup yazan eller ağladı Duydu ki Amr ibn ül-As geliyor Bilenmiş bir kılıç, ölüm geliyor Şah Hüseyin orayı terkediyor Arkasından Mekkeliler ağladı      

İsmail Kaygusuz   

Akrabalar çocuklar ve kadınlar

Yanlarında elli dört savaşçı var

Küfe’ye doğru çekmişler katar

Eğlendiği konaklar yollar ağladı

Küfe yolunun tam ortasındaydı

Müslim’in katlinin haberin aldı

Üzüldü sızlandı, yoldan kalmadı

Ayağı altında çöller ağladı

Hür  bin askerle peşinde idi

Dört bin Kerbela’da onu bekledi

Fırat’a ulaşması engellendi

Bağrı yanan kız gelinler ağladı

Dönek Küfeliler utanmadılar

Yezid’in ordusunda yer aldılar

Sözde Ali Şiası müslümandılar

Ali’yi candan sevenler ağladı

Celal Abbas o ne yiğit eridi

Aldı kırbaları suya yürüdü

Kestiler kolların’ yine durmadı

Kırbadan dökülen sular ağladı

Savaşan güçler genelde eşittir

İnsanlık tarihi hiç görmemiştir

Beş bin zalim yetmiş mazlum ne iştir

Tarihteki tüm dengeler ağladı

İmam Al’ Asgar’ı havada tuttu

Ona İbn-i Sad’dan su talep etti

Zalim su yerine bir ok göndertti

Masumun boğaz’na, yaylar ağladı

Eli silah tutanlar şehit oldu

Hüseyin tek, asker içine daldı

Mübarek bedeni çok yara aldı

Düştü toprağa yerler ağladı

Şimr lain geldi oturdu göğsüne

Kesti kafasını aldı eline

Onlar nasıl İslamız der kendine

Peygamberini sevenler ağladı

Derviş Baba lanet ehl-i Yezid’e

Bizim tevellamız ol Ehl-i Beyt’e

Tam yetmiş üç şehit, o susuz çölde

Aşura gününde tarih ağladı

Ismail Kaygusuz

30/01/2006, Londra

Halife Memun’un huzurunda toplanan Irak ve Horasan alimlerine sordular. Sonra da kitabı, kullarımızdan şeçtiklerimize miras kıldık. (108) ayetinin manası nedir?

Ulema Allah, bu ayetten bütün ümmeti kasdetmiştir.

Halife Me'mun, İmam Hulki Rıza’ya sordu : Sen ne söylüyorsun?

İmam Rıza: Ben onların dediği şekilde demiyorum. Allah, bu ayetten Peygamberin Ehl-i Beyt'ini kastetmiştir. Memun: Allah, nasıl ümmeti değil de yalnız Ehl-i Beyt'i kasdetmiştir.

Ulema: İtret’ten maksat Âl (Ehl-i Beyti)mdir,  yoksa başkası mıdır?

İmam: Evet, İtret’ten maksat Âl'dır. (Ehl-i Beyt’tir).

Ulema: Resulullah şöyle buyurdu: Ümmetim Âl’imdir ve ashap da inkâr edilmeyecek müstefiz rivayetlerle, Muhammed'in Âl'i, onun ümmetidir. demişlerdir.

İmamRıza : Söyleyin bakalım, sadaka Âl-i Muhammed'e haram mıdır, yoksa helal mı?

Ulema: Evet haramdır.

İmamRıza :   Öyleyse sadaka bütün ümmete de haram mıdır?

Ulema: Hayır, haram değildir.

İmamRıza : İşte bu, Âl ve ümmet arasındaki farktır. Yazıklar olsun size, sizi nereye götürüyorlar? Zikir’den  yüz mü çevirdiniz, yoksa azgın bir kavim misiniz? Rivayetin, açıkça seçkinler ve hidayet olanlar hakkında olup  başkaları hakkında olmadığını bilmiyor musunuz?

Ulema: Ya Ebul Hasan, bu sözün delili nedir?

İmamRıza : Şu ayet: Andolsun biz Nuh'u ve İbrahim'i elçi olarak gönderdik, peygamberliği ve kitabı onların soylarında kıldık. Öyle iken, içlerinde hidayeti kabul edenler vardır, birçoğu da fâsık olanlardır (111). Derken nübüvvet ve kitab mirası, hidayeti kabul edenlere geçti, fâsıklara değil. Nuh'un, Rabbinden şöyle bir istekte bulunduğunu bilmiyor musunuz? Dedi ki: Rabbim şüphesiz benim oğlum ailemdendir ve senin vaadin de doğrusu haktır. (112). Çünkü Allah Teâla Nuh'un kendisini ve ehlini kurtaracağını vaad etmişti. Rabbi de cevabında şöyle buyurdu: Ey Nuh, kesinlikle o senin ailenden değildir. Çünkü o, salih olmayan bir iş (yapmıştır). Öyleyse hakkında bilgin olmayan şeyi benden isteme. Gerçekten ben, cahillerden olmayasın diye sana öğüt veriyorum. (113)

Memun: Allah, İtret’i (Ehl-i Beyt’i), diğer insanlardan üstün kılmış mı?

İmamRıza : Evet, Allah İtret’i, Kur’ân'ın inkâr edilmeyecek kesin ayetlerinde başkalarından üstün kılmıştır.

Memun: Kur’ân'ın neresinde?

İmamRıza : Kur’ân'ın şu ayetinde: Gerçek şu ki Allah, Adem’i, Nuh’u, İbrahim soyunu ve İmran âl'ini âlemler üzerine seçti. Onlar birbirlerinden türeme bir zürriyettir. Allah işiten ve bilendir (114).  Diğer bir ayette de Yoksa onlar, Allah'ın fazlından verdiği şeyler için insanlara (Peygamber ailesine) haset mi ediyorlar? Doğrusu biz İbrahim soyuna kitabı, hikmeti verdik ve onlara büyük bir mülk de verdik. (115) buyurmuştur. Ayrıca : Ey iman edenler, Allah'a itaat edin, Peygamber’e ve sizden olan ulü’l-emre de itaat edin (116). Yani Allah'ın, kitap ve hikmeti miras olarak verdiği kimselere itaat edin. (Ama bazıları) Bu iki mirasdan dolayı onlara haset ettiler. Nitekim

Ulema: Allah Kur’an'da seçkin insanları açıklamış mı?

İmamRıza : Evet, batına ilave olarak zahirde de Kur’ân’ın 12 yerinde açıkça beyan etmiştir.

İlk ayet (Öncelikle) En yakın akrabalarını korkut. (117) Allah bu ayette Peygamber’in Âl'ini kasdetmesi onlar için güzel bir makam, büyük bir fazilet ve yüce bir şereftir. 2. ayet : Ey Ehl-i Beyt, gerçekten Allah sizden her çeşit kiri (günah ve çirkinliği) gidermek ve sizi tertemiz kılmak ister (118). Bu da hiçbir katı düşmanın dahi inkâr etmediği bir fazilettir. 3. Ayet : Allah, yaratıklarından tertemiz olanları ayırdığında, Mübahele ayetinde Peygamber’ine şöyle emretti: (Ey Muhammed) De ki: Gelin, oğullarımızı ve oğullarınızı, kadınlarımızı ve kadınlarınızı, kendimizi ve kendinizi çağıralım, sonra da dua edelim ve Allah'ın lanetini yalan söylemekte olanların üstüne kılalım (119). Peygamber bu ayet gereğince Ali, Hasan, Hüseyin ve Fatıma'yı Medine’nin dışarısına çıkardı ve onları kendisi gibi kabul etti. Ayette geçen kendimiz ve kendiniz den maksadın ne olduğunu biliyor musunuz?

Ulema: Allah, onunla Peygamber’in kendisini kasdetmiştir.

İmamRıza : Yanıldınız. Çünkü Allah onunla Ali’yi kasdetmiştir. Buna delil de Peygamberin buyurduğu şu sözdür: Ya, Beni Velia kabilesi bundan vazgeçeceklerdir veyahut kendim gibi olan bir kişiyi onlara karşı koymak için göndereceğim. Yani Ali’yi. İşte bu hiçbir kimsenin, ötesine geçmiyeceği bir özelliktir; hiçbir kimsenin iht ilaf etmediği bir üstünlüktür ve daha önce hiçbir yaratığın elde edemediği bir şereftir. Çünkü Peygamber, Ali'nin nefsini kendi nefsi gibi saymıştır. 4. Ayet : Ehl-i Beyt'ten başka bütün insanları, camiden dışarı çıkardı (onların camiye açılan evlerinin kapılarını kapattı). Bu duruma halk ve özellikle Abbas itiraz etti. Abbas: Ya Resulullah, neden Ali’yi bıra kıp da bizi dışarı çıkardın? dediğinde Hz. Resul şöyle buyurdular: Ben onu bırakıp sizi dışarı çıkarmadım.  Allah onu bıraktı ve sizi dışarı çıkardı. İşte, Resulullah, Ali’ye buyurduğu: Harun Musa’ya nasıldıysa sen de bana öylesin. sözünün açıklaması da budur.

Ulema: Bu üstünlüğün Kur’an'la ne ilişkisi vardır? .

İmamRıza : Bu konuda size Kur’an'dan bir ayet okuyacağım..

Ulema: Getir.

İmamRıza : Musa'ya ve kardeşine, Mısır’da kavminiz için evler hazırlayın ve evlerinizi kıble yapın... diye vahyettik (120). Bu ayet Harun'un Musa'nın nezdindeki makamını beyan ediyor (Harun, Musa’nın kardeşi, yardımcısı ve veziri idi). Bu ayet Ali’nin, Peygamberin nezdindeki makamını da beyan etmektedir. Bununla birlikte Peygamber'in şu buyruğunda da (Ehl-i Beyt'in üstünlüğü için) apaçık bir delil vardır: Bu camiye, Muhammed ve Âl-i Muhammed'den başka hiçbir kimsenin cünüp ve hayız olarak girmesi caiz değildir.

Ulema: Bu izah ve beyan ancak siz Resulullah'ın Ehl-i Beyt’i yanında bulunur. (Yani bu çeşit açıklamaları sizden başka kimse bilmez ve kabul etmez).

İmamRıza : Bizim bu makamımızı kim inkâr edebilir? Oysaki Resulullah (diğer bir yerde) şöyle buyurmuştur: Ben ilmin şehriyim, Ali de onun kapısıdır. Kim ilim şehrini dilerse, kapısından girmelidir. İzah ve beyan ettiğimiz şeylerdeki üstünlüğü, şerefi, seçkinliği ve temizliği inatçı düşmanlardan başka hiç kimse inkâr etmez. Bu nimetlere karşı Allaha şükürler olsun. 5. Ayet : Akrabalarının hakkını ver ( 121). Bu, Allah’ın, Ehl-i Beyt'i mahsus kıldığı bir özelliktir. Allah onları bütün ümmetten seçkin kılmıştır. Bu ayet Resulullaha indiğinde şöyle buyurdular: Fatıma'yı yanıma çağırın. Fatıma geldiğinde Resulullah: Ey Fatıma! diye buyurdular. Fatıma: Buyurun ey Allah’ın Resulü! dedi. Resulullah: Fedek'i elde etmek için ne at sürülmüştür ve ne de deve. Bu yüzden Fedek bana mahsustur, diğer müslümanlara mahsus değildir. Ben Allah'ın emri üzerine onu sana bağışladım. Öyleyse onu kendin ve evladın için al. 6. Ayet : De ki: Sizden, tebliğime karşılık bir ücret istemiyorum, isteğim ancak yakınlarıma sevgidir... (122). Bu, sadece İslam Peygamberine mahsus olan bir özelliktir, diğer peygamberlere değil. Yine Ehl-i Beyt'e mahsus olan bir özelliktir, diğer kimselere değil. Bunun beyanı şudur ki, Allah diğer peygamberlerden bu sözü naklederken, örneğin Hz. Nuh şöyle naklediyor: Ey kavmim, ben sizden buna karşılık bir mal istemiyorum. Benim ecrim ancak Allah'a aittir. Ben iman edenleri kovacak da değilim; şüphe yok ki onlar, Rablerine kavuşacaklar, fakat ben sizi, cahillik etmekte olan bir kavim görüyorum (123). Hz. Hud şöyle naklediyor: Dedi ki: ...Ey kavmim, ben bunun karşılığında sizden hiçbir ücret istemi-yorum. Benim ücretim ancak beni yaratana aittir. Hâlâ akıl etmeyecek misiniz? (124)

Ama Allah, Resulullah'a şöyle buyurmuştur: De ki: Sizden, tebliğime karşılık bir ücret istemiyorum; istediğim, ancak yakınlarıma sevgidir (125). Allah, onların kesinlikle dinden çıkmayacaklarını ve hiçbir zaman sapıklığa yönelmiyeceklerini bildiğinden dolayı onların sevgisini ve dostluğunu farz kılmıştır. Onları sevmenin farz olmasının diğer delili de şudur: Eğer bir kimse bir kimseyle dost olur da akrabalarından bazısı ona düşman olursa (ister istemez) kalp salim kalmaz (o dostluk bozulur). Allah da, Peygamber'in mübarek kalbinde hiçbir mü’mine karşı bir kırgınlık olmamasını istediği için Ehl-i Beyt'in sevgisini onlara farz kıldı. Kim bu vazifeye riayet edip, Resulullah'ı ve Ehl-i Beyt'ini severse, Resulullah'ın onu sevmemesi mümkün değildir. Ama kim bu vazifeyi terkeder, ona amel etmez ve Peygamber'in Ehl-i Beyti'ne nefret duyar ve düşmanlıkta bulunursa Resulullah da ona nefret duyar. Çünkü o adam ilahi farizelerden birini terketmiştir. Bundan daha üstün bir fazilet ve bir şeref var mıdır? Şu ayet: De ki: sizden tebliğime karşılık hiçbir ücret istemiyorum, isteğim ancak yakınlarıma sevgidir. nazil olduğunda, Resulullah ashabı arasında ayağa kalkıp Allah'a hamd u sena etti ve şöyle buyurdu: Ey insanlar, Allah size bir vazife farz kılmıştır, onu yapar mısınız?Hiç kimse cevap vermedi. 2. gün de ayağa kalktı ve aynı sözü tekrarladı. Yine hiç kimse cevap vermedi. 3. gün de ayağa kalkıp: Ey insanlar, Allah size bir vazife farz kılmıştır, onu yapar mısınız? diye buyurunca yine hiçbir kimse cevap vermedi. Bunun üzerine: Ey insanlar, bu vazife ne altın ve ne de gümüş gerektirir; ne yiyilecektir ve ne de içilecektir. buyurduğunda halk: Artık ne buyuruyorsanız buyurun. dediler. Bunun üzerine Resulullah mezkur ayeti onlara tilavet etti. Onlar da: Allah'ın istediği bu olursa, bunu yaparız. dediler. Ama onların çoğu, bu söze bağlı kalmadılar.

Babam ceddimden, o da babalarından ve onlar da Hz. Hüseyin'den şöyle rivayet eder: Muhacir ve Ensar, Resulullah'ın huzuruna varıp şöyle dediler: Ya Resulullah, hem sizin ve hem de gelen misafirlerin masrafları oluyor. İşte bu (sizin yetkinizde olan) mal ve kanlarımızdır; bu hususta istediğiniz şekilde hüküm verin. Çekinmeden dilediğiniz şeyi bağışlayın ve dilediğiniz şeyi bırakın. Allah (onlara cevap olarak) Ruh-ul Emin'i gönderip şöyle buyurdu: (Ey Muhammed,) De ki Sizden hiçbir ücret istemiyorum, isteğim ancak yakınlarıma sevgidir. Benden sonra da akrabalarımı incitmeyin. Toplantıda bulunanlardan bazıları dışarı çıktıklarında şöyle dediler: Resulullah teklifimizi, kendisinden sonra yakınlarına özenmemiz için reddetti.  Bu, Peygamber’in kendi uydurup Allah'a iftirasından başka bir şey değildir. Elbette çok ağır bir sözdü bu. Bunun üzerine Allah şu ayeti indirdi: Yoksa, kendisi onu uydurdu mu diyorlar? De ki: Eğer onu ben uydurdumsa, bu durumda siz Allah’tan bana (gelecek) olan hiçbir şeye (karşı) malik olamazsınız. O sizin, kendisi hakkında ne taşkınlıklar yapmakta olduğunuzu daha iyi bilendir. Benimle sizin aranızda şahid olarak O yeter. O, çok bağışlayan ve çok esirgeyendir (126). Peygamber onların peşine birisini gönderdi, geldiklerinde onlara: Sizler bir şey mi söylediniz? diye buyurdular. Onlar  Evet, ya Resulullah, bizlerden bazıları bizim için hoş olmayan ağır bir söz söyledi. dediler. Resulullah, nazil olan ayeti onlara okudu. Onlar (bunu duyunca) şiddetli bir şekilde ağladılar.

Daha sonra Allah şu ayeti nazil etti: Kullarından tövbeyi kabul eden ve kötülükleri affeden ve işlemekte olduklarınızı bilen O'dur (126). 7. Ayet : Hiç şüphesiz, Allah ve melekleri Peygamber’e salât ederler. Ey iman edenler, siz de ona salât edin ve tam bir teslimiyetle ona selam verin (128). Bunu düşmanlar da biliyorlar ki, bu ayet nazil olduktan sonra halk: Ya Resulullah, biz sana selam vermeyi biliyoruz, fakat salat nasıl olur? diye sordular. Peygamber buyurdular ki, şöyle deyin: Allahumme salli ala Muhammed’in ve Âl-i Muhammed, kema salleyte ala İbrahim'e ve Âl-i İbrahim, inneke Hamidun Mecid.

İmamRıza orada bulunanlara sordu. Ey Cemaat, sizler arasında bu konuda bir ihtilaf mı var?

Ulema : Hayır.

Halife Memun : Bu konuda asla ihtilaf yoktur, bilakis ittifak vardır. Fakat Ehl-i Beyt hakkında bundan daha açıkbir ayet var mı?

İmamRıza : Söyleyin bakalım Yâ-sîn ve’l Kur’an'il Hakim, inneke le minel murselin, ala sıratin mustakim ayetlerinin başında geçen Yâ-sîn kelimesinden kasdedilen kimdir?.

Ulema : Yasin, Muhammed'dir ve bunda hiçbir şüphe yoktur.

İmamRıza : Allah, bu konuda Muhammed ve Âl-i Muhammed'e öyle bir fazilet vermiştir ki, hiç kimse vasfının hakikatine erişemez. Çünkü Allah, Peygamberlerin dışında, başka hiç kimseye selam vermemiştir. Allah buyurmuştur ki: Alemler içinde Nuh'a selam olsun (129). İbrahim'e selam olsun (130). Musa’ya ve Harun’a selam olsun (131). Ama Allah Nuh'un âl'ine selam olsun veya İbrahim’in âl'ine selam olsun. veyahut Musa ve Harun'un âl'ine selam olsun. buyurmamıştır. Sadece Âl-i Yâsîn'e selam olsun. diye buyurmuştur. Yani Muhammed’in Ehl-i Beyt’ine.

Memun: Andolsun ki, bu nükte ve bu izah ve beyan, ancak nübüvvet madeninde olabilir.   8. Ayet :

Bilin ki, ganimet olarak ele geçirdiğiniz şeylerin beşte biri muhakkak Allah'ın, Peygamber'in ve yakınlarınındır... (132).  Allah, kendine ve Peygamber’ine bir pay ayırdığı gibi yakınlara da bir pay ayırdı. İşte bu, Âl (Ehl-i Beyt) ve ümmet arasındaki farktır. Çünkü Allah, Âl'i (Ehl-i Beyt'i) bir mevkide karar kılmış, diğer insanları da ondan aşağıdaki bir mevkide. Kendisi için beğendiğini onlar için de beğenmiştir ve bu konuda onları seçkin kılmıştır. Kendisi ve onlar için beğendiği her fey, ganimet ve diğer şeylerde ilk önce kendisini, sonra Peygamber’i, daha sonra da Peygamber’in yakınlarını zikretmiştir. Nitekim (Humus ayetinde) şöyle buyurmuştur: Bilin ki, ganimet olarak elde ettiğiniz şeylerin beşte biri mutlaka Allah'ın, Peygamber'in ve yakınlarınındır... İşte bu ayet Allah'ın natık kitabında kıyamete kadar onlar için açık bir te'kid ve daimi bir emirdir. Öyle bir kitaptır ki , Batıl , ona önünden de ardından da yaklaşamaz. (Çünkü O) Hüküm ve hikmet sahibi olan ve çok övülen (Allah) tarafından indirilmiştir (133). Ama ayetin ardında zikredilen yetim ve yoksullara gelince; (onların durumları yakınlardan farklıdır, çünkü) yetim baliğ olduğunda humus sahipleri sırasından çıkar ve onun için bir pay olmaz. Yoksul da zengin olduğunda ganimetlerden onun için bir pay olmaz; ganimeti almak da onun için caiz değildir. Ama yakınların payı kıyamete kadar, ister zengin olsunlar, ister fakir, onlar için sabittir. Çünkü Allah ve Resulü'nden daha zengin hiçbir kimse yoktur, bununla birlikte kendisi ve Resulü için ganimetten bir pay ayırmıştır. Kendisine ve Resulü'ne beğendiği şeyi yakınları için de beğenmiştir. Böylece savaş yapılmadan elde edilen mal hakkında da kendisi ve Resulü için istediği şeyi yakınları için de istemiştir. Ganimette olduğu gibi ilk olarak kendi hakkını, sonra Peygamber’in hakkını ve daha sonra da Resulullahın yakınlarının hakkını zikrederek onları Allah ve Resulu'nün ismiyle birlikte ve onların peşinden zikretmiştir.

İtaat konusunda da durum aynıdır. Allah buyurmuştur ki: Ey iman edenler, Allaha itaat edin, Peygambere itaat edin ve sizden olan emir sahibine (Ulü-lemr) itaat edin. (134). Burada da yine ilk önce kendisini, sonra Peygamber’i ve daha sonra da Ehl-i Beyt'i zikretmiştir. Velayet ayetinde de Allah şöyle buyurmuştur: Sizin veliniz, (ve yetki sahibiniz) ancak Allah'tır, O'nun Resulüdür ve inananlardır... (135) Yani Emir-ül Mü’minin Ali’dir. Allah ganimet ve fey'de, kendi payını ve Peygamber’in payını onların payıyla birlikte ve beraber zikrettiği gibi onların velayetini (yöneticilik hakkını) ve Peygamber’e itaati kendisine itaatle birlikte zikretmiştir. Allah'ın,  Ehl-i Beyt'e olan bu nimeti ne kadar da büyüktür. Ama sadaka meselesi geldiğinde; (Allah) kendisini, Resulü'nü ve Resul'ünün Ehl-i Beyti'ni ondan münezzeh kıldı ve şöyle buyurdu: Sadakalar, Allah’tan bir farz olarak yalnızca fakirler, düşkünler, (zekât) işinde görevli olanlar, kalpleri (İslam'a) ısındırılacaklar, köleler, borçlular, Allah yolunda (olanlar) ve yolda kalmışlar içindir’’ ( 136). Bunların arasında Allah, kendisi, Resul'ü ve yakınları için bir pay tayin ettiğini bulabilir misiniz? Münezzeh kılma sırası geldiğinde, kendisini, Resul'ünü ve Resul'ünün Ehl-i Beyt'ini ondan münezzeh kıldı. Münezzeh kılmakla yetinmeyip sadakayı onlara haram kıldı. Çünkü sadaka Muhammed ve Ehl-i Beyt’ine haramdır. Sadaka insanların malının kiri olduğu için onlara helal değildir. Çünkü onlar her çeşit kirden münezzeh kılınmışlardır. Allah onları her çeşit kirden münezzeh kılıp seçtiğinde kendisine beğendiği şeyi onlar için de beğenmiştir; kendisine beğenmediği şeyi onlar için de beğenmemiştir. 9. Ayet : Biz zikir ehliyiz; öyle zikir ehli ki Allah Teâla, kitabında (onların hakkında) şöyle buyurmuştur: Eğer bilmiyorsanız zikir ehlinden sorun (137).

Ulema : Allah bu ayetten Yahudi ve Hıristiyan alimlerini kasdetmiştir.

İmamRıza : Böyle bir şey mümkün mü? O zaman bizi kendi dinlerine çağırırlar ve bizim dinimiz İslam dininden daha üstündür derler.

Halife Memun: Ya Ebul Hasan, bunların sözünün reddinde bir izah ve beyanın (delilin) var mıdır?

İmamRıza : Evet, zikir Resulullah'tır, biz ise zikrin ehliyiz. Talak suresinin şu ayetiyle bu konu açıklığa kavuşmuştur: Ey inanan akıl sahipleri, Allah’tan korkup sakının. Doğrusu Allah, O’nun apaçık ayetlerini size okuyacak bir resul, bir zikir indirmiştir (138). Bu ayetteki zikir Resulullah'tır, biz ise onun ehliyiz. 10. Ayet : Bu ayet Tahrim ayetidir: Anneleriniz, kızlarınız, kız kardeşleriniz... size haram kılındı (139). Söyleyin, Eğer Resulullah hayatta olsaydı benim kızım veya oğlumun kızı veyahut soyumdan gelen kızlarla evlenmesi doğru olur muydu?

Ulema: Hayır, olmazdı.

İmamRıza :    Sizin kızlarınızla nasıl; evlenebilir miydi?

Ulema: Evet evlenebilirdi.

İmamRıza :   Öyleyse bu, bizim O’nun Ehl-i Beyt'i olduğumuza bir delildir, sizin değil. Eğer O’nun Ehl-i Beyt’inden olsaydınız, bizim kızlarımızın O’na haram olduğu gibi sizin de kızlarınız O’na haram olurdu. Demek ki biz onun Ehl-i Beyt’indeniz, siz ise onun ümmetindensiniz. İşte âl (Ehl-i Beyt) ve ümmet arasındaki fark budur. Âl (Ehl-i Beyt) Peygamber'in kendisindendir, fakat ümmet böyle değildir. 11. Ayet : Mü’min suresindeki şu ayettir: Firavun âl'inden (ailesinden) imanını gizlemekte olan mü’min bir adam dedi ki: Siz, benim Rabbim Allah'tır, diyen bir adamı öldürüyor musunuz? Oysa o, size Rabbinizden apaçık belgelerle gelmiş bulunmaktadır... (140). Bu adam Firavun'un dayısı oğluydu. Allah onu, nesebinden dolayı Fıravun’a nisbet etmiştir, dininden dolayı değil. Böylece biz de doğum yönünden Peygamber’in Ehl-i Beyt’i olduğumuz için O’na mahsus kılınmışız, din yönünden ise bütün insanlar gibi sayılmışız. Bu da âl (Ehl-i Beyt) ve ümmet arasındaki diğer bir farktır. 12. Ayet :  Ehline zikri emret ve kendin de ona karşı sabırlı ol (141).  Allah bizi bu özellikle üstün kılmıştır. Çünkü bizi de onunla beraber zikire emretmiştir. Sadece bizi bu özellikle üstün kılmıştır, ümmeti değil. Resulullah bu ayet nazil olduktan sonra 9 ay boyunca her gün zikir vakitlerinde Ali ve Fatıma’ın kapısına gelip şöyle buyuruyordu: Zikire! Allah size rahmet etsin. Allah, Peygamber’in bütün ailesi içerisinde bize yaptığı bu bağışı, peygamberlerin evlatlarından hiçbiri hakkında yapmamıştır. Bu da âl (Ehl-i Beyt) ve ümmet arasındaki diğer bir farktır.

Hamd Alemlerin Rabb'i olan Allah'a mahsustur ve Allah'ın salatı Peygamberi Muhammed'e olsun.

DİPNOTLAR .

108.Sonra biz o kitabı kullarımızdan süzüp seçtiklerimize miras bıraktık. Onlardan da nefislerine zulmeden var, orta yolu tutan var, Allah'ın izniyle hayırlarda ileri geçenler var. İşte bu büyük lütuftur. (Fatır :32)

109. Onlara Adn cennetleri vardır. Onlar oraya gireceklerdir. Orada altın bilezikler ve incilerle süsleneceklerdir. Orada elbiseleri de ipektir. (Fatır :33)

110. Hem vakarınızla evlerinizde durun da önceki cahiliyet devrinde olduğu gibi süslenip çıkmayın. Namazı kılın, zekatı verin. Allah ve Resulü'ne itaat edin. Ey ehli beyt! Allah sizden kiri gidermek ve sizi tertemiz, pampak yapmak istiyor. (Ahzab : 33)

111.Andolsun, Nuh'u ve İbrahim'i elçi gönderdik, peygamberliği ve kitabı bunların zürriyetleri arasına koyduk. Onlardan yola gelen de vardı, ama onlardan çoğu yoldan çıkmışlardı. (Hadid : 26)

112. Nuh Rabbine niyaz edip dedi ki: Ey Rabbim! Oğlum benim ehlimdendi senin vaadin de elbette haktır ve gerçektir. Ve sen hakimler hakimisin. (Hud : 45)

113.Allah: Ey Nuh! O kesinlikle senin ehlin (âilen)'den değildir. Çünkü o salih olmayan bir amelin sahibidir. Hakkında bilgin olmayan bir şeyi benden isteme! Ben, seni, cahillerden olmaktan sakındırırım. (Hud : 46)

114. Gerçekten Allah, Adem'i, Nuh'u, İbrahim soyunu ve İmran soyunu âlemler üzerine seçkin kıldı..Bir zürriyet olarak birbirinden gelmişlerdir. Allah her şeyi işitendir, bilendir. (Ali İmran : 33 / 34)

115.Yoksa onlar, Allah'ın lütuf ve kereminden insanlara verdiği nimetleri kıskanıyorlar mı? Şüphesiz biz, İbrahim ailesine de kitap ve hikmeti vermiştik. Hem de onlara büyük bir mülk ve saltanat ihsan ettik. (Nisa : 54)

116.Ey iman edenler! Allah'a itaat edin, Peygambere de itaat edin ve sizden olan emir sahibine de itaat edin. Eğer herhangi bir şeyde anlaşmazlığa düşerseniz; Allah'a ve ahiret gününe gerçekten inanıyorsanız, onu Allah ve Resulüne arz edin. Bu, daha iyidir ve sonuç bakımından da daha güzeldir. (Nisa : 59)

117.(Önce) en yakın hısımlarını uyar. (Şuarâ : 214)

118.(Ahzab : 33) 110 Numaralı Dip notu.

119.Sana (gerekli) bilgi geldikten sonra artık kim bu konuda seninle tartışacak olursa, de ki: Gelin, oğullarımızı ve oğullarınızı, kadınlarımızı ve kadınlarınızı, kendimizi ve kendinizi çağıralım, sonra da lanetleşelim; Allah'ın lanetinin yalancılara olmasını dileyelim . (Ali İmran : 61)

120. Biz Musa ile kardeşine şöyle vahyettik: Kavminiz için Mısır'da birtakım evler hazırlayın ve evlerinizi kıbleye karşı yapın ve namazı kılın ve müminlere müjde verin. (Yunus : 87)

121. Akrabaya, yoksula ve yolda kalmışa hakkını ver. Bununla beraber malını saçıp savurma (İsra : 26)

122. İşte Allah iman edip salih amel işleyen kullarını bununla müjdeler. Ey Muhammed! De ki: Ben bu tebliğime karşı sizden akrabalıkta sevgiden başka hiçbir ücret istemiyorum. Her kim bir iyilik yaparsa biz onun iyiliğini artırırız. Şüphesiz ki Allah çok bağışlayıcıdır, şükrün karşılığını verir.(Şura : 23)

123. Ey kavmim! Ben sizden herhangi bir mal mülk istemiyorum. Benim mükafatım ancak Allah'a aittir. Ve ben ona iman edenleri kovacak değilim. Onlar elbette Rablerine kavuşacaklar. Fakat ben de sizi cahillik eden bir kavim görüyorum. (Hud : 29)

124. Ey kavmim! Bu iş için sizden bir ücret istemiyorum. Benim ecrim ancak beni yaratana aittir. Artık akıllanmayacak mısınız? (Hud : 51)

125. İşte Allah iman edip salih amel işleyen kullarını bununla müjdeler. Ey Muhammed! De ki: Ben bu tebliğime karşı sizden akrabalıkta sevgiden başka hiçbir ücret istemiyorum. Her kim bir iyilik yaparsa biz onun iyiliğini artırırız. Şüphesiz ki Allah çok bağışlayıcıdır, şükrün karşılığını verir. (Şura : 23)

126. Yoksa, Onu (Muhammed) uydurdu. mu diyorlar? Sen de ki: Eğer onu ben uydurmuşsam Allah'tan bana gelecek cezayı savmaya sizin gücünüz yetmez. O sizin yaptığınız taşkınlıkları daha iyi bilir. Sizinle benim aramda şahit olarak Allah yeter. O çok bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir. (Ahkaf : 8)

127. Kullarının tevbesini kabul eden, kötülükleri affeden ve sizin yaptıklarınızı bilen O'dur. (Şura : 25)

128. Gerçekten Allah ve melekleri Peygambere salât ederler. Ey iman edenler! siz de ona teslimiyetle salât ve selâm edin. (Ahzab : 56)

129. Bütün âlemler içinde Nuh'a selam olsun. (Saffat : 79)

130. Selam olsun İbrahim'e... . (Saffat : 109) .

131. Selam olsun, Musa ile Harun'a. (Saffat : 120)

132. Şunu da biliniz ki, ganimet olarak aldığınız her hangi bir şeyden beşte biri mutlaka Allah içindir. O da peygambere ve ona yakınlığı olanlara, yetimlere, miskinlere ve yolda kalmışlara aittir. Eğer siz Allah'a iman etmiş, hak ile batılın ayrıldığı o gün, iki ordunun karşı karşıya geldiği o (Bedir) günü kulumuza indirdiğimiz âyetlere iman getirmiş iseniz bunu böyle biliniz. Ve biliniz ki, Allah, herşeye kâdirdir. (Enfal : 41)

133. Ona ne önünden, ne de ardından batıl gelemez. O hüküm ve hikmet sahibi, öğülmeye layık olan Allah tarafından indirilmiştir. (Fussilet : 42)

134. Ey iman edenler! Allah'a itaat edin, Peygambere de itaat edin ve sizden olan emir sahibine de itaat edin. Eğer herhangi bir şeyde anlaşmazlığa düşerseniz; Allah'a ve ahiret gününe gerçekten inanıyorsanız, onu Allah ve Resulüne arz edin. Bu, daha iyidir ve sonuç bakımından da daha güzeldir. (Nisa : 59)

135. Sizin asıl dostunuz Allah'tır, O'nun Resulüdür ve zikirlerini yapan, zekatlarını veren ve rükû eden müminlerdir. (Maide : 55)

136. Sadakalar ancak şunlar içindir: Fakirler, yoksullar, o işte çalışan görevliler, müellefe-i kulûb (kalbleri İslâm'a ısındırılacaklar), köleler, borçlular, Allah yolundakiler, yolda kalmışlar. Allah tarafından böyle farz kılındı. Allah her şeyi bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir. (Tövbe : 60)

137. (Ey Peygamber!) Senden önce de, kendilerine vahyettiğimiz erkeklerden başkasını peygamber olarak göndermedik. Eğer bunu bilmiyorsanız Tevrat ve İncil âlimlerine sorun. (Nahl : 43)

138. Allah onlara şiddetli bir azap hazırlamıştır. O halde ey inanan akl-ı selim sahipleri! Allah'tan korkun, Allah size bir uyarıcı gönderdi. Size Allah'ın açık açık âyetlerini okuyan bir elçi (gönderdi) ki inanıp faydalı işler yapanları, karanlıklardan aydınlığa çıkarsın. Kim Allah'a inanır ve yararlı iş yaparsa (Allah) onu, altlarından ırmaklar akan, içinde ebedi kalacakları cennetlere sokar. Allah ona gerçekten ne güzel rızık vermiştir. (Talak : 10 / 11)

139. Size şunları nikahlamak haram kılındı: Anneleriniz, kızlarınız, kız kardeşleriniz, halalarınız, teyzeleriniz, erkek ve kız kardeşlerinizin kızları, sizi emziren süt anneleriniz, süt kızkardeşleriniz ve karılarınızın anneleri, ve kendileri ile zifafa girdiğiniz kadınlarınızdan olan ve evlerinizde bulunan üvey kızlarınız. Eğer üvey kızlarınızın anneleri ile zifafa girmemişseniz onlarla evlenmenizde size bir günah yoktur. Sulbünüzden gelen (öz) oğullarınızın hanımları ile evlenmeniz ve iki kız kardeşi birlikte nikahlamanız da haramdır. Ancak cahiliyyet devrinde geçen geçmiştir. Şüphesiz ki Allah gafur (çok bağışlayıcı) ve çok merhamet edicidir. (Nisa : 23)

140. Firavun ailesinden imanını saklayan bir adam da şöyle dedi: Bir adamı, Rabbim Allah dediği için öldürecek misiniz? Halbuki o size Rabbinizden delillerle gelmiştir. Hem o bir yalancı ise çok sürmez, yalanı boynuna geçer. Fakat doğru ise size yaptığı tehditlerin birkısmı olsun başınıza gelir. Şüphe yok ki Allah aşırı giden bir yalancıyı doğru yola çıkarmaz. (Mü’min : 28)

141. (Ey Muhammed!) Ehline zikir etmelerini emret, kendin de ona sabırla devam et. Biz senden bir rızık istemiyoruz. Seni biz rızıklandırırız. Güzel akibet takva sahiplerinindir. (Taha : 132)

Bir çok kere belirtildiği gibi Hz. Hüseyin, tıpkı dedesi, babası, annesi, abisi gibi komple, dört dörtlük bir insandır. Elbette İmam Hüseyin peygamber değildir. Ancak İmam Hüseyin, yaşamın bütün anlamına sahiptir. Yani güneşten tutalım yıldızlara kadar, dağlardan tutalım nehirlere, çöllere kadar; insan ilişkilerine, insanın maddi-manevi yapısına kadar her şeye hakim ve vakıftı. Söylediği her söz, attığı her adım belli bir bilincin, hesabın, asaletin, geleceğin, ideal insanın protipine göreydi. Aynı asalet, yiğitlik, bilinç ve ideal insan olma Hz. Ali içinde geçerlidir. Zaten İmam Hüseyin bütün bu  zincirin halkası gibi tamamlayıcıdır. Hz. Peygamberden ve Hz. Ali'de  vücut bulan değerlerin temsilcisiydi. Bazıları İmam Hüseyin'in bütünlüğünü göremiyorlar. Hz. Hüseyin'i sadece Kerbela da ki şehadetiyle biliyorlar. Bu eksik bir yaklaşımdır. Kerbela hadisesi İmam Hüseyin'in yaşamındaki doruk noktasıdır. Ancak Kerbeladan öncesi de var. Bu öncesinden de  İmam Hüseyin'in yaşamı yine en ideal olanıdır.

Günümüzde dahi İmam Hüseyin'e bunca ilgi, bağlılık, sevgi, saygı varsa bu sadece İmam Hüseyin'in Kerbela da şehit edilmesiyle açıklanamaz. İmam Hüseyin, Kerbela öncesi ve Kerbela olayı sırasındaki tutarlılığıyla bir bütündür. Tutarlılık, çok kimsenin yaşamında anlamı olmayan bir kavramdır, fakat Hz. Ali ve Hz. Hüseyin gibi yüce şahsiyetlerin yaşamı bu kavram üzerine şekillenmiştir. Bu yüce şahsiyetler sözle-davranışı, teori ile pratiği bütünleştiren şahsiyetlerdir. Bu konuda Kerbela şehidi İmam Hüseyin'in bütün insanlığa hitap eden şu sözleri iyi birer kanıttır. Şöyle sesleniyor İmam Hüseyin insanlığa:
“Şereflice ölmek, şerefsizce, onursuzca yaşamaktan iyidir.”Yine saygıdeğer İmam dünya malına tapan, yaşamını maddi çıkar üstüne kuranları zavallı ve ahmak olarak görüyor. Bu tür kişileri köle olarak nitelendiriyor ve gerçek manada özgürlüğün yolunu gösteriyor. Şöyle diyor sevgili Hz. Hüseyin maddiyatı her Şeyin üstünde tutan ve yaşamın güzelliğini idrak edemeyenler için: “Günesin üzerine doğduğu her şey tüm dünya ve onda bulunanlar, ondaki deniz ve kara, dağ ve çöl, Allah'ı dost edinen ve ilahi yüceliği idrak eden, Allah'ın hakkını tanıyan marifet ehli olan birinin yanında bir gölge gibidir. Dünyaya ve ondakilere değer vermeyen bir özgür insan yok mudur?” Gerçekten var mı böyle özgür insanlar? Ya da insanların çoğunluğu maddenin, geçici heveslerin, iktidarın, hırsın, gücün... köleleri değiller mi? Herkes o mutlak sonla (ölümle) karşılaşacağını bildiği halde neden kölelikte ısrar ediyor bazılarımız? Oysaki ömür çok kısadır. 70-80 yılın uzunluğu nedir ki? Bir nefes almak kadar kısa değil mi 70-80 yıl? Ne acıdır ki insanlar kendilerini kandırıp duruyorlar. Burada elbette her şeyden el etek çekelim manası çıkmasın. Nitekim İmam Hüseyinde böyle bir yaşamın sahibi olmamıştır. Ancak ısrarla vurgulanması gereken, maddiyat için diğer bir çok güzelliğin feda edilmemesi gerektiğidir. Madde olsun. Ama madde insan yaşamını kolaylaştıran olsun. Eğer madde köle ediyorsa insanı bu karşı olunması gerekendir. İnsan maddenin emrinde değil, madde insanın emrinde olmalıdır. Madde amaç değil, araç olmalıdır. Yazık ki insanlar maddeyi amaç haline getirmişler. Yanlış olan budur. Saygıdeğer İmamın sözleri böylesi insanlar içindir. Hz. Hüseyin sözlerine şöyle devam ediyor:“... Kendinizi satmayınız. Hür, özgür insanlar olunuz, kendini satan satıcılardan olmayınız”. İmamHüseyin 'kendinizi satmayınız' diyor. Yazık ki insanlar öyle tamahkar ve madde perestler ki bedenleri ile birlikte ruhlarını da satıyorlar. Değer yargıları, sevgileri, dostları, aşkları... kısacası her şeylerini maddi hesaplar belirliyor. Daha doğrusu maddi kazanç hesaplarının sonucu bütün bunlar oluşuyor. Oysaki değerler, ahlak, dostluk, paylaşım... maddi hesaplar sonucu şekillenemez. Şekilleniyorsa bu artık başka bir şeydir. Dostluk sahtekarlıktır, riyadır, ahlak ahlaksızlıktır, hainliktir, değerler anlamsızdır... Böylesi insanların yönlendirdiği bir toplulukta İmam Hüseyin'in göklere ulaşan ama duymak, bilmek, görmek istemeyen insanlara ulaşmayan gür sesi yankılanmaya devam edecektir. Ta ki insanlar duyana, bilene, görene kadar

                               “ Şerefli, onurlu, anlamlı bir şekilde yaşayın, maddenin kölesi olmayın.”

Eğer kişi kendisinden geçip bir bütün halinde insanlığın selameti için şehitlikte dahil çaba harcıyorsa şüphesiz bu insan büyük bir ruha sahiptir. O kişi sıradanlığı çoktan aşmış, yaşamın bir üst boyutuna varmıştır. Artık onun yaşam anlayışı, olayları-olguları sorgulayışı/analizi çok çok farklıdır.

]]> Wed, 08 Dec 2010 22:59:48 +0100 https://www.izledost.com/articles/read-yigit-olmak-huseyin-olmaktir_120.html https://www.izledost.com/articles/read-imam-huseyin-gonullerin-sultanidir_119.html

Bir çok kere belirtildiği gibi Hz. Hüseyin, tıpkı dedesi, babası, annesi, abisi gibi komple, dört dörtlük bir insandır. Elbette İmam Hüseyin peygamber değildir. Ancak İmam Hüseyin, yaşamın bütün anlamına sahiptir. Yani güneşten tutalım yıldızlara kadar, dağlardan tutalım nehirlere, çöllere kadar; insan ilişkilerine, insanın maddi-manevi yapısına kadar her şeye hakim ve vakıftı. Söylediği her söz, attığı her adım belli bir bilincin, hesabın, asaletin, geleceğin, ideal insanın protipine göreydi.

]]> Wed, 08 Dec 2010 22:58:30 +0100 https://www.izledost.com/articles/read-imam-huseyin-gonullerin-sultanidir_119.html https://www.izledost.com/articles/read-imam-huseyinin-mucadelesi-iktidar-olma-mucadelesi-degildir_118.html

Her yıl dünyanın farklı coğrafyalarında milyonlarca insan Muharrem ayında İmam Hüseyin'i ve Kerbela`da şehit olan dostlarını anar. Aradan asırlar geçmiş olmasına karşın halen önemiyatından bir değer kaybetmeyen İmam Hüseyin'in Kerbela çölünde şehit edilmesi bir çok sosyoloğun, etnoloğun, antropoloğun ilgi alanı olmaya devam ediyor. Cevabı verilmek istenilen ana soru şudur: “Nasıl oluyor da 1300 yıl önce yaşanmış bir olayın etkileri günümüzde de varlığını sürdürüyor?”

]]> Wed, 08 Dec 2010 22:55:34 +0100 https://www.izledost.com/articles/read-imam-huseyinin-mucadelesi-iktidar-olma-mucadelesi-degildir_118.html https://www.izledost.com/articles/read-ondort-masum-i-pak_116.html

Henüz çocuk yaşta iken zalimce katledilen ondört çocuğun adıdır. Ondört Masum Pak, arılığın, masumluğun, saflığın sembolüdürler. Ondört Masum Pak, Alevi toplumu için masumiyetin temsilcileri olmaları ile günlük yaşam içinde dahi anılırlar. Ondört Masum Pak, Ehlibeyt ve Oniki İmamlar’ın evlatlarıdırlar.

Ondört Masum-ı Pakların isimleri ve şehadetleri:

 

 

]]> Wed, 08 Dec 2010 22:51:28 +0100 https://www.izledost.com/articles/read-ondort-masum-i-pak_116.html https://www.izledost.com/articles/read-ehlibeyt-haklidir-alevilik-alevi-islam-musluman_115.html

İnançsal manada yaşadığımız (baskıların, katliamların, zulümlerin....) ve yaşamımızın bir çok yönden sıkıntılı geçmesinin en önemli sebebi; Ehlibeyte yapılan haksızlıklardır. Ehlibeyte yapılan haksızlıkların ceremesi günümüze kadar sürdü ve gelecekte de sürecek. Bunun böyle algılanması gerekiyor. Öyle basite indirgeyerek ve “tarihte kalmış bir olay” olarak yorumlamak gerçekçi değil.

]]> Wed, 08 Dec 2010 22:48:06 +0100 https://www.izledost.com/articles/read-ehlibeyt-haklidir-alevilik-alevi-islam-musluman_115.html https://www.izledost.com/articles/read-hz-muhammed-nurdur_114.html

Hz. Muhammed gerçeğini ozanın şu mükemmel sözleri önemine uygun şekilde açıklıyor: “Alemlere nur doğdu, Muhammed doğduğu gece”. Hz. Muhammed, gerçek manasıyla alemlere nurdur. İstenildiği kadar bu gerçek çarpıtılsın, tahrif edilsin, yok edilmeye çalışılsın... Biz inanıyoruz ki; Hz. Muhammed’in nuru dünya dönene dek -bütün karartma çabalarına rağmen- dünyayı nurlandırmaya devam edecektir.

 

 

 

---

Hz. Muhammed, Cebrail’in kendisine bildirdiği ilk vahiyle yola koyuldu. Yıllarca bütün zorluklara rağmen insanlığı
La ilahe illallah (Allah’tan başka ilâh yoktur) inancını kabul etmeye çağırdı. Aradan asırlar geçmiş ama bizce bu çağrı güncelliğini koruyor. İnsanlar sözde Allah’tan başka ilâh olmadığına şahadet getiriyorlar. Ancak pratikte bu ilâhın yerini maddiyat alıyor. Belki bazıları abarttığımız sanısında olabilirler. Fakat işin özü bu çağrının devam ettiği gerçeğidir. İnsanlar, Hz. Muhammed dönemindeki gibi putlara tapmıyorlar ama başka şeyleri putlaştırmışlar. Bu putlaştırma somut olmadığından, bizlerinde anlatımları anlaşılmayabiliniyor. Gerçek olan; insanların günümüzde nefislerinin, hırslarının, ihtiraslarının, bencilliklerinin... esiri olduğu gerçeğidir. Bu doyurulamayan ihtiraslar zamanın modern putlarıdır. Putların olduğu yerde de Muhammedî davette olacaktır. Muhammedî davetin bilinmesi, tanınması, anlaşılması, kavranması için de Hz. Muhammed’in bilinmesi gerekmektedir. Hz. Muhammed, çoklarının yaptığı gibi dar bir çerçevede, at gözlüğü bakışla, salt bir yönüne ağırlık verilerek bilinemez, kavranamaz.

Hz. Muhammed’i anlamak istiyorsak, onu bir bütün olarak kavramaya çalışmalıyız. Dogmatik, yüzeysel, biçimsel bir yaklaşımla ele alırsak eksik bir kavrama sahip oluruz. Hatta salt inançsal yönden tanımaya çalışırsak yine eksik olur. Hz. Muhammed’i bir bütün olarak tanımaya çalışmalıyız. Sosyolojik, toplumsal, tarihsel, psikolojik... ve tabii ki inançsal yönüyle. Böylece sağlıklı bir sonuca ulaşmış oluruz. Eksik, yanlış bir tanıma, Hz. Muhammed’e hakaret olarak kabul edilmelidir. İyi niyetli dahi olsa Hz. Muhammed’in kutsallığına, yüceliğine zarar vermek kabul edilemez.

Hz. Muhammed, yüce ahlâkın, erdemin, insaniyetin, güvenilirliğin, paylaşımın, yiğitliğin, bilgeliğin, asaletin... temsilcisidir.

Son peygamber olması dolayısıyla da diğer peygamberlerdeki güzellikler onda somutlaşmıştır. Bu manada her şeyiyle tamdır.

Hz. Muhammed’i kısa bir makale ile anlatmaya çalışmak imkânsız. Bizlerin yapmaya çalıştığı, Hz. Muhammed’in doğru anlaşılması gerektiğidir. Hz. Muhammed’i anladığımızda yaşamımızın manası farklılaşır. Tekrar belirtelim ki; Hz. Muhammed’i bazı sınırlarla sınırlamak Hz. Muhammed’e hakarettir. Hz. Muhammed’e yanlış, yalan söylemler isnat etmek büyük günahtır. Hz. Muhammed’i dünyevi ihtiraslara araç yapmak büyük günahtır. Hz. Muhammed’in peygamberliği insanlara doğru yolu göstermek, insanların dünyada ve ahirette saadete ulaşmaları içindir. Bu manada insanın dünya ve ahiret mutluluğu esastır. İnsana zarar veren her düşünce, eylem Muhammedî mesaja zıttır. Belirttiklerimizi Teslim Abdal’ın bir deyişiyle noktalayalım:

• Canım kurban olsun dost
• Senin yoluna
• Adı güzel kendi güzel
• Muhammed
• Söyler misin cümle âlem
• Dilinde
• Adı güzel kendi güzel
• Muhammed
• Sen bir peygambersin
• Şeksiz gümansız
• Sana inanmayan
• Dinsiz imansız
• Teslim Abdal ne eyler
• Dünyayı sensiz
• Adı güzel kendi güzel
• Muhammed

]]> Wed, 08 Dec 2010 18:40:40 +0100 https://www.izledost.com/articles/read-hz-muhammed-nurdur_114.html https://www.izledost.com/articles/read-ehlibeyt-ehlibeyt-hz-muhammed%e2%80%99in-ailesi-demek_113.html  

Anlam olarak Ehlibeyt Hz. Muhammed’in ailesi demek. Bu aile Hz. Muhammed, Hz. Ali, Hz. Fatma, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin’den oluşmaktadır.

 

 

 

 

 

---

Alevi inancının temelini Ehlibeyt sevgisi ve bağlılığı oluşturuyor. Ehlibeyt’in kutsallığı ve masumluğu Kuran’da şöyle geçiyor:

Ahzap suresi 33. Ayet

"Ey Ehlibeyt, Tanrı sizi her türlü kirden arındırdı ve sizin tertemiz kalmanızı diler".

Yine sevgili Peygamberin Ehlibeyt için söylediği hadisler var. İşte bu hadislerden bir kaçı:

• Kuran ve Ehlibeyt ikizdir.
• Ey halk, biliniz ki bende insanım. Allah’ın daveti bana yakında gelecektir. Bende onu kabul edeceğim. İşte ben size iki mühim ve en değerli emaneti miras bırakıyorum. Bunlardan birincisi Kuran, ikincisi benim Ehlibeyt’imi. Allah’ın huzurunda size Ehlibeyt’imi tavsiye ediyorum. Allah’ın huzurunda size Ehlibeyt’imi tavsiye ediyorum. Allah’ın huzurunda size ehlibeytimi tavsiye ediyorum.
• Bana ve Ehlibeyt’ime Selatü selam getirmeyenin duası kabul olmaz.
• Benim şefaatim, ümmetimden Ehlibeytimi sevenleredir.
• Ehlibeytim Nuh un gemisine benzer, ona sarılan ebedi kurtuluşa erer. Kim binmezse helâk olur.
• Ey insanlar, Allah’ı kendi nimeti ile sizi beslediği için seviniz. Beni de Allah’a olan muhabbetinizle seviniz. Ehlibeyt’imi de bana olan muhabbetle seviniz.
• Her şeyin bir esası, bir temeli vardır. Dinin esası da Ehlibeytimdir ve onlara muhabbettir.
• Ehlibeyt’ime eziyet eden, Allah’a eziyet eder.

Bütün bu hadislerden anlaşılacağı üzere Hz. Peygamber ümmetine Ehlibeyti’ne uymayı emretmiştir. Ama maalesef ümmetinden bazıları dünya malına tamah gösterip Ehlibeyt’e  her türlü düşmanlığı yaptılar. Hz. Hasan’ı zehirlediler, Hz. Hüseyin’i Kerbela’da şehit ettiler. Ama sevgili peygamber olacakları görmüş ve ümmetine şöyle seslenmiştir:

"Yahudiler 71 fırkaya bölündüler, Hıristiyanlar 72 fırkaya bölündüler, sizlerse (Müslümanlar) 73 fırkaya bölüneceksiniz. Ama bu 73 fırkanın içinde sadece bir tanesi doğru yolu bulacaktır. O da benim Ehlibeyt’ime uyanlar olacaktır."

Fazla söze gerek yok. Her şey ortada. Ehlibeyt’e muhabbet ve bağlılık ibadettir.

]]> Wed, 08 Dec 2010 18:02:51 +0100 https://www.izledost.com/articles/read-ehlibeyt-ehlibeyt-hz-muhammed%e2%80%99in-ailesi-demek_113.html https://www.izledost.com/articles/read-hz-fatma-fatma-ana-hz-fatima_112.html  

Hz. Fatma’yı tanımlarken şu belirtilenler az gelir. Hz. Fatma, hayırlı bir evlat, sadık bir eş, mükemmel bir anne ve iyi bir mümin. Bütün bu sıfatlar; hayırlı, iyi, mükemmel, sadık Hz. Fatma’yı anlatmaya, tanıtmaya, tanımlamaya yetmez. Hz. Fatma İslam tarihinde önemi yadsınamayacak bir kişidir. O her zaman iyi örneklerle anıldı.

Hz. Fatma'nin sandigi

 

 

---

 

Hz. Fatma, Hz. Peygamberin kızıdır (doğumu 609, hakka yürümesi 633). Hz. Ali’nin eşidir ve Hasan ile Hüseyin’in annesidir.

Hz. Fatma babasının vefatından kısa bir süre (75 gün) sonra vefat etmiştir. Çok genç yaşında hakka yürümesine rağmen, o hep saygıyla anıldı. Anılmaya devam ediliyor. Hz. Fatma’nın genç yaşta vefat etmesinin sebebi, kendisine ve ailesine yapılan haksızlıklardır. Fedek hurmalığı olayı, Hz. Fatma’yı büsbütün yıkmıştır. Hz. Muhammed’in sağlığında Hz. Fatma’ya ve ailesine gösterilen saygı ve hürmet, peygamberin vefatından sonra kine dönüştü. Hz. Fatma masumdu. Gerçek anlamıyla kutsaldı.

Hz. Fatma’ya yapılan haksızlıklar tarih boyunca onun soyuna karşı sürdürüldü. Hz. Fatma, Aleviler açısından kutsal bir insandır. Her şeyden önce anadır. Alevilikte "Ana" kavramı saygıyı, saygınlığı ifade ediyor. Dolayısıyla da Fatma Ana’yı temsil ediyor.

]]> Wed, 08 Dec 2010 17:55:16 +0100 https://www.izledost.com/articles/read-hz-fatma-fatma-ana-hz-fatima_112.html https://www.izledost.com/articles/read-hz-muhammed-yasami-hz-alinin-babasinin-yaninda-yetisdi-ebu-talip_111.html  

Hz. Muhammed, 570 yılında Mekke’de doğdu. Ailesi Kureyş kabilesindendi. Hz. Muhammed’in babası Abdullah o henüz doğmadan ölmüştü. Annesi Amine (Emine) de altı yaşındayken ölünce çocukluğu dedesi Abdülmuttalib sonra da amcası Ebu Talip’in yanında geçti. (Bu arada belirtmek gerekir ki; Ebu Talip Hz. Ali’nin babasıdır.)

 

 

 

 

---

 

Hz. Muhammed ticaretle uğraşan Ebu Talip ile beraber Suriye ve Yemen de dahil olmak üzere bir çok yere gitti. Bu arada kervanlar sahibi olan Hz. Hatice ile evlendi. Bu evlilikte Hz. Fatma doğdu. Bilindiği gibi Hz. Fatma, Hz. Ali ile evlendi ve böylece peygamberin soyu sürdü.

Hz. Muhammed ticaret yaşamında bir çok yeri gezip görmüş ve Arap yarımadasının toplumsal yapısını yakından tanımıştı. Hz. Muhammed ticaretle zenginleşen Mekke’de gördüğü adaletsizliklerden bunalmış ve ticaretten uzaklaşmıştı. 605 yılında ve izleyen yıllarda sık sık toplumdan uzaklaşıp Nur dağına çıkıp Hıra mağarasında tek başına kalmaya, düşünmeye başlamıştı. Bu durum yaklaşık 5 yıl kadar sürdü. Ve günlerden bir gün Tanrının meleklerinden Cebrail Hz. Muhammed’e ilk ayetleri bildirdi. Hz. Muhammed bunların ne anlama geldiğini bilmiyordu. Daha sonraları bunların Vahiy olduğunu öğrendi. Cebrail bir süre görünmedi. 613 yılında yeniden gelmeye başlayan ayetler peygamberliğini insanlara duyurmasını buyuruyordu. Hz. Muhammed’e ilk inananlar Hz. Ali ve eşi Hz. Hatice`ydi. Ama putlara tapan Mekkeliler Hz. Muhammed’e inanmadılar. Hz. Muhammed’e inananların sayısı hızla artmaktaydı. Bu durum zengin Mekke’lileri tedirgin etmeye başlamıştı. Çünkü Hz. Muhammed çok tanrıcılığı (putperestliği) ve onun etrafında gelişen adaletsizliği reddediyordu. Ve Müslümanlık bütün kötülüklere karşı en güzel seçenekti. Mekke’nin ileri gelenleri Hz. Muhammed’i peygamberliğinden  vazgeçirmeye çalıştılar. Vazgeçiremeyince de baskıya ve şiddete başvurdular. Bunun üzerine Hz. Muhammed Müslümanların daha güvenlikli yerlere göç etmelerine izin verdi. 615’te bir bölüm Müslüman Habeşistan’a (Etiyopya) gittiler. Hz. Muhammed ve yakın çevresi mücadelelerini Mekke’de sürdürmeye devam ettiler. 619’da Hz. Muhammed’in en büyük destekçileri Ebu Talip (Hz. Ali’nin babası) ve eşi Hz. Hatice vefat edince baskılar artmaya başladı. Hz. Muhammed Medine halkından gelen davet üzerine Medine’ye Hicret (göç) etti. Hicret (göç) denilen bu olay İslam takvimi olan Hicri takviminin de başlangıcıdır.

Ama Mekkeliler gel işen İslamiyet’ten hoşnut değillerdi. Bu yüzden de Hz. Muhammed’e karşı bazı Arap kabillerini kışkırtıyorlar ve onların Hz. Muhammed’e saldırmalarını örgütlüyorlardı. Buna karşın Hz. Muhammed’de Müslümanları örgütleyerek onları savaşa hazırlıyordu.

Bu savaşların en önemlileri şunlardır:

Bedir 624, Uhud 625, Hendek 627,  Hz Muhammed bütün bu savaşlardan zaferle çıktı.

630 yılının ocak ayında Hz. Muhammed Mekke’ye girdi. Kentteki bütün putları yok etti. Mekkeliler için af ilân etti. Hz. Muhammed bundan sonra Müslümanlara direnen kabilelere karşı harekete geçti. Bundan sonra Arabistan yarımadasında yaşayanların çoğu Müslüman oldular. Hz. Muhammed 632’de ilk ve son kez hac ziyaretinde bulunduktan sonra (ki buna veda haccı da denilir) Medine’de hakka yürüdü.

Hz. Muhammed’in  Hz. Ali ve Ehlibeyt için söyledikleri

 Bazı Alevi düşmanları, Alevilerin Hz. Muhammed’i peygamber olarak kabul etmediklerini propaganda ettiler. Oysaki gerçek bunun zıttı dır. Aleviler tarih boyunca ve günümüzde Hz. Muhammed’i peygamber olarak kabul ettiler. Alevilerde Hz. Muhammed’e bağlılık tartışılmaz. Aleviler Hz. Muhammed’i İslamın peygamberi  olarak kabul ederler ve ona inanırlar. Aleviler peygamberin soyuna yapılanları her ibadet edişlerinde lânetlerler. Ve bu anlamıyla peygambere bağlılıklarını dile getirirler. Ama bazıları peygamberden şefaat umarken onun biricik torunlarına ve Ehlibeyti’ne yapılanları görmezlikten gelirler. Bu da bir ikiyüzlülüğün, sahtekârlığın Emevilerden başlayarak günümüze geldiğini gösteriyor.

Aşağıda Hz. Muhammed’in Hz. Ali ve Ehlibeyt için söylediklerinden bir kaçını yazacağız. Ama ne acıdır ki; Yezitler, Muaviyeler ve onların günümüzdeki temsilcileri bunları yok saymaya devam ediyor. Onlar Hz. Ali ve Ehlibeyt gerçeğini, haklılığını inkâra devam ediyorlar.

H z. Peygamberin çeşitli zamanlarda ve çeşitli vesilelerle söylediği bir kaç hadis:

 

• Ya Ali, benim Ehlibeytim Nuh un gemisine benzer. O gemiye binen kurtulur. Ve kim Ehlibeytime buğz ederse helak olur.
  
  
• Ben ilmin şehriyim, Ali kapısıdır. İlmi isteyen kapıya gelsin.

 

• Ya Ali, mümin sana buğz etmez, münafık ise seni hiç sevmez.
  
  
• Ali, müminlerin dilediği ve uyduğu kişidir. Mal ise münafıkların dilediği şey.
  
  
• Ey Allah’ın kulları, bu Ali’nin kanı benim kanımdır, teni benim tenimdir ve canı benim canımdır. Her kim bu Ali’yi severse, beni sever beni seven de Allah’ı sevmiş olur. Ali’ye kim düşmanlık ederse bana düşmanlık etmiş olur.
  
  
• Kuran ve Ehlibeyt ikizdir.
  
  
• Hayatım gibi yaşamak isteyen Ali Veli edinsin.
  
  
• Ya Ali, sen benim dünyada ve ahrette sancaktarımsın.
  
  
• Ali’yi anmak ibadettir.
  
  
• Ey halk! Biliniz ki; ben de insanım. Allah’ın daveti bana yakında gelecektir. Ben de onu kabul edeceğim. İşte size ben iki mühim ve en değerli emaneti miras bırakıyorum. Bunlardan birincisi Kuran, ikincisi benim Ehlibeytim. Allah’ın huzurunda size Ehlibeytimi tavsiye ediyorum. Allah’ın huzurunda size Ehlibeytimi tavsiye ediyorum. Allah’ın huzurunda size Ehlibeytimi tavsiye ediyorum, buyurdu. Bu yazdıklarımız sevgili peygamber tarafından söylenmiş olan hadislerden sadece bir kaçı. Bunlar Hz. Ali gerçekliğini ve Ehlibeyt haklılığını gösteren en büyük kanıtlardır.

]]> Wed, 08 Dec 2010 17:44:12 +0100 https://www.izledost.com/articles/read-hz-muhammed-yasami-hz-alinin-babasinin-yaninda-yetisdi-ebu-talip_111.html https://www.izledost.com/articles/read-imam-muhammed-mehdi-on-ikinci-imam-12-imam_110.html  

On ikinci imam Muhammed Mehdi 869 yılında doğdu. On ikinci imam Muhammed Mehdi’nin doğacağı, hadislerle daha önceleri söylenmişti.

 

 

 

 

---

Bunun farkında olan Abbasiler, İmam Hasan Askeri’yi sürekli gözetim altında tuttular.İmam Muhammed Mehdi bu sebeplerden dolayı gizlenmek zorunda kaldı. Buna “Gaybet-i Suğra” yani küçük gizleniş, kaybolunuş denir. Bu sürenin ne kadar olduğu rivayet. İmam Muhammed Mehdi, bu süre zarfında sadece ashabıyla konuşur. İkinci gizlilik ve kayboluş dönemi ise günümüze dek sürmektedir. Buna “Gaybet-i Kübra” yani büyük gizleniş denir. Bu inanca göre on ikinci imam Muhammed Mehdi, haksızlıklara, kötülüklere, zalimliklere karşı ortaya çıkacaktır.

 

İslam tarihinde sadece Aleviler için değil, Ehli Sünnet cemaati için de en çok tartışılan konuların başında Mehdilik konusu gelir. Nitekim tarih boyunca ve günümüzde de bir çok kişi Mehdilik iddiasında bulunuyor.

Bir çok hadiste geçtiği gibi, kıyametten önce İmam Muhammed Mehdi gelecektir ve haksızlıkları giderecektir. Bu konuda oldukça kafa karıştırıcı yayınlar, söylemler, rivayetler mevcut. Bunlara pek rağbet edilmemesi gerektiği kanısındayız. Bilinmesi gerekenleri kısaca özetlemeye çalıştık. ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

12. İMAM Hz. MUHAMMED MEHDİ

İmam Mehdi, Kâim, Hüccet, Bakıyyetullah ve Sahibi Zaman, lakabıyla da tanınan İmam Muhammed Mehdi, İmam Hasan- ül Askeri’nin oğludur. Babasının şehit edilmesinden sonra onun vasiyeti ile 12. İmam oldu. Annesinin adı, Hz. İsa’nin havarisi Şum’un neslinden olan Rum Kayseri’nin oğlu Yuşa’nın kızı Saykal veya Susen adı ile de bilinen Nergis’dir. Başka bir kaynağa göre de annesi bir Cariyedir.  Muhtemelen 30 Temmuz 869 tarihinde bir Cuma günü Irak / Samara’da dünyaya geldi. İmam Mehdi rivayetlere göre Samara’da bir mağaraya girerek sır oldu.

Rivayete göre İmam Mehdi’nin doğumu ile birlikte bir çok kerametler (mucizeler) gerçekleşir. Doğduğunda babası onu sol elinin üzerinde oturttu ve sağ eliyle de arkasından tutarak “Konuş” dedi. Bunun üzerine Hz. Mehdi konuşmaya başladı ve:(151) Allah birdir, Muhammed onun elçisidir. Allahın rahmeti onların üzerinde olsun’’ dedi. Sonra Hz. Ali ve diğer İmamlara salavat (152) getirdi. İktidarın İmamlara karşı düşmanlık niyetleri bilindiğinden İmam Mehdi’nin doğumu bir süre gizli tutuldu. Bunun nedeni Abbasi Halifelerin Ehli Beyt düşmanlığı o noktaya varmıştı ki, Hz. Hüseyin’in türbesi yıktırılmış ve türbe ziyaretini önlemek için o bölgeye giden yollarda karakollar oluşturmuş ve askerleri Hz. Hüseyin’in mezarını ziyaret eden birisini bulsalar hemen yakalıyor, öldürüyor veya ağır işkencelere tabi tutuyorlardı” (153). Ehl-i Beyt’e karşı olan baskı o dereceye varmıştı ki, tanınmış kimseler dahi zalim Abbasi yöneticilerinin korkusundan kızlarını Ehl-i Beyt soyundan gelen gençlere vermekten sakınıyorlardı.

Örneğin Hz. Ali’nin soyundan olan Muhammed bin Salih adlı kişi, İbrahim bin Müdebbir İsa bin Musa Cehrumi’nin kızıyla evlenmek istediğini ona bildirdiğinde İsa bu isteği reddederek şöyle dedi: “Allah’a yemin ediyorum ki senin soyunu tanımadığın için seni reddetmiyorum; çünkü bu soydan daha üstün bir soy tanımıyorum. Bu yüzden bu akrabalık herkes için bir iftihardır. Ama kendi can ve malım hususundan Mütevekkil ve oğlundan korkuyorum.” (154) 

İmam Mehdi ile ilgili çok geniş kesimler çeşitli fikirler yürütürler. İmam Mehdi’nin kıyamet habercisi olduğunu yorumlayan ve buna inanan insanlar olduğu gibi, onun gelişi ile dünyanın yanlış siyasi politikalardan ve onların etkilerinden kurtulacağını, dünyaya hak ve hukukun egemen olacağını, zalimin artık zulüm yapamayacağını, mazlumun ahının alınacağını, haksız yere artık kan dökülmeyeceğini, dünyanın bir nevi sömürüsüz ve sancısız bir yaşam yeri olacağını, dünyanın bir nevi güllük ve gülistanlık haline dönüşeceğine inanırlar. Elbette herkes tüm yazdığımız ve kategorize ettiğimiz boyutta geniş bir açılım gözetmezler. Ancak buna benzer bir beklenti içerisinde olacağını da unutmamak gerekir. Gerçi, İmam Mehdi’yi kıyametin habercisi olarak algılayan ve ona inanan geniş bir kesim, kıyamet habercisi olarak Allah tarafından çeşitli görevler için yaratılmış 5 büyük melekten biri olan, düdüğü ile kıyameti başlatacak olan ‘’İsrafil’’ adlı meleğin aslında bu iş için görevlendirdiği konusunda bir ikircim de yaşarlar. Bu vesile ile üzerinde henüz tam bir bütünlük arz etmeyen bu konu hakkında daha fazla yorum ve açılım yapmanın uygun düşmediği kanaatindeyiz.

Aleviler ise bu konuda genellikle İmam Mehdi’yi kıyamet habercisi olmaktan ziyade, kurtuluş ve adalet habercisi olarak inanır ve algılarlar. 12 İmamlara bağlılık ve onu İslam inancının / öğretisinin bir parçası olarak görmeyen ve bu konuda Alevilerle aralarında ciddi bir fikir (inanç) farklılığı yaşıyan Sünni kesimi ise İmam Mehdi konusunda genellikle Aleviler gibi düşünürler. Sünni kesimin, diğer İmamları atlayıp sadece İmam Mehdi’nin gelişi konusunda Alevilerle örtüşen / uzlaşan inanç taşımaları olumlu görülmekle birlikte, İmam Mehdi’nin geldikten sonra oluşacağı dünya ve yaşam alanı konusunda, başka deyimle yeni oluşum alanı ve biçimi konusunda aralarında ciddi bir farklı beklenti olduğunu da eklememiz gerekir. Bir kısım Sünni insanın söz konusu Mehdi’nin kimliği konusunda da Alevilerin Mehdi’sini kast etmediklerini belirtmekte yarar var. Diğer bir deyimle Alevilerin Mehdi’si, Ehli Beyt soyundan gelen, 11. İmam olan Hasan – ül Askeri’nin oğlu olan ve Samara’da bir mağaraya girip SIR olan, gün ve saati geldiğinde tekrar gelecek olan 12. İmam, Muhammed Mehdi’dir. Aleviler bunun dışında bir Mehdi’yi tanımaz ve inanmazlar. Sünnilerin Mehdi’sinin ise, Sünni inanç alanının bekledikleri ve inandıkları Mehdi’yi tarif etme konusunda bu kadar net tanımla(ya)madıkları zaman zaman görülmektedir.

Anadolu’da yaşayan Hristiyanların, aynı beklenti konusunda Mehdi olarak Hristiyan inancına göre göğe çekilen Hz. İsa’yı tarif ettiklerini, buna isim olarak Mesih dediklerini, bir kısmın da Mehdi ve Mesih’in birlikte gelecekleri biçiminde inançları vardır. Elbette onların, gelecek olan Mesih veya Mehdi’den beklentilerinin de farklı olacağını eklemekte yarar var.

Alevilerin böyle inanmalarını gerektiren bir kaç Hadis ve alıntıya yer verelim.  

 Ebu Nazre’den aktarılmıştır. ’’Cabir bin Abdullah’ın yanında oturuyorduk….. Resulullah buyurdu ……“Ümmetimin sonunda bir halife olacak, o malı saymadan serpercesine dağıtacaktır. (155)

 İbn-i Abbas’tan aktarılmıştır : Resulullah buyurdu: “Allah bu dini Ali ile başlattı. Ali katledilince, bozulacak ve onu Mehdi’den gayri hiç kimse doğrultamayacaktır.” (156)

 İbn-i Abbas’tan aktarılmıştır: Resulullah buyurdu. “Bir ümmet ki, ben onun başında, İsa onun sonunda ve Mehdi de onun ortasındadır, nasıl helâk olabilir?” (157)

 Abdullah bin Haris bin Cazi Zabidi’den aktarılmıştır : Resulullah buyurdu: “Doğudan bir grup insan çıkacak ve Mehdi için ortamı hazırlayacaklardır.” (158)

 İmam Sadık buyurdu ki: Halk imamlarını yitirecek, ama o hac mevsiminde hazır olacak ve halkı görecek, halk ise onu görmeyecektir. (159)

 Esbağ bin Nebate’den akatarılmıştır. Emir’ül-Müminin Ali’nin huzurlarına gittim, düşünceye daldığını ve parmaklarıyla yeri kazdığını görünce: Sizi düşünceli görüyorum dedim, yere rağbetiniz mi var? dedim. İmam: “Hayır vallahi, hiçbir zaman yere ve dünyaya rağbet göstermedim. Dünyaya benim soyumdan gelecek 11. evlâdım hakkında düşünüyorum. O Mehdi’dir, zulüm ve küfürle dolu olan yeryüzünü adaletle, eşitlikle dolduracak; onun bir gaybet dönemi olacaktır ki insanlar o dönemde şaşkınlık içinde olacaklar; kimileri bu dönemde sapar, kimileri de hidayet bulur.” dedi. (160)

 Resulullah buyurdu: “Mehdi benim soyumdandır; ismi benim ismim ve künyesi benim künyem, şekli benim şeklim, tavrı benim tavrımdır, halkı benim dinime teşvik ve Rabbimin kitabına davet eder. Ona itaat eden bana itaat etmiştir ve ona muhalefet eden bana muhalefet etmiştir, onun gaybetini inkâr eden beni inkâr etmiştir.” (161)

 Abdurrahman bin Selit’ten aktarılmıştır. ‚’İmam Hüseyin buyurdu ki: “12 hidayet imamı bizdendir; ilki Ali bin Ebu Talip’tir; sonuncusu ise 9. evlâdımdır. Hak üzere kıyam edecek olan odur. Yeryüzü öldükten sonra, Allah onun vasıtasıyla tekrar onu ihya edecektir ve müşrikler istemese de Allah hak dini diğer dinlere muzaffer kılacaktır. Onun gaybete çekildiği dönemde bazı kavimler mürtet olacak, bazıları ise dine bağlı kalacaktır; onlara eziyetler olacak ve onlara denilecek ki: ‘Eğer doğru söylüyorsanız, bu vaat ne zaman vuku bulacaktır?’ Biliniz ki, onun gaybetindeki eziyetlere ve tekziplere sabretmek, Resulullah ile beraber kılıçla cihad etmek gibidir.” (162)

 Salih bin Ukbe babasından, o da İmam Muhammed Bâkır’dan, o da babaları vasıtasıyla Resulullah’dan nakletmektedir: “ Mehdi benim evlâtlarımdandır, onun gaybet dönemi olacaktır. Bu dönemde ümmetten birçoğu delâlete düşecektir. O, peygamberlerin nişaneleriyle gelecek, yeryüzü zulüm ve haksızlıkla dolduğu gibi onu adalet ve eşitlikle dolduracaktır.”  (163)

 Hasan bin Halid’den aktarılmıştır, İmam Ali Rıza buyurdular: “Benim 4. evladım….  Allah onun vesilesiyle yeryüzünü bütün zulüm ve haksızlıklardan temizleyecektir. Halkın, doğumunda tereddüt ettiği gaybet sahibi odur. O, zuhur ettiğinde yeryüzü Rabbinin nuru ile aydınlanacak, halkın arasında adalet ölçüsünü kuracak, böylece hiç kimse başkasına zulmetmeyecek ve yeryüzü ona itaat edecektir……..’ Bu konuda Ayette şöyle geçer: ‘Eğer istersek onlara gökten bir ayet nazil ederiz de hepsinin boynu onun karşısında eğilir.’ (164) ‘Yakın bir mekândan bir münadi, o gün nida eder ve onlar da o hak sesi duyarlar. İşte o gün huruç günüdür. Yani oğlum Kaim Mehdi’nin huruç günüdür.” (165)

İslam Şii kaynaklarına göre İmam Mehdi :

1- “İmamlar on iki tanedir” diyen Hadis sayısı: 271.

2- “İmamların sayısı, İsrail Oğulları’nın nakîblerininin (başkanlarının) sayısı miktarıncadır” diyen Hadis sayısı: 40.

3- “On iki imamın ilki,  Hz. Ali’dir” diyen Hadis sayısı: 133.

4- “On iki imamın ilki Hz. Ali, sonuncusu ise Mehdi’dir” diyen Hadis sayısı: 91.

5- “İmamlar on iki tanedir; onların sonuncusu  Mehdi’dir” diyen Hadis sayısı: 94.

6- “İmamlar on iki tanedir; onlardan dokuzu İmam Hüseyin’in evlâtlarındandır” diyen Hadis sayısı: 139.

7- “İmamlar on iki tanedir; onlardan dokuzu İmam Hüseyin’in evlâtlarındandır; dokuzuncusu ise onların Kaimidir” diyen Hadis sayısı: 107.

8- On iki imamın isimlerini açıklayan Hadis sayısı: 50.

9- Mehdi’nin zuhurunu müjdeleyen Hadis sayısı: 657.

10- “Mehdi, Ehl-i Beyt’tendir; Mehdi’nin ismi, Resulullah’ın isminin ve künyesi de onun künyesinin aynısıdır” diyen Hadis sayısı: 389.

11- “Mehdi, insanlar arasında Resulullah’a en çok benzeyen kimsedir” diyen Hadis sayısı: 48.

12- Mehdi’nin yüz ve boyunu tarif eden Hadis sayısı: 21.

13- “Mehdi, Hz. Ali’nin evlâtlarındandır” diyen Hadis sayısı: 214.

14- “Mehdi, Hz. Fatıma’nın evlâtlarındandır” diyen Hadis sayısı: 192.

15- “Mehdi, Hz. Hüseyin’in evlâtlarındandır” diyen Hadis sayısı: 185.

16- “Mehdi, Hz. Hüseyin’in İmam olan 9 evlâdındandır” diyen Hadis sayısı: 160.

17- “Mehdi, Hz. Hüseyin’in 9. evlâdıdır” diyen Hadis sayısı: 148.

18- “Mehdi, Ali bin Hüseyin’in evlâtlarındandır” diyen Hadis sayısı: 185.

19- “Mehdi, İmam Muhammed Bâkır’ın evlâtlarındandır” diyen Hadis sayısı: 103.

20- “Mehdi, İmam Sadık’ın evlâtlarındandır” diyen Hadis sayısı: 103.

21- “Mehdi, İmam Sadık’ın altıncı evlâdıdır” diyen Hadis sayısı: 99.

22- “Mehdi, İmam Musa bin Cafer’ın evlâtlarındandır” diyen Hadis sayısı: 101.

23- “Mehdi, İmam Musa bin Cafer ’ın 5. evlâdıdır” diyen Hadis sayısı: 98.

24- “Mehdi, İmam Ali bin Musa er-Rıza’nın evlâtlarından 4.südür” diyen Hadis sayısı: 95.

25- “Mehdi, İmam Muhammed Takî’nin evlâtlarından 3.südür” diyen Hadis sayısı: 90.

26- “Mehdi, İmam Ali Nakî’nin evlâtlarındandır” diyen Hadis sayısı: 90.

27- “Mehdi, Ebu Muhammed Hasan Askerî’nin oğludur” diyen Hadis sayısı. 146.

28- “Babasının ismi Hasan’dır” diyen Hadis sayısı: 147.

29- “Cariyelerin hanımefendisinin oğludur” diyen Hadis sayısı: 9.

30- “Mehdi, On iki imamın sonuncusudur” diyen Hadis sayısı: 136.

31- “Mehdi, yeryüzünü adaletle dolduracaktır” diyen Hadis sayısı: 123.

32- “Onun (Mehdi) iki gaybeti olacaktır” diyen Hadis sayısı: 10.

33- “Onun uzun bir gaybeti olacaktır.” diyen Hadis sayısı: 91.

34- Gaybetinin nedenini açıklayan Hadis sayısı: 7.

35- Gaybeti döneminde halkın ondan yararlanması hakkındaki Hadis sayısı: 7.

36- “Gerçekten o, (Mehdi ) uzun ömürlüdür.” diyen Hadis sayısı: 318.

37- “Görünümü gençtir” diyen Hadis sayısı: 8.

38- “Doğumu gizli olacaktır” diyen Hadis sayısı: 14.

39- “Onun üzerinde hiç kimsenin biati olmayacaktır” diyen Hadis sayısı: 10.

40- “Allah’ın düşmanlarını öldürecek, yeryüzünü şirk vs.’den temizleyecektir” diyen Hadis sayısı: 19.

41- “O, Allah’ın emrini aşikâr edecek, İslâm’ı yeryüzünde yayacak ve dünyaya hâkim olacak...” diyen Hadis sayısı: 47.    

42- “O, insanları Kur’an’a ve sünnete sevk edecektir” diyen Hadis sayısı: 15.

43- “O, Allah’ın düşmanlarından intikam alacaktır” diyen Hadis sayısı: 4.

44- “Peygamberlerden onda birtakım sünnetler vardır” diyen Hadis sayısı: 23.

45- “O, kılıçla kıyam edecektir” diyen Hadis sayısı: 7.

46- “Onun siyeri ile ilgili Hadis sayısı: 30. 

47- Onun zühdü ile ilgili Hadis sayısı: 4.

48- Adaleti ve devletindeki emniyetin yaygınlığıyla ilgili Hadis sayısı: 7.

49- İlmi hakkındaki Hadis sayısı: 5.

50- Cömertlik ve bağışıyla ilgili Hadis sayısı: 13.

51- “Allah Tealâ, onun eliyle peygamberlerin mucizesini aşikâr edecek ve onların mirasları onunla birliktedir” diyen Hadis sayısı: 5.

52- “Şiddetli bir imtihandan sonra zuhur edecektir” diyen Hadis sayısı: 24.

53- “İsa bin Meryem (a.s)’a imamlık yapacaktır” diyen Hadis sayısı: 25.

54- Bayrağının sahibi ve onda yazılan yazı ile ilgili Hadis sayısı: 6.

55- Doğumu, tarihi ve annesinin durumu ile ilgili Hadis sayısı: 214.

56- Babasının hayatı dönemindeki mucizeleri ile ilgili Hadis sayısı: 9.

57- Babasının hayatı döneminde onu gören kimselerle ilgili rivayet sayısı: 19.

58- Gaybet-i Suğra (Küçük Gizlilik) döneminde onu görme şerefine erişen kimseler hakkındaki rivayet sayısı: 25.

59- Gaybet-i Suğra dönemindeki bazı mucizelerini anlatan rivayet sayısı: 27.

60- Gaybet-i Suğra döneminde, elçi ve naiplerinin hâletleri ile ilgili rivayet sayısı: 22.

61- Gaybet-i Kubra dönemindeki mucizeleri ile ilgili rivayet sayısı: 12.

62- Gagbet-i Kubra döneminde onu gören kimseler ile ilgili rivayet sayısı: 13.

63- Zuhurunun niteliğini anlatan rivayet sayısı: 12.

64- Onun zuhurundan önceki durum, fitne ve günahların çokluğu ile ilgili Hadis sayısı: 37.

65- Bazı zuhur alâmetleri ile ilgili hadis sayısı: 29.

66- Gökten onun ve babasının ismiyle duyulacak ses ile ilgili Hadis sayısı: 27.

67- Onun zuhurundan önceki  zamanda fiyatların çok yüksek olması, hastalıkların çoğalması vb. şeylerle ilgi Hadis sayısı: 23.

68- Süfyanî’nin hurucu, ay tutulması vs. şeyler ile ilgili Hadis sayısı: 38.

69- Deccal’ın hurucu hakkındaki Hadis sayısı: 12.

70- Zuhur edeceği yıl, ay ve gün hususunda vakit belirlemenin caiz olmaması ile ilgili Hadis sayısı: 7.

71- Zuhur edeceği yer ile ilgili Hadis sayısı: 17.

72- Yeryüzünün doğu ve batısını fethetmesiyle ilgili Hadis sayısı: 12.

73- Bütün milletlerin İslâm üzere toplanmasıyla ilgili Hadis sayısı: 7.

74- Yerin servet ve madenlerini dışarı çıkarmasıyla ilgili Hadis sayısı: 10.

75- Gök ve yeryüzü bereketlerinin açığa çıkmasıyla ilgili Hadis sayısı: 12.

76- Üç yüz on üç kişinin onun yanında bulunmasıyla ilgili Hadis sayısı: 25.

77- Yeryüzünün adaletle dolmasıyla ilgili Hadis sayısı: 129.

78- Hz. İsa’nın yere inmesi ve Hz. Mehdi ile birlikte zikir yapması ile ilgili Hadis sayısı: 29.

79- Deccal’ı öldürmesiyle ilgili Hadis sayısı: 6.

80- Süfyanî ile savaşıp onu öldürmesiyle ilgili Hadis sayısı: 2.

81- Onun zamanında yeryüzünün bayındırlığıyla ilgili Hadis sayısı: 5.

82- Onun asrında işlerin kolaylaşması ve akılların kemale erişmesiyle ilgili Hadis sayısı: 7.

83- Ashabının faziletleriyle ilgili Hadis sayısı: 14.

84- Ashabının güç ve kuvvetleriyle ilgili Hadis sayısı: 5.

85- Zuhurundan sonra hilâfetinin süresiyle ilgili olan Hadis sayısı: 18.

86- Yiyeceği, içeceği ve giyimiyle ilgili Hadis sayısı: 4.

87- Halkı davet ettiği şeyler hakkındaki Hadis sayısı: 7.

88- Kaim’i inkâr etmenin haram olması hakkındaki Hadis sayısı: 9.

89- Fereci beklemenin faziletiyle ilgili Hadis sayısı: 23.

90- Mehdi’ye karşı takipçilerinin bazı görevleriyle ilgili Hadis sayısı: 54.

91- Onu idrak etme ve onu imam edinmekle ilgili Hadis sayısı: 10. 

92- Gaybeti döneminde, ona inananların faziletleriyle ilgili Hadis sayısı: 23.

93- Ona salât ve selâm göndermenin niteliğiyle ilgili Hadis sayısı: 6

94- Ondan nakledilen bazı dualarla ilgili Hadis sayısı: 13.

Derleyen: Kazim Balaban

 

]]> Wed, 08 Dec 2010 17:34:48 +0100 https://www.izledost.com/articles/read-imam-muhammed-mehdi-on-ikinci-imam-12-imam_110.html